Постапки за оживување
Единствениот правилен начин на вештачко дишење е постапката »уста-на нос-на уста«. За примена на оваа постапка прво треба да се намести главата на болниот така што колку што е можно повеќе да се подигнат брадата и долната вилица (сл. 1, 1. дел). Треба да се отстрани нечистотијата (кал и сл.)), вештачките заби (протези) од устата на болниот, да се внимава јазикот да не му се лизнe наназад и да не ги затвори дишните патишта.
Вештачко дишење изведуваме така што вдишуваме свеж воздух колку што можеме повеќе и го »продувуваме« во уста - носот на болниот (сл. 1, 2. дел). За да избегнеме инфекција, можеме да поставиме тенка марамче на устата на болниот. Во воздухот што го издишуваме има уште доволно кислород за повредениот. Паралелно со изведувањето на вештачкото дишење треба со лесен ритам да се притиска градниот кош на болниот во околината на срцето (внимавајте да не се скршат ребрата!), за да се потпомогне крвотокот со истиснување на крвта од срцето. Кога ќе го опуштиме градниот кош, срцето повторно може да се наполни со крв и на овој начин постигнуваме вештачко дишење и работа на срцето. Ова треба да се продолжи сè додека болниот не почне сам да дише и додека срцето не му проработи (сл. 1, 3. дел), одн. додека не пристигне лекар.
СЛИКА 1
Труење од ненагризувачки материи настанува поради земање погрешни или прекумерни количини лекови, печурки и прехранбени производи што се затруени со бактерии од групата на паратифус.
Ако вакво труење настапи, прво и најитно треба да се испразнат желудникот и цревата на болниот. Од празен желудник течноста може за 10 mмин. да стигне во цревата, а цврстите материи, во зависност од квалитетот и количината, за 1-6 часа. Ако болниот е при свест, треба веднаш да му се даде да испие околу две лажици медицински јаглен (може да се добие во аптеките, измешани во чаша минерална вода, може и обична вода). Потоа треба болниот да се надразни на повраќање (со галење на горниот ѕид на грлото со дршката од лажица). Без оглед на тоа дали повраќањето успеало, по 3-4 m минути треба повторно да му се дадат на болниот 2 лажици медицински јаглен со вода. Секако треба да се повика лекар, или болниот да се упати во болница.
Труење од нагризувачки (каустични) материи. Труењето може да настане од две врсти лути материи: од киселини iii лужини.
Од лужини (каустична сода, сода, лужна сол) се одделува во парчиња слузницата на усните, на јазикот, во устата, хранопроводот, желудникот, а излегувачката плунка е обично крвава и на допир е лизгава. Усните и јазикот отекуваат, настануваат болки во грлото, хранопроводот и желудникот, грчеви и повраќање. На повредениот од лужина треба да му се даде вода со лимон или оцет (1-2 лажици оцет во 5 dl. вода) или 3%-на борна вода, а потоа млеко или 1-2 лажици трпезно, јадливо масло.
Знаци на труење со киселини во устата: нагризување и изгореници на слузокожата (сулфурната киселина предизвикува црни, солна бели, а азотната киселина жолти изгореници). Излегувачката плунка е груба на допир и има кисел вкус.
Болниот има силни болки во стомакот, грчеви и повраќа. Треба да му се даде млеко, масло или белковини (јајца), сè разредено со малку вода. Потоа да му се даде 1-2 лажици (кафени) изгорен магнезиум разреден во половина чаша вода, така што да го испие во мали голтки. На лицата отруени со каустични материи строго им е забрането да се предизвикува повраќање.
Важно! ако во она што болниот го повратил има крв, забрането е понатамошно предизвикување повраќање!
Прва помош во случај на удар од струја
Повредениот треба да се ослободи од електричното коло. Ако е можно, електричниот вод веднаш да се исклучи од струјното коло со прекинувач, со отстранување на осигурувачот, или со прекин на водот. Прекинот смее да се изведе само со изолиран алат, на пр. со парче суво дрво, или во краен случај, со секира со сува рачка, или со клешти со изолирана рачка.
Во исклучителни случаи треба да се направи краток спој. Спасителот безусловно мора да внимава на изолирањето на сопствените раце и нозе и затоа мора да застане на некоја даска без клинци, на суви партали или на столица. Својата рака мора да ја заштити, на пр. со ракавот од својот капут, со сува марамче, гумени или најлонски ракавици.
Спасувачот треба да постави под повредениот изолаторска подлога, на пр. суви даски или дрвен алат без метални делови, суви марами, ПВЦ плочи. Најдобро е ако повредениот сам скокне и истовремено се ослободи од допир со струја, или ако спасувачот го подигне повредениот така што претходно се изолирал од земјата. Да го допреме повредениот смееме само ако изолацијата е беспрекорна. Прстите на повредениот треба поединечно и внимателно да се оддалечат од контакт и истовремено да се завиткаат со сува марама или други ткаенини.
Ако жицата од водот се одмотала околу повредениот, тогаш водот треба да се прекине со изолирани раце, а крајот на водот со струја да се фиксира за да не предизвика понатамошни незгоди.
Спасувањето, се разбира, веднаш и безусловно треба да се започне, не смееме да го оставиме повредениот без помош. По прекинот на струјата повредениот треба да се постави водоравно, да му се олабави облеката, а од горниот дел на телото целосно да се соблече, да му се обезбеди светлина и чист воздух. Главата на повредениот не смее да виси, туку треба малку да се подигне и да се стави потпора под главата (на пр. свиткан капут).
Ако повредениот е во бесознание, безусловно треба да се обиде со оживување.
Треба меѓувреме да се испитаат устата и ноздрите на повредениот дали можат да пропуштаат воздух. Треба да се отстранат плунката, остатоците од храна и протезата. Забрането е истурање течност во устата. Ако повредениот не дише, веднаш да се пристапи кон вештачко дишење. Оживувањето може да се потпомага со четкање на табаните, клизма или наизменично полевање на градниот кош и стомакот со топла, одн. ладна вода, но при тоа не смее да се прекине вештачкото дишење. Ако повредениот дојде при свест, мораме и понатаму да се грижиме за него и не смееме да го оставиме. Треба да му се даде некое топло пијалак (кафе, чај, алкохол и сл.), но мора да остане во полулегната положба.
Според искуството, лесните и локалните повреди можат привремено да се остават без внимание (подоцна треба да се пружи лекарска помош), но на повредените што крварат треба веднаш да им се пружи лекарска помош.
Струготини, опилки, честички прашина. Прашина, трошка или инсект од окото можеме да отстраниме така што ќе го повлечеме долниот капак и со чиста газа или марамче ќе избришеме. Ако предметот е под горниот капак, тогаш треба да се фати горниот капак на средина и да се повлече напред кон долниот капак, така што трепките ќе ја допрат внатрешната површина на горниот капак. Ако на овој начин не успееме да го отстраниме туѓото тело, не треба понатаму да се обидуваме, туку повреденото око треба да се заврзе и да се побара лекарска помош.
Страно тело што навлегло во ноздрата треба да се обидеме да го отстраниме така што другата ноздра ќе ја затвориме и силно ќе издишеме преку нос. Ако на овој начин не успееме, треба да се побара лекарска помош.
Вадењето на туѓи тела што влегле во увото треба да му се довери на лекар, бидејќи при обид за отстранување можеме да го повредиме тапанчето. Ако некој инсект влегол во увото, треба една (мала) лажичка масло, стопен путер или вода да се сипе во увото (во лежечка положба) и да се држи 10-15 mминутa.
Страно тело што влегло во душникот да се обидеме да го отстраниме така што ќе побараме од повредениот да вдишува длабоко и полека ќе го удираме по грбот меѓу лопатките. Ако предметот што заглавил во душникот не е остар, треба да му се даде на повредениот вода, а потоа средина од леб (меѓуца) и кашести јадења. Забрането е во вакви случаи да се даваат средства за чистење. Потребна е лекарска контрола.
Трн кој дошол под ноктот смееме да се обидеме да го извадиме само ако делот што излегува надвор е доволно долг за да можеме да го фатиме со пинцета или марамче. Ако вадењето успеало, тогаш треба да се остави раната малку да крвари и потоа да се намачка со јод и да се стави завој.
Превезување на повредениот
Пренесувањето на повредениот не е лесна задача, за тоа се потребни стручност, внимателност и соодветна физичка сила. Нестручното пренесување кај повредениот ги зголемува болките и ја отежнува состојбата.
Пред сè треба да се утврди дали болниот е во таква состојба што може да се транспортира, а може да се транспортира тогаш ако му е, според правилата на првата помош, укажана помош. Пред транспортирање треба да се намали крварењето, на раната да се стави завој и скршените екстремитети да се имобилизираат.
Ако патот до болницата е подолг, повредениот, ако е можно, треба да се освежи со чај или кафе. Давањето алкохол (коњак и сл.) треба да се избегнува. При транспортирањето, повредениот треба постојано да се надгледува и контролира, а ако завојот или преврската за имобилизација се олабави, веднаш да се поправи. Ако дојде до губење на свеста или ослабување на работата на срцето, треба да се применат соодветни методи на оживување.
Начинот на транспортирање секогаш зависи од видот на повредата и од бројот на спасувачи, како и од видот на расположливите средства за транспорт.
Подигнувањето и држењето на болниот треба да се изведе промислено, мирно и прибрано. Мора да се избегнува секое трзање. Облеката на повредениот не смее да биде збрчкана, а кога го подигаме, треба да го креваме од онаа страна од која не е повреден.
Испорака без помошни средства
Отнесување само со еден спасител. Ако повредениот може да оди, спасителот треба да го фати одзади и така да му помогне. Ако не може да оди, или е во бесознание, треба да се пренесе така што спасителот ќе клекне покрај него, со едната рака ќе го стави под пазувата, а со другата ќе го фати под коленото, ќе го подигне и ќе го понесе.
Отпрема со двајца спасувачи. На повредениот кој може да оди треба да му се помага од двете страни. Ако не може да оди, но е при свест, треба да се држи за спасувачите што го носат. Повредениот во бессвесна состојба треба да се отпреми така што посилниот спасувач ќе го фати под пазувите и преку градниот кош ќе ги спои рацете, а другиот ќе се постави меѓу нозете на повредениот и ќе го подржи под колената. Мораат истовремено да го подигнат и да го понесат.
Испраќање со помошни средства
Пренесување на носила. Повредениот треба внимателно да се постави на носила во лежечка положба. За ова се потребни две лица, а во случај на скршеница на долните екстремитети, три лица. Спасувачите треба да застанат од една страна на повредениот, истовремено да го подигнат и да го постават на носилата.
Подигањето, движењето, запирањето и спуштањето на носилката мора да ги извршуваат сите спасувачи истовремено, но не смеат истовремено да чекорат, зашто би дошло до потрес на носилката. Ако болниот мора подолго да се транспортира, добро е од двете страни на носилката да се врзе по еден појас што спасувачите ќе го стават на рамениците.
Пренесување на болни со прирачни средства. Ако немаме при рака носилки, тогаш со импровизација можеме да направиме прирачно средство за носење. По потреба, повредениот можеме да го поставиме на скали, на. симнати крила од врата, на маса и така да го носиме. Тоа исто можеме да го правиме со ќебе или шаторско крило. Прирачни носилки можеме да направиме и од две вреќи со иста ширина така што низ долните рабови ќе поставиме две летви со соодветни должини. Во недостаток на носилки, свесен пациент може да се носи и на столче. Спасувачите треба да се постават од двете страни на болниот, да го фатат долниот дел и потпирачот на столчето и така да го носат.
Содржина на кутијата за прва помош што ви ја препорачуваме:
Пакет завои, среден
ком. 2
Пакет завои, голем
ком. 2
Завој за врзување, 10 х 5 m
ком. 2
Стерилна газа 1/2 m
ком. 2
Вата, 25 g
пакета 2
Плосната газа исечена 6 x 6 cm
пакета 1
Поветкување за запирање на крвта
пакета 1
Ханзапласт, 4 cm х 1 m
пакета 1
Ножици
ком. 1
Штитник за ножици од платнена вреќа
ком. 1
Јодни ампули
ком. 12
Амониумова калина
ком. 3
Свеска за белешки (40 листа)
ком. 1
Прирачник за прва помош
ком. 1