روشهای احیا
تنها روش درست تنفس مصنوعی، روش «دهان به بینی به دهان» است. برای اجرای این روش، نخست باید سر بیمار را طوری قرار داد که چانه و فک پایین تا حد امکان بالا بیاید (شکل 1, 1. بخش). باید آلودگیها (گلولای و مانند آن)، دندانهای مصنوعی (پروتزها) را از دهان بیمار خارج کرد و دقت نمود که زبان او به عقب نلغزد و راههای تنفسی را نبندد.
تنفس مصنوعی را به این صورت انجام میدهیم که تا حد امکان هوای تازه را استنشاق میکنیم و آن را به دهان - بینی بیمار «میدمیم» (شکل 1, 2. بخش). برای پیشگیری از عفونت، میتوانیم یک دستمال نازک روی دهان بیمار بگذاریم. در هوایی که بازدم میکنیم هنوز اکسیژن کافی برای مصدوم وجود دارد. همزمان با انجام تنفس مصنوعی باید با ریتمی ملایم قفسهٔ سینهٔ بیمار را در ناحیهٔ قلب فشار داد (مواظب باشید دندهها نشکنند!) تا با بیرون راندن خون از قلب، به گردش خون کمک شود. وقتی قفسهٔ سینه را رها میکنیم، قلب دوباره میتواند از خون پر شود و به این ترتیب تنفس مصنوعی و کار قلب را پیش میبریم. این کار باید تا زمانی ادامه یابد که بیمار خود به خود شروع به تنفس کند و قلبش به کار بیفتد (شکل 1, 3. بخش)، یا تا زمانی که پزشک برسد.
شکل 1
مسمومیت ناشی از موادِ غیرخورنده، بر اثر مصرفِ نادرست یا بیش از حدِ داروها، قارچها و مواد غذاییِ آلوده به باکتریهای گروه پاراتیفوئید به وجود میآید.
اگر چنین مسمومیتی رخ دهد، نخست و فوراً باید معده و رودههای بیمار تخلیه شود. از معدهٔ خالی، مایع میتواند ظرف 10 m دقیقه به روده برسد، و مواد جامد بسته به کیفیت و کمیت ظرف 1-6 ساعت. اگر بیمار هوشیار است، باید فوراً حدود دو قاشق دارویی زغال طبی به او داده شود تا بنوشد (میتوان آن را از داروخانهها تهیه کرد؛ مخلوطشده در یک لیوان آب معدنی، یا حتی آب معمولی هم میشود). پس از آن باید بیمار را وادار به استفراغ کرد (با قلقلکدادن دیوارهٔ بالایی حلق با دستهٔ قاشق). صرفنظر از اینکه استفراغ موفق بوده یا نه، پس از 3-4 m دقیقه باید دوباره به بیمار 2 قاشق زغال طبی با آب داد. در هر حال باید پزشک را خبر کرد یا بیمار را به بیمارستان فرستاد.
مسمومیت ناشی از مواد خورنده (کاوستیک). مسمومیت میتواند از دو نوع مواد تند و خورنده بهوجود آید: از اسیدها و از بازها.
در اثر قلیاها (سود سوزآور، سودا، نمک قلیایی) مخاط بهصورت قطعهقطعه از لبها، زبان، دهان، مری، معده جدا میشود و بزاق خارجشونده معمولاً خونآلود و هنگام لمس لزج است. لبها و زبان متورم میشوند، درد در حلق، مری و معده، تشنج و استفراغ پدید میآید. به آسیبدیده بر اثر قلیا باید آب با لیمو یا سرکه داد (1-2 قاشق سرکه در 5 دسیلیتر آب) یا 3%-ب آب بوریک، و سپس شیر یا 1-2 قاشق روغن خوراکی معمولی.
نشانههای مسمومیت با اسید در دهان: خوردگی و سوختگیِ مخاط (اسید سولفوریک سوختگیهای سیاه، اسید کلریدریک سفید، و اسید نیتریک زرد ایجاد میکند). بزاق خارجشونده در لمس زبر است و مزهای ترش دارد.
بیمار درد شدیدِ شکم دارد، دچار گرفتگی و استفراغ میشود. باید به او شیر، روغن یا پروتئین (تخممرغ) همه رقیقشده با کمی آب داده شود. پس از آن به او 1-2 قاشق (قاشقِ چایخوری) منیزیمِ برشتهشده رقیقشده در نصفِ لیوان آب داده شود، بهگونهای که آن را با جرعههای کوچک بنوشد. به افرادِ مسموم با موادِ خورنده، بههیچوجه نباید استفراغ را تحریک کرد.
مهم! اگر در چیزی که بیمار استفراغ کرده خون وجود داشته باشد، تحریک بیشتر برای استفراغ ممنوع است!
کمکهای اولیه در صورت برقگرفتگی
باید مصدوم را از مدار برق جدا کرد. اگر امکان داشته باشد، باید هادی برق را فوراً با کلید، با خارج کردن فیوز، یا با قطع هادی از مدار خارج کرد. قطع کردن فقط با ابزار عایقشده مجاز است، مثلاً با تکهای چوب خشک، یا در نهایت با تبر دارای دسته خشک، یا با انبردست دارای دسته عایق.
در موارد استثنایی باید اتصال کوتاه ایجاد کرد. نجاتدهنده بههیچوجه باید از عایقبودن دستها و پاهای خود غافل نشود و از اینرو باید روی تختهای بدون میخ، روی پارچههای خشک یا روی صندلی بایستد. دست خود را باید مثلاً با آستین کت خود، دستمال خشک، دستکشهای لاستیکی یا نایلونی محافظت کند.
نجاتدهنده باید زیرِ مصدوم یک زیرانداز عایق قرار دهد، برای مثال تختههای خشک یا ابزار چوبی بدون قطعات فلزی، دستمالهای خشک، صفحات PVC. بهترین حالت آن است که مصدوم خود بپرد و همزمان تماس خود را با جریان برق قطع کند، یا اینکه نجاتدهنده با عایق کردنِ قبلیِ خود از زمین، مصدوم را بلند کند. لمسِ مصدوم فقط زمانی مجاز است که عایقسازی بینقص باشد. انگشتانِ مصدوم باید جداگانه و با احتیاط از تماس دور شوند و همزمان با دستمال خشک یا پارچههای دیگر پیچیده شوند.
اگر سیمِ برق به دورِ مجروح پیچیده شده باشد، باید جریان را با دستهای عایقشده قطع کرد و سرِ سیمِ برقدار را ثابت نگه داشت تا موجب حادثههای بیشتر نشود.
نجات، البته، باید فوراً و بدون قید و شرط آغاز شود؛ نباید مصدوم را بدون کمک رها کرد. پس از قطع برق، مصدوم باید به حالت افقی قرار داده شود، لباس او شل شود و از بالاتنه کاملاً خارج گردد، برای او نور و هوای پاک فراهم شود. سرِ مصدوم نباید آویزان بماند، بلکه باید کمی بالا آورده شود و چیزی زیر سر گذاشته شود (مثلاً کتِ تاخورده).
اگر مصدوم در حالت بیهوشی باشد، باید بیقیدوشرط تلاش برای احیا انجام شود.
باید در این میان دهان و سوراخهای بینی آسیبدیده را بررسی کرد که آیا میتوانند هوا را عبور دهند یا نه. باید بزاق، باقیماندههای غذا و دندان مصنوعی را برداشت. ریختن مایع در دهان ممنوع است. اگر آسیبدیده نفس نمیکشد، باید فوراً تنفس مصنوعی را آغاز کرد. احیا را میتوان با مالش کف پاها، تنقیه یا آبیاری متناوب قفسه سینه و شکم با آب گرم، یا سرد، تقویت کرد، اما در این میان نباید تنفس مصنوعی قطع شود. اگر مصدوم به هوش آمد باید همچنان از او مراقبت کنیم و او را تنها نگذاریم. باید به او نوشیدنی گرم (قهوه، چای، الکل و مانند آن) داد، اما باید در حالت نیمهخوابیده بماند.
بر اساس تجربه، آسیبهای خفیف و موضعی را میتوان موقتاً از توجه دور داشت (بعداً باید کمک پزشکی ارائه شود)، اما به مجروحانی که خونریزی دارند باید فوراً کمک پزشکی رساند.
خردهچوب، تراشه، ذرات گردوغبار. گردوغبار، خرده یا حشره را میتوان با پایینکشیدن پلک پایین و پاککردن با گاز استریل یا دستمال تمیز از چشم خارج کرد. اگر جسم زیر پلک بالا باشد، باید پلک بالا را از وسط گرفت و بهسمت جلو روی پلک پایین کشید، بهگونهای که مژهها سطح داخلی پلک بالا را لمس کنند. اگر به این روش نتوانیم جسم خارجی را خارج کنیم، نباید بیشتر تلاش کرد؛ بلکه باید چشم آسیبدیده را ببندیم و کمک پزشکی بخواهیم.
جسم خارجیای که وارد سوراخ بینی شده است را باید با بستن سوراخ بینی دیگر و محکم فوتکردن از بینی، برای خارجکردن آن تلاش کنیم. اگر با این روش موفق نشدیم، باید کمک پزشکی خواست.
خارج کردن اجسام خارجی که به گوش وارد شدهاند باید به پزشک سپرده شود، زیرا هنگام تلاش برای بیرون آوردن آنها ممکن است پردهٔ گوش را آسیب بزنیم. اگر حشرهای وارد گوش شده باشد، باید یک قاشق (کوچک) روغن، کرهٔ ذوبشده یا آب را در حالت خوابیده داخل گوش ریخت و 10-15 m دقیقه نگه داشت.
جسم خارجی که وارد نای شده است را تلاش کنیم چنین خارج کنیم که از مجروح بخواهیم عمیق نفس بکشد و ما بهآرامی بین دو کتف به پشت او ضربه بزنیم. اگر جسمی که در نای گیر کرده تیز نباشد، باید به مجروح آب داد و سپس مغز نان (مِچا) و غذاهای نرم. در چنین مواردی دادن مواد پاککننده ممنوع است. کنترل پزشکی لازم است.
خارِ رفته زیر ناخن را فقط زمانی میتوانیم برای بیرون آوردن امتحان کنیم که بخشی که بیرون زده است به اندازه کافی بلند باشد تا بتوان آن را با موچین یا دستمال گرفت. اگر بیرون آوردن موفق شد، باید بگذاریم زخم کمی خونریزی کند و سپس آن را با ید بمالیم و پانسمان کنیم.
انتقال مصدوم
جابهجاییِ مصدوم کار آسانی نیست و به مهارت، احتیاط و نیروی جسمانی مناسب نیاز دارد. جابهجاییِ غیرحرفهای دردِ مصدوم را افزایش میدهد و وضعیت او را دشوارتر میکند.
پیش از هر چیز باید مشخص شود که آیا بیمار در وضعیتی هست که بتوان او را منتقل کرد، و فقط زمانی میتوان او را منتقل کرد که مطابق اصول کمکهای اولیه به او رسیدگی شده باشد. پیش از انتقال باید خونریزی را کاهش داد، روی زخم پانسمان گذاشت و اندامهای شکسته را بیحرکت کرد.
اگر مسیر تا بیمارستان طولانیتر باشد، بهتر است مجروح، در صورت امکان، با چای یا قهوه کمی سرحال شود. دادن الکل (کنیاک و مانند آن) باید پرهیز شود. هنگام انتقال، مجروح باید پیوسته زیر نظر و کنترل باشد و اگر باند یا پوششِ بیحرکتسازی شل شد، فوراً اصلاح شود. اگر بیهوشی یا ضعفِ عملکرد قلب رخ دهد، باید روشهای مناسب احیا بهکار گرفته شود.
روش انتقال همیشه به نوع آسیب و تعداد نجاتدهندگان و نیز به نوع وسایل در دسترس برای انتقال بستگی دارد.
بلندکردن و گرفتن بیمار باید سنجیده، آرام و خونسرد انجام شود. باید از هرگونه تکان شدید پرهیز کرد. لباسِ مصدوم نباید چروکیده باشد و هنگام بلندکردن او، باید از سمتی که آسیب ندیده است بلند شود.
ارسال بدون وسایل کمکی
جابجایی فقط با یک نجاتدهنده. اگر مصدوم بتواند راه برود، نجاتدهنده باید از پشت او را بگیرد و به این ترتیب کمکش کند. اگر نتواند راه برود، یا بیهوش باشد، باید او را بهگونهای منتقل کرد که نجاتدهنده کنار او زانو بزند، یک دست را زیر بغلش بگذارد و با دست دیگر او را از زیر زانو بگیرد، بلند کند و حمل نماید.
انتقال با دو نجاتدهنده. به مصدومی که میتواند راه برود باید از دو طرف کمک کرد. اگر نتواند راه برود، اما هوشیار باشد، باید به نجاتدهندگانی که او را حمل میکنند تکیه کند. مصدوم بیهوش باید به این صورت منتقل شود که نجاتدهندهٔ قویتر او را زیر بغل بگیرد و دستها را روی قفسهٔ سینه به هم برساند، و نفر دوم بین پاهای مصدوم قرار بگیرد و او را از زیر زانوها بگیرد. باید او را همزمان بلند کرده و حمل کنند.
ارسال با وسایل کمکی
حمل با برانکارد. مصدوم باید با احتیاط و در حالت خوابیده روی برانکارد قرار داده شود. برای این کار دو نفر لازم است، و در صورت شکستگی اندامهای تحتانی، سه نفر. نجاتدهندگان باید در یک سمت مصدوم بایستند، همزمان او را بلند کرده و روی برانکارد بگذارند.
بالا بردن، به حرکت درآوردن، متوقف کردن و پایین آوردن برانکارد باید همزمان توسط همه نجاتدهندگان انجام شود، اما نباید همزمان قدم بردارند، زیرا موجب تکان خوردن برانکارد میشود. اگر بیمار باید برای مدت طولانیتری منتقل شود، بهتر است در هر دو سوی برانکارد یک تسمه بسته شود که نجاتدهندگان آن را بر شانههای خود بیندازند.
انتقال بیمار با وسایل ابتدایی. اگر برانکارد در دسترس نداشته باشیم، میتوانیم با ابتکار، وسیلهای ابتدایی برای حمل تهیه کنیم. در صورت لزوم، میتوان مصدوم را بر نردبان، بر لَتههای درِ جداشده، بر میز و مانند آن قرار داد و او را حمل کرد. همین کار را میتوان با پتو یا برزنت چادر نیز انجام داد. برانکاردِ ابتدایی را میتوان از دو کیسه با عرض یکسان نیز ساخت، به این صورت که دو چوب با طول مناسب را از لبههای پایین عبور دهیم. در نبودِ برانکارد، بیمارِ هوشیار را میتوان بر روی صندلی نیز حمل کرد. نجاتدهندگان باید در دو سوی بیمار قرار گیرند، بخشِ پایین و پشتیِ صندلی را بگیرند و او را به این ترتیب حمل کنند.
محتویات جعبه کمکهای اولیهای که به شما توصیه میکنیم:
بستهٔ باند، متوسط
تعداد 2
بسته بانداژ، بزرگ
تعداد 2
بانداژ برای بستن، 10 х 5 m
تعداد 2
گاز استریل 1/2 m
تعداد 2
پنبه، 25 g
بستهٔ 2
گازِ صافِ بریدهشده به اندازه 6 x 6 cm
بستهٔ 1
تورنیکهٔ بندآورندهٔ خون
بستهٔ 1
هانزاپلاست، 4 cm × 1 m
بستهٔ 1
قیچی
عدد. 1
محافظ قیچی از کیسهٔ پارچهای
عدد. 1
آمپولهای ید
عدد 12
شِکِچا آمونیا
عدد 3
دفترچه یادداشت (40 برگ)
عدد. 1
راهنمای کمکهای اولیه
عدد. 1