పునరుజ్జీవన చర్యలు
కృత్రిమ శ్వాసకు ఏకైక సరైన పద్ధతి »నోటి నుండి ముక్కు-నోరు« విధానం. ఈ విధానాన్ని ఉపయోగించడానికి ముందుగా రోగి తలను అలా అమర్చాలి, తద్వారా గడ్డం మరియు దిగువ దవడ వీలైనంతగా పైకి లేవాలి (చిత్రం 1, 1. భాగం). మలినాన్ని (మట్టి మొదలైనవి) తొలగించాలి, కృత్రిమ పళ్లు (ప్రొస్తెసిస్) రోగి నోటి నుండి తీసేయాలి; అతని నాలుక వెనక్కి జారిపోకుండా మరియు శ్వాస మార్గాలను మూసివేయకుండా జాగ్రత్త వహించాలి.
కృత్రిమ శ్వాసను ఇలా చేస్తాము: సాధ్యమైనంత ఎక్కువగా తాజా గాలిని లోపలికి పీల్చుకుని, రోగి నోటికి–ముక్కుకు ఊదుతాము (చిత్రం 1, 2. భాగం). సంక్రమణను నివారించడానికి, రోగి ముఖంపై పలుచని రుమాలు పెట్టవచ్చు. మనం బయటకు ఊదే గాలిలో గాయపడిన వ్యక్తికి ఇంకా తగినంత ఆక్సిజన్ ఉంటుంది. కృత్రిమ శ్వాస ఇస్తున్నప్పుడు, హృదయం చుట్టూ రోగి ఛాతీపై తేలికపాటి లయతో ఒత్తిడి చేయాలి (పక్కెముకలు విరగకుండా జాగ్రత్త!), తద్వారా హృదయం నుండి రక్తాన్ని నొక్కి రక్తప్రసరణకు సహాయపడుతుంది. ఛాతీని వదిలినప్పుడు, హృదయం మళ్లీ రక్తంతో నిండగలదు, ఈ విధంగా కృత్రిమ శ్వాస మరియు హృదయ క్రియను సాధిస్తాము. రోగి స్వయంగా శ్వాస తీసుకోవడం ప్రారంభించి, అతని హృదయం మళ్లీ పనిచేయడం ప్రారంభించే వరకు (చిత్రం 1, 3. భాగం), లేదా వైద్యుడు వచ్చేవరకు దీనిని కొనసాగించాలి.
చిత్రం 1
దహనకరంకాని పదార్థాల వల్ల కలిగే విషప్రభావం, మందులు, పుట్టగొడుగులు మరియు పరాటైఫాయిడ్ గుంపు బాక్టీరియాలతో కలుషితమైన ఆహార పదార్థాలను తప్పు లేదా అధిక మోతాదులో తీసుకోవడం వల్ల కలుగుతుంది.
ఈ విధమైన విషబాధ కలిగితే, మొదటగా మరియు అత్యవసరంగా రోగి కడుపు మరియు పేగులను ఖాళీ చేయాలి. ఖాళీ కడుపు నుండి ద్రవం 10 m నిమిషాల్లో పేగుల్లోకి చేరవచ్చు, మరియు ఘన పదార్థాలు నాణ్యత, పరిమాణం ఆధారంగా 1-6 గంటల్లో చేరవచ్చు. రోగి స్పృహలో ఉంటే, వెంటనే అతనికి సుమారు రెండు టేబుల్స్పూన్ల వైద్య బొగ్గు తాగించాలి (ఇది మందుల దుకాణాల్లో లభిస్తుంది; ఒక గ్లాస్ ఖనిజ నీటిలో కలిపి ఇవ్వవచ్చు, సాధారణ నీరు కూడా సరిపోతుంది). ఆ తర్వాత రోగిలో వాంతులు రప్పించాలి (చెంచా దండుతో గొంతు పైభాగాన్ని గిలిగింతలు పెట్టడం ద్వారా). వాంతులు విజయవంతమయ్యాయా లేదా అన్నది పక్కనపెట్టి, 3-4 m నిమిషాల తర్వాత మళ్లీ రోగికి నీటితో కలిసి 2 టేబుల్స్పూన్ల వైద్య బొగ్గు ఇవ్వాలి. తప్పనిసరిగా వైద్యుడిని పిలవాలి లేదా రోగిని ఆసుపత్రికి తరలించాలి.
క్షారక (కాస్టిక్) పదార్థాల వల్ల విషబాధ. విషబాధ రెండు రకాల ఘర్షణకర పదార్థాల వల్ల కలగవచ్చు: ఆమ్లాలు మరియు క్షారాలు.
క్షారాల నుండి (కాస్టిక్ సోడా, సోడా, క్షార లవణం) పెదవులు, నాలుక, నోరు, అన్నవాహిక, కడుపులోని శ్లేష్మపటలం ముక్కలుగా ఊడిపోతుంది మరియు బయటకు వచ్చే లాలాజలం సాధారణంగా రక్తమయంగా ఉండి, తాకడానికి జారుగా ఉంటుంది. పెదవులు మరియు నాలుక వాపుతాయి, గొంతు, అన్నవాహిక మరియు కడుపులో నొప్పులు, కండరాల ముడతలు మరియు వాంతులు వస్తాయి. క్షారంతో గాయపడిన వ్యక్తికి నిమ్మకాయ లేదా వెనిగర్ కలిపిన నీరు (1-2 టేబుల్స్పూన్లు వెనిగర్ను 5 dl. నీటిలో) లేదా 3%-శాతం బోరిక్ నీరు, ఆపై పాలు లేదా 1-2 టేబుల్స్పూన్ల సాధారణ, తినే నూనె ఇవ్వాలి.
నోటిలో ఆమ్లాల వల్ల విషబాధ లక్షణాలు: శ్లేష్మపటలంపై కరిగిపోవడం మరియు కాలిన గాయాలు (గంధక ఆమ్లం నల్లని, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం తెల్లని, నైట్రిక్ ఆమ్లం పసుపు కాలిన గాయాలను కలిగిస్తుంది). బయటకు వచ్చే లాలాజలం తాకితే రాపిడిగా ఉండి, ఆమ్ల రుచిని కలిగి ఉంటుంది.
రోగికి కడుపులో తీవ్రమైన నొప్పి, ముడుల్లు వస్తున్నాయి మరియు వాంతులు అవుతున్నాయి. అతనికి పాలు, నూనె లేదా ప్రోటీన్లు (గుడ్లు) కొద్దిగా నీటితో కలిపి ఇవ్వాలి. ఆ తర్వాత, 1-2 టీ స్పూన్లు కాల్చిన మాగ్నీషియంను అర గ్లాసు నీటిలో కలిపి, చిన్న చిన్న గుటకలుగా త్రాగేటట్లు ఇవ్వాలి. కాస్టిక్ పదార్థాలతో విషపూరితమైన వ్యక్తులను వాంతులు వచ్చేటట్లు ప్రేరేపించడం కఠినంగా నిషేధించబడింది.
ముఖ్యం! రోగి వాంతిలో రక్తం ఉంటే, వాంతిని మరింత ప్రేరేపించడం నిషిద్ధం!
విద్యుత్ షాక్ జరిగినప్పుడు ప్రథమ చికిత్స
గాయపడిన వ్యక్తిని విద్యుత్ వలయం నుండి విడిపించాలి. సాధ్యమైతే, స్విచ్ ద్వారా, ఫ్యూజ్ తీసివేయడం ద్వారా, లేదా లైన్ను తెంచడం ద్వారా విద్యుత్ లైన్ను వెంటనే వలయం నుండి నిలిపివేయాలి. తెంపును కేవలం ఇన్సులేటెడ్ పరికరంతో మాత్రమే చేయవచ్చు, ఉదాహరణకు పొడి కట్టె ముక్కతో, లేదా అత్యవసర పరిస్థితిలో పొడి దస్తా ఉన్న గొడ్డలితో, లేదా ఇన్సులేటెడ్ హ్యాండిల్ ఉన్న ప్లయర్లతో.
అత్యంత అసాధారణ సందర్భాల్లో షార్ట్ సర్క్యూట్ చేయాలి. రక్షకుడు తప్పనిసరిగా తన చేతులు మరియు కాళ్లను వేరుచేసి రక్షించుకోవడంపై జాగ్రత్త తీసుకోవాలి; అందుకే అతను గోళ్లు లేని ఏదైనా పలకపై, పొడి గుడ్డలపై లేదా కుర్చీపై నిలబడాలి. తన చేతిని, ఉదాహరణకు తన కోటు స్లీవ్తో, పొడి రుమాలుతో, రబ్బరు లేదా నైలాన్ గ్లవ్లతో రక్షించాలి.
గాయపడిన వ్యక్తి కింద రక్షకుడు ఇన్సులేటింగ్ ప్యాడ్ను ఉంచాలి, ఉదాహరణకు పొడి పలకలు లేదా లోహ భాగాలు లేని చెక్క పరికరాలు, పొడి తువ్వాళ్లు, PVC పలకలు. గాయపడిన వ్యక్తి తానే దూకి అదే సమయంలో విద్యుత్తో ఉన్న సంపర్కం నుండి తనను తాను విడిపించుకుంటే ఉత్తమం, లేదా రక్షకుడు ముందుగా తనను నేల నుండి వేరు చేసుకున్న తర్వాత గాయపడిన వ్యక్తిని ఎత్తితే కూడా మంచిది. ఇన్సులేషన్ నిర్దోషంగా ఉన్నప్పుడే గాయపడిన వ్యక్తిని తాకవచ్చు. గాయపడిన వ్యక్తి వేళ్లను ఒక్కొక్కటిగా, జాగ్రత్తగా సంపర్కం నుండి తొలగించి, అదే సమయంలో పొడి తువ్వాలు లేదా ఇతర వస్త్రాల్లో చుట్టాలి.
గాయపడిన వ్యక్తి చుట్టూ వైర్ కండక్టర్ చుట్టుకుపోయినట్లయితే, విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ఇన్సులేటెడ్ చేతులతో నిలిపి, ప్రస్తుతంతో ఉన్న కండక్టర్ చివరను స్థిరపరచాలి, తద్వారా అది మరిన్ని ప్రమాదాలను కలిగించదు.
రక్షణ చర్యను, సహజంగానే, వెంటనే మరియు షరతుల్లేకుండా ప్రారంభించాలి; గాయపడ్డ వ్యక్తిని సహాయం లేకుండా వదిలేయకూడదు. విద్యుత్ నిలిచిన తర్వాత, బాధితుడిని అడ్డంగా ఉంచి, అతని దుస్తులను సడలించి, పైభాగపు దుస్తులను పూర్తిగా తీసివేయాలి; అతనికి వెలుతురు మరియు స్వచ్ఛమైన గాలి అందించాలి. బాధితుడి తల వేలాడకూడదు; దానిని కొంచెం ఎత్తి, తలకింద (ఉదా. మడిచిన కోటు) ఉంచాలి.
గాయపడిన వ్యక్తి స్పృహలో లేకపోతే, తప్పనిసరిగా పునరుజ్జీవన చర్యలు చేపట్టడానికి ప్రయత్నించాలి.
ఈ మధ్యలో గాయపడిన వ్యక్తి నోరు మరియు ముక్కు రంధ్రాలు గాలి వెళ్లనివ్వగలవా లేదో పరీక్షించాలి. లాలాజలం, ఆహార మిగులు, దంతప్రోథెసిస్ తీసివేయాలి. నోటిలో ద్రవం పోయడం నిషేధం. గాయపడిన వ్యక్తి శ్వాస తీసుకోకపోతే, వెంటనే కృత్రిమ శ్వాస ప్రారంభించాలి. పాదాల తలాలను రుద్దడం, ఎనీమా ఇవ్వడం లేదా ఛాతీ మరియు పొట్టపై వేడి, లేదా చల్లని నీటిని ప్రత్యామ్నాయంగా పోయడం ద్వారా పునరుజ్జీవనాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చు, కానీ ఈ సమయంలో కృత్రిమ శ్వాసను ఆపరాదు. ప్రమాదితుడు స్పృహలోకి వస్తే, మనం అతన్ని ఇంకా సంరక్షించాలి మరియు వదిలేయరాదు. అతనికి ఏదో ఒక వేడి పానీయం (కాఫీ, టీ, మద్యం మొదలైనవి) ఇవ్వాలి, కానీ అతను అర్ధపడుకున్న స్థితిలోనే ఉండాలి.
అనుభవం ప్రకారం, స్వల్ప మరియు స్థానిక గాయాలను తాత్కాలికంగా పక్కన పెట్టవచ్చు (తరువాత వైద్య సహాయం అందించాలి), కానీ రక్తస్రావం ఉన్న గాయపడినవారికి వెంటనే వైద్య సహాయం అందించాలి.
తురుము, చెక్కచిప్పలు, ధూళి కణాలు. కంటిలోని ధూళి, తురుము లేదా పురుగును తొలగించడానికి దిగువ కనురెప్పను లాగి, శుభ్రమైన గాజ్ లేదా టిష్యూతో తుడవాలి. వస్తువు పై కనురెప్ప కింద ఉంటే, పై కనురెప్పను మధ్యలో పట్టుకుని ముందుకు లాగి దిగువ కనురెప్పపైకి తీసుకురావాలి, అప్పుడు రెప్పలు పై కనురెప్ప అంతర్గత ఉపరితలాన్ని తాకుతాయి. ఈ విధంగా పరాయి వస్తువును తొలగించలేకపోతే, మరింత ప్రయత్నించకూడదు; గాయపడిన కంటిని కట్టేసి వైద్య సహాయం కోరాలి.
ముక్కులోకి చేరిన విదేశీ వస్తువును, మరో ముక్కును మూసి, ముక్కు ద్వారా బలంగా గాలి ఊదడం ద్వారా తొలగించేందుకు ప్రయత్నించాలి. ఈ విధంగా సాధ్యం కాకపోతే, వైద్య సహాయం కోరాలి.
చెవిలోకి వెళ్లిన విదేశీ వస్తువులను తొలగించడం వైద్యుడికి అప్పగించాలి, ఎందుకంటే తొలగించే ప్రయత్నంలో చెవిపొరను గాయపరచవచ్చు. ఏదైనా పురుగు చెవిలోకి చేరితే, ఒక (చిన్న) చెంచా నూనె, కరిగించిన వెన్న లేదా నీటిని చెవిలోకి పోయాలి (పడుకున్న స్థితిలో) మరియు 10-15 m నిమిషాలు ఉంచాలి.
శ్వాసనాళంలోకి చేరిన విదేశీ వస్తువును ఇలా తొలగించడానికి ప్రయత్నిద్దాం: గాయపడిన వ్యక్తి లోతుగా శ్వాసించమని చెప్పి, అతని వీపు మీద భుజపత్రాల మధ్య మెల్లగా తట్టాలి. శ్వాసనాళంలో ఇరుక్కున్న వస్తువు మొనదైనది కాకపోతే, గాయపడిన వ్యక్తికి నీరు, తరువాత బ్రెడ్ మధ్యభాగం (మెచా) మరియు ముద్ద ఆహారాలు ఇవ్వాలి. ఇలాంటి సందర్భాల్లో శుద్ధి చేసే మందులు ఇవ్వడం నిషేధం. వైద్య పర్యవేక్షణ అవసరం.
గోరు కిందకి చేరిన ముల్లును, బయటకి కనిపిస్తున్న భాగం తగినంత పొడవుగా ఉండి, దాన్ని ట్వీజర్ లేదా రుమాలుతో పట్టుకోగలిగితే మాత్రమే తీసివేయడానికి ప్రయత్నించాలి. తీసివేత విజయవంతమైతే, గాయం కొద్దిగా రక్తస్రావం అయ్యేలా వదిలి, తర్వాత అయోడిన్ రాసి కట్టు వేయాలి.
గాయపడిన వ్యక్తిని తరలించడం
గాయపడిన వ్యక్తిని తరలించడం సులభమైన పని కాదు; దానికి నైపుణ్యం, జాగ్రత్త మరియు తగిన శారీరక బలం అవసరం. అశాస్త్రీయ తరలింపు గాయపడినవారికి నొప్పిని పెంచి, పరిస్థితిని మరింత కష్టతరం చేస్తుంది.
ముందుగా రోగి అటువంటి స్థితిలో ఉన్నాడా, అతడిని తరలించవచ్చా అని నిర్ధారించాలి; ప్రథమ చికిత్స నియమాల ప్రకారం సహాయం అందించబడినప్పుడు మాత్రమే అతడిని తరలించవచ్చు. తరలించే ముందు రక్తస్రావాన్ని తగ్గించాలి, గాయంపై కట్టు వేయాలి, మరియు విరిగిన అవయవాలను అచలంగా చేయాలి.
ఆసుపత్రికి వెళ్లే దారి ఎక్కువగా ఉంటే, గాయపడిన వ్యక్తికి వీలైతే టీ లేదా కాఫీ ఇచ్చి కొంత తేలికపరచాలి. మద్యం (కోన్యాక్ మొదలైనవి) ఇవ్వడం నివారించాలి. తరలించే సమయంలో గాయపడిన వ్యక్తిని నిరంతరం పర్యవేక్షించి నియంత్రించాలి, మరియు కట్టు లేదా అచలీకరణ పట్టీ సడలితే వెంటనే సరిచేయాలి. అవచేతనస్థితి లేదా గుండె పనిచేయడం బలహీనపడితే, తగిన పునరుజ్జీవన పద్ధతులను ఉపయోగించాలి.
తరలింపు విధానం ఎల్లప్పుడూ గాయ రకంపైనూ, సహాయకుల సంఖ్యపైనూ, అలాగే అందుబాటులో ఉన్న తరలింపు సాధనాల రకంపైనూ ఆధారపడి ఉంటుంది.
రోగిని ఎత్తడం మరియు పట్టుకోవడం ఆలోచనతో, శాంతంగా మరియు సమతుల్యంగా చేయాలి. ఏ విధమైన కుదుపులను కూడా నివారించాలి. గాయపడిన వ్యక్తి దుస్తులు ముడుచుకోకుండా ఉండాలి, మరియు అతన్ని ఎత్తేటప్పుడు, గాయం లేని వైపునుంచి ఎత్తాలి.
సహాయక సాధనాలు లేకుండా రవాణా
ఒకే ఒక రక్షకుడితో తరలింపు. గాయపడిన వ్యక్తి నడవగలిగితే, రక్షకుడు అతన్ని వెనక నుండి పట్టుకుని ఇలా అతనికి సహాయపడాలి. అతను నడవలేకపోతే లేదా స్పృహ కోల్పోయి ఉంటే, రక్షకుడు అతని పక్కన మోకాళ్లపై కూర్చొని, ఒక చేయిని బొచ్చు కింద ఉంచి, మరొక చేతితో మోకాలి కింద పట్టుకొని, పైకి లేపి మోసుకెళ్లాలి.
రెండు రక్షకులతో తరలింపు. నడవగలిగే గాయపడిన వ్యక్తికి రెండు వైపుల నుండి సహాయం చేయాలి. అతను నడవలేనప్పుడు, కానీ చైతన్యంలో ఉంటే, అతన్ని మోస్తున్న రక్షకులకు అతను పట్టుకోవాలి. అచేతన స్థితిలో ఉన్న గాయపడిన వ్యక్తిని ఇలా తరలించాలి: బలమైన రక్షకుడు అతన్ని చేతుల కింద నుంచి పట్టుకొని, ఛాతీపైగా చేతులను కలపాలి, మరియు రెండవ వ్యక్తి గాయపడిన వ్యక్తి కాళ్ల మధ్య నిలబడి, మోకాళ్ల కింద నుంచి పట్టుకోవాలి. వారిద్దరూ ఒకేసారి ఎత్తి తీసుకెళ్లాలి.
సహాయక సాధనాల ద్వారా పంపించడం
స్ట్రెచర్పై తరలింపు. గాయపడిన వ్యక్తిని జాగ్రత్తగా పడుకునే స్థితిలో స్ట్రెచర్పై ఉంచాలి. దీని కోసం రెండు మంది అవసరం, దిగువ అవయవాల విరుగుడు ఉన్న సందర్భంలో మూడు మంది అవసరం. రక్షకులు గాయపడిన వ్యక్తి ఒక వైపున నిలబడి, ఒకేసారి అతన్ని ఎత్తి స్ట్రెచర్పై ఉంచాలి.
స్ట్రెచర్ను ఎత్తడం, కదలించడం, ఆపడం మరియు దించడం అన్నీ రక్షకులందరూ ఒకే సమయంలో చేయాలి, కానీ ఒకేసారి నడవకూడదు, లేకపోతే స్ట్రెచర్లో కంపనం వస్తుంది. రోగిని ఎక్కువ దూరం తరలించాల్సి వస్తే, స్ట్రెచర్కు రెండు వైపులా ఒక్కో పట్టీని కట్టి, రక్షకులు వాటిని భుజాలపై వేసుకోవడం మంచిది.
గాయపడినవారిని తాత్కాలిక సాధనాలతో మోయడం. దగ్గరలో స్ట్రెచర్ లేకపోతే, ఇంప్రొవైజేషన్ ద్వారా మోయడానికి తాత్కాలిక సాధనాన్ని తయారు చేయవచ్చు. అవసరమైతే, గాయపడిన వ్యక్తిని మెట్లపై, తీసివేసిన తలుపు పలకలపై, టేబుల్పై ఉంచి అలా మోయవచ్చు. ఇదే పని దుప్పట్లో లేదా టెంట్ కేన్వాస్లో కూడా చేయవచ్చు. తగిన పొడవుల రెండు దారులను అడుగున అంచుల గుండా పెట్టి, సమాన వెడల్పుల రెండు సంచులతో కూడా తాత్కాలిక స్ట్రెచర్ తయారు చేయవచ్చు. స్ట్రెచర్ లేకపోతే, స్పృహలో ఉన్న రోగిని కుర్చీలో కూడా మోయవచ్చు. రక్షకులు రోగి రెండువైపులా నిలబడి, కుర్చీ దిగువ భాగం మరియు వెనుకనిటారును పట్టుకుని అలా మోయాలి.
మేము సిఫారసు చేసే ప్రథమ చికిత్స పెట్టె లోని వస్తువులు:
మధ్యస్థ మోచే ప్యాకెట్
పీసీలు 2
వైండింగ్ ప్యాకెట్, పెద్దది
పీసీలు 2
కట్టేందుకు బ్యాండేజ్, 10 х 5 m
పీసీలు 2
స్టెరైల్ గాజు 1/2 m
పీసీలు 2
పత్తి, 25 గ్రా
ప్యాకేజీ 2
చతురస్రాకార గాజ్ను 6 x 6 cm గా కత్తిరించాలి
ప్యాకెట్ 1
రక్తస్రావం ఆపడానికి కట్టు
ప్యాకెట్ 1
Hanzaplast, 4 cm × 1 m
ప్యాకెట్ 1
కత్తెరలు
సం. 1
క్యాన్వాస్ సంచి కత్తెర గార్డు
సం. 1
అయోడిన్ అంపూల్స్
పీసులు 12
అమోనియా ముల్లు
మొ. 3
గమనికల పుస్తకం (40 షీట్లు)
సం. 1
ప్రథమ చికిత్స మాన్యువల్
సం. 1