ოჯახური სახლი (მშენებლობის საწყისი სირთულეები, მშენებლობა)

საცხოვრებელი სახლი

მშენებლობის საწყისი სირთულეები

ვინც მცირე სამშენებლო სამუშაოებში უკვე საკმაო გამოცდილება შეიძინა, როგორც სახლში საქმის ოსტატმა, უფრო იოლად შეუდგება ოჯახის სახლის ან ბინის მშენებლობას. აქ არ იგულისხმება, რომ მან თავად აწარმოოს მშენებლობა, რადგან ეს ისეთი სამუშაოა, რომელიც განსაზღვრულ სპეციალისტებს მოითხოვს. მაგრამ, რა თქმა უნდა, კარგია, რომ >>ინვესტორი<< ამ სამუშაოებში გათვითცნობიერებული იყოს და უფრო მარტივ საკითხებში თვითონაც, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში მისი ოჯახის წევრებიც ან მეგობრებიც მონაწილეობდნენ. აქ სწორედ საუბარი იქნება »დიდ« მშენებლობებში მონაწილეობებზე, ანუ მშენებლობისთვის მზადებაზე.

მშენებლობისთვის პირველ რიგში საჭიროა მიწის ნაკვეთის უზრუნველყოფა. ნაკვეთის შეძენამდე მხოლოდ „დათვალიერება“ საკმარისი არ არის. მომავალი შენობისთვის საუკეთესო პირობების უზრუნველსაყოფად საჭიროა მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებული რამდენიმე საკითხის შესახებ ინფორმაციის მოპოვება. შეძენამდე სასურველია სპეციალისტთან კონსულტაცია. მიწის ნაკვეთის მდებარეობა, რელიეფი, დახრილობა, ტერიტორიის შემადგენლობა და ხასიათი, ადგილის პირობები, ქარის მიმართულებები, მიწის ნაკვეთის ზომები და ფორმა, არსებული მცენარეულობა, მისასვლელი გზებისა და კომუნიკაციების მდგომარეობა — ეს ყველაფერი ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია და არსებით გავლენას ახდენს პროექტირებასა და სამუშაოების შესრულებაზე მშენებლობისას. (მაგ., მიწისქვეშა წყლების მაღალი დონე დამატებით ჰიდროიზოლაციის სამუშაოებს მოითხოვს, ხოლო ქანოვან ნიადაგზე საძირკვლის მოწყობის სამუშაოები რთულდება). ამ ფაქტორების გათვალისწინებით შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ „იაფი“ მიწის ნაკვეთი სინამდვილეში „უფრო ძვირია“.

ყიდვამდე უნდა გამოიკვლიოთ მიწის „სამართლებრივი მდგომარეობაც“. უნდა შემოწმდეს მიწის წიგნებში, არის თუ არა მიწა რეალურად თავისუფალი გასაყიდად და ხომ არ არის შემთხვევით დატვირთული ვალებით, იპოთეკით და სხვ. შესაძლებელია, რომ მიწასთან დაკავშირებით არსებობდეს სპეციალური წესები, მაგალითად, სხვა მომხმარებლებისთვის გასასვლელის მიცემის უფლება ან ვალდებულება, წყლის ან წყალგაყვანილობის გატარება, ექსპროპრიაცია, გზების მშენებლობა ან სხვა პირობები (სურ. 1). მიწის წიგნების შემოწმების შემდეგ უნდა მივმართოთ მუნიციპალიტეტის კომპეტენტურ ორგანოს, რათა მივიღოთ ინფორმაცია მიწაზე მშენებლობის შესაძლებლობების შესახებ. იქ გავიგებთ, როგორი შენობის აგება შეგვიძლია ან უნდა ავაგოთ ამ ადგილზე (ერთსართულიანი, მრავალსართულიანი და სხვ.), საერთოდ თუ შეიძლება მშენებლობა, როგორი ურბანისტული პერსპექტიული გეგმებია გარემოში (სად აშენდება საბავშვო ბაღი, ბავშვთა ბაგა-ბაღი, მაღაზიები და სხვ.). თუ მიწის დეტალური შემოწმების შედეგები ხელსაყრელია და თუ მიწის წიგნებში მდგომარეობა წესრიგშია, ასევე მშენებლობის კომპეტენტური ორგანოს აზრიც ჩვენთვის ხელსაყრელია, ანუ არ არსებობს არავითარი შემზღუდავი ფაქტორი ან ისეთი გარემოება, რომელიც გაზრდიდა მშენებლობის ხარჯებს, შეგვიძლია შევიძინოთ მიწა ყიდვისა და მიწის გადაფორმების წესების დაცვით. ასეთი დეტალური წინასწარი ინფორმაცია დაგვიცავს შემდგომი იმედგაცრუებისა და ზედმეტი ხარჯებისგან, შესაძლოა, თვით მშენებლობის გეგმის სრული ჩავარდნისგანაც კი.

სურათი 1

მიწის შეძენის შემდეგ საჭიროა მშენებლობის ნებართვა. ამ ნებართვის მიზანია, რომ შენობის მშენებლობა განხორციელდეს მოქმედი წესების შესაბამისად და რომ ის მფლობელი, რომელსაც მშენებლობის უფლება აქვს, მშენებლობას ისე აწარმოებდეს, რომ ამით არ შეილახოს მეზობელი მფლობელებისა და საზოგადოების ინტერესები. ვინც მშენებლობას შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გარეშე განახორციელებს, არაკვალიფიციურად, უნდა ითვალისწინებდეს, რომ შენობას იძულებით დაანგრევენ მისი ხარჯით.

სამშენებლო ნებართვის განაცხადს უნდა დაერთოს მიწის წიგნებიდან ამონაწერი, როგორც მტკიცებულება, რომ განმცხადებელი მიწის სრულუფლებიანი მფლობელია. ასევე საჭიროა მიწის სიტუაციური გეგმისა და შენობის პროექტის (სიტუაცია და დეტალები) ტექნიკური აღწერილობით მიღება. მიზანშეწონილია, რომ მიწის შესახებ ინფორმაციის შეგროვებისას კომპეტენტური ორგანოდან მივიღოთ ინფორმაცია პროექტის პირობებზეც (მასშტაბი, ეგზემპლარების რაოდენობა და ა.შ.). შეუსაბამო პროექტები ხშირად სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს. პროექტების შედგენა შეუძლიათ მხოლოდ ამისათვის უფლებამოსილ დაწესებულებებს, ანუ პირებს. ჩვენი მიზანი არ არის მომავალ „ინვესტორებზე“ გავლენის მოხდენა, მაგრამ ყურადღებას ვამახვილებთ იმაზე, რომ უფრო დიდ საპროექტო ორგანიზაციებში შესაძლებელია მზა ტიპიური პროექტების მიღება, რომლებიც შედარებით იაფი, თანამედროვე და ეკონომიურია, შესრულებულია რამდენიმე ვარიაციით, ასე რომ შეუძლიათ დააკმაყოფილონ მრავალფეროვანი მოთხოვნები. ამ პროექტების საფუძველზე უფრო ადვილად შეიძლება სამშენებლო ნებართვების მიღება, რომლებსაც გააჩნია მოცულობათა უწყისი და ხარჯთაღრიცხვა.

საკუთარი სახლის მშენებლობისას თითოეულ ადამიანს თავისი იდეები აქვს. ეს იდეები შეიძლება სწორი და რეალური იყოს, მაგრამ ბევრი მათგანი არარეალურია, რადგან განუხორციელებელია, არაეკონომიური და არათანამედროვე, ხშირად კი უშნოც. პროექტის შედგენისას პროექტანტმა უნდა დაიცვას გარკვეული ფედერალური ნორმები, სტანდარტები და საპროექტო წესები (მაგ., ტუალეტში შესასვლელი სამზარეულოდან არ უნდა იყოს; ოთახის მინიმალური ფართობი განსაზღვრულია; შიდა სივრცეების მინიმალური სიმაღლე, ოთახების განლაგება, მოპირკეთება, ფანჯრების ფართობი და სხვ. სურვილისამებრ ვერ შეირჩევა), მაგრამ ამავე დროს უნდა დააკმაყოფილოს ცალკეული პირების, ანუ მფლობელების მოთხოვნებიც. უნდა შეფასდეს პროექტანტების მიზანშეწონილი და ეკონომიური წინადადებები ტიპური ელემენტების (კოჭები, კარები, ფანჯრები და სხვ.) გამოყენებასთან დაკავშირებით.

ინდივიდების ინტერესები და ასპექტები ყველაზე მეტად შეიძლება გამოვლინდეს ფასადის შერჩევასა და ფორმირებაში, ოთახების დაჯგუფებაში, გათბობის სისტემაში, ტერასებში, სარდაფებში, დამხმარე შენობებსა და სხვ. ყურადღებას ვამახვილებთ იმაზე, რომ კომპეტენტური ორგანო ინვესტორის ინტერესების გამო არ გასცემს სამშენებლო ნებართვას არაკვალიფიციური და არაეკონომიური პროექტების საფუძველზე, რომლებიც არ შეესაბამება საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის წესებს.

როდესაც მშენებლობის ნებართვას მივიღებთ, საჭიროა მშენებლობისთვის გულდასმით მომზადება. კარგი მომზადება მოგვიანებით თავიდან აგვაცილებს ბევრ არასაჭირო სამუშაოს. მშენებლობის ნებართვის მიღების პროცესთან პარალელურად, საჭიროა ვიღაცას დავავალოთ ხარჯთაღრიცხვისა და წინასწარი ანგარიშის შედგენა. ხარჯთაღრიცხვისა და წინასწარი ანგარიშის საფუძველზე შეგვიძლია განვსაზღვროთ სამშენებლო მასალის საჭირო რაოდენობა (მოსალოდნელი დანაკარგის გათვალისწინებითაც). ეს დოკუმენტები აუცილებელია ასევე მშენებლობის სესხის მისაღებად. თუ საჭირო სესხიც მოვიპოვეთ (ან მშენებლობის დასაწყებად ნაღდი ფულიც გვაქვს), იწყება სამშენებლო მასალის შეძენა.

მასალა უმჯობესია შეიძინოთ რომელიმე სავაჭრო საწარმოში. არსებობს უკვე გამოყენებული მასალის შეძენის შესაძლებლობაც — რაც მნიშვნელოვნად იაფია — მაგრამ ამაზე უთუოდ უნდა შეთანხმდეთ (და ერთად შეიძინოთ) სპეციალისტთან. კერძოდ, შელესვის ნარჩენიანი, დაბინძურებული აგურები შემდგომში შექმნის სიძნელეებს ქვისა და შელესვის დროს, რადგან ისინი „გატეხავენ“ შელესვას და შეღებვას. ხის კოჭებში, პარკეტებში, ფიცრულ იატაკებში შეიძლება იმალებოდეს სოკოები და მწერები, რომლებიც ერთი-ორი წლის შემდეგ უზარმაზარ ზიანს გამოიწვევს. ზოგიერთი კრამიტისთვის საჭიროა ლატების ორმაგი რაოდენობა, ამიტომ შესაძლოა იაფი გადახურვა შემდეგ უფრო ძვირი გამოვიდეს. ასევე, რბილი, გამოყენებული კირქვა ყინვას ვერ უძლებს, ამიტომ ქვისა და ფუნდამენტებისთვის ვერ გამოვიყენებთ. საერთოდ, ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ, იქნება ეს ახალი თუ ძველი, ხშირად იაფი სამშენებლო მასალები. ყოველთვის უნდა მოვითხოვოთ და შევინახოთ საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტები, ხოლო ყველა სხვა ქვითარი და დოკუმენტიც გულდასმით უნდა შევინახოთ.

სანამ მასალის პირველი პარტია მოვა, ნაკვეთში ბევრი რამ ჯერ კიდევ უნდა მოწესრიგდეს. თუ ნაკვეთი ჯერ კიდევ არ არის შემოღობილი, საზღვრების მეზობლებთან და ოფიციალურ მონაცემებთან შეთანხმების შემდეგ უნდა მოეწყოს ღობე. ქუჩის მხარეს არსებული ღობე და მარჯვენა გვერდითი და უკანა ღობის მარჯვენა ნახევარი, ყველაფერი ეს ქუჩიდან დანახული, ჩვენ უნდა დავამზადოთ. მარცხენა გვერდითი ღობე და უკანა ღობის მარცხენა ნახევარი ეკუთვნის მარცხენა, ანუ უკანა მეზობელს. ღობეებთან დაკავშირებული ოფიციალური დოკუმენტების მოპოვებით ავიცილებთ შესაძლო შემდგომ ჩხუბს და, შესაძლოა, სასამართლო დავასაც კი. სამშენებლო მასალის ტრანსპორტირების მიმართულებით რეკომენდებულია მხოლოდ დროებითი და მოძრავი ღობის მოწყობა.

მშენებლობის ძირითადი წინაპირობაა ადგილზე წყლის არსებობა, რადგან წყლის ტრანსპორტირება ძვირი და რთულია. თუ ჭაბურღილი გავბურღეთ და წყალი გოგირდოვანი, მწარე, მარილიანი ან მძაფრი სუნის მქონეა, საჭიროა შესაბამისი (ღრმა) ჭაბურღილის ბურღვის ან წყლის ნეიტრალიზაციის სპეციალისტის დახმარება. აგრესიული ან ჭუჭყიანი წყალი მშენებლობაში გამოყენებული ვერ იქნება, რადგან მცირე ხნის შემდეგ გააფუჭებს ბეტონს ან დუღაბს. უნდა მოეწყოს ასევე კირის ორმო, ისე რომ ხელს არ უშლიდეს ტრანსპორტს და საკმარისად დაშორებული იყოს მომავალ კედლებს. ორმოს საფუძველი შეიძლება იყოს 3 x 2 m, ხოლო სიღრმე 1,5 m.

საჭიროა ასევე ერთი ნაგებობა მასალის, ხელსაწყოების შესანახად და გამოსაცვლელად. ამ მიზნით უნდა აშენდეს ერთი დროებითი ქოხი ფუძით 3 x 3m ხისგან, ლერწმისგან ან აგურისგან, კარების დახურვის შესაძლებლობით. თუმცა გაცილებით უკეთესია წინასწარ აშენდეს ერთ-ერთი დამხმარე ნაგებობა, მაგალითად საწვავის სათავსო, რომელზეც ასევე გვაქვს მშენებლობის ნებართვა და ის გამოვიყენოთ შენახვისთვის. არ უნდა დაგვავიწყდეს არც ტუალეტის აშენება ადგილზე, რომელიც წყლისგან მოშორებულია. ხელსაწყოებისა და დამხმარე მასალების (დურგლის სამაგრების, თოკების და ა.შ.) მოტანის შემდეგ შეგვიძლია დავიწყოთ სამშენებლო მასალის მიწოდების ორგანიზება.

მანქანა უნდა იქირავონ ისე, რომ სრულად იყოს დატვირთული. ფხვიერი მასალებისთვის უნდა მოითხოვონ თვითმცლელი. უნდა ავიცილოთ იაფი, მაგრამ დაუშვებელი გადაზიდვა. მოტანილი მასალა უნდა განთავსდეს მომავალი შენობის ახლოს ისე, რომ არ აფერხებდეს შემდგომ ტრანსპორტირებას, რადგან ამ გზით ავიცილებთ ზედმეტ გადაადგილებებს. ცემენტი უნდა იყოს მოთავსებული სახურავის ქვეშ ან დაფარული, აგური — დაწყობილი გადაბმით, დაზიანების საფრთხის გარეშე, ხოლო ქვიშა და ხრეში — აგურებით შემოღობილი (გაფანტვისგან). კირის ჩამქრობას最好ია სპეციალისტს მივანდოთ.

ამის შემდეგ შეგვიძლია შენობის ადგილი „მოვნიშნოთ“. ამას შეასრულებს სამუშაოს ოსტატი. იგი განსაზღვრავს შენობის ზუსტ მდებარეობას ნაკვეთზე, კუთხეების მდებარეობას და სიმაღლეების მონაცემებს. იმ ადგილიდან, სადაც შენობა აიგება, უნდა მოიშოროს სარეველა და ჰუმუსი (შემდგომი შესაძლო გამოყენებისთვის). სამშენებლო ტერიტორია უნდა იყოს ჰორიზონტალური, რათა ოსტატმა ძაფით შეძლოს საძირკვლის მდებარეობის განსაზღვრა. საძირკვლის თხრილების სიგანე მონიშნულია სარებით. ჩვენც შეგვიძლია, ოსტატის ზედამხედველობით, ამ სამუშაოებშიც მივიღოთ მონაწილეობა, ხოლო თხრილების ამოღება მთლიანად ჩვენი საქმეა. ფხვიერ ნიადაგზე საჭიროა გამაგრებები, ხოლო მყარ ნიადაგზე თხრილები ზუსტად მოცემული ზომების მიხედვით უნდა მოვაწყოთ, კედლების გვერდების გათლით. ამოღებული მიწა ვეცადოთ ადგილზე გავასწოროთ, 1-2 m თხრილიდან, მაგრამ უმეტესად მისი გადატანა საჭირო ხდება. მიწის გადატანა უმჯობესია მოგვარდეს როგორც სამშენებლო მასალის მომტანი სატვირთოს უკანასკნელი დაბრუნებითი რეისი. თხრილების ამოღების შემდეგ უმჯობესია დაუყოვნებლივ დავიწყოთ საძირკვლის მოწყობა (რომ წვიმამ თხრილები არ დააზიანოს) (ნახ. 2).

სურათი 2

მშენებლობა

ფუნდამენტის სიღრმე ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა იყოს მინიმუმ 30 cm მიწის დონიდან ქვემოთ, გაყინვის ზღვრის ქვემოთ. ყველაზე სწრაფი და ამავე დროს ყველაზე ეკონომიური ფუნდამენტია ე.წ. »მცურავი ქვა«, რომლის გაკეთებაც ოსტატის ინსტრუქციის საფუძველზე თვითონაც შეგვიძლია. აგურის ფუნდამენტი ძალიან ძვირია და მისი აგება მხოლოდ სპეციალისტს შეუძლია. მთიან ადგილებში საუკეთესოდ შეეფერება ქვით ნაგები ფუნდამენტი. გარე მთავარი კედლების ფუნდამენტის შესრულების შემდეგ უნდა გაკეთდეს შუა და ტიხრული კედლების ფუნდამენტებიც.

ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, ფრთხილი მუშაობით, უკვე მოვამზადეთ საჭირო საძირკვლები. კარგი იზოლაციისთვის ოსტატი დააწყობს ბიტუმის საიზოლაციო ფირფიტების ორ ფენას 150 და სამი ფენა ცხელი ბიტუმი უზრუნველყოფს სრულ დახურვას. ყურადღება უნდა მიექცეს იმასაც, რომ იზოლაცია იყოს კედელზე 3–10 cm-ით ფართო და შეერთებებზე ჰქონდეს მინიმუმ 15 cm გადაფარვა. ძირითადი კედლების ჰორიზონტალური იზოლაცია ყველგან უნდა უკავშირდებოდეს შიდა კედლების ჰორიზონტალურ იზოლაციებს და იატაკქვეშა იზოლაციებს. ბევრი გულგრილად ეკიდება საფუძვლიან იზოლაციას, თუმცა იზოლაცია შენობის გამოყენებადობის ერთ-ერთი ძირითადი წინაპირობაა (სურ. 3)

სურათი 3

გარე ძირითადი კედლების, შიდა ძირითადი კედლებისა და ტიხრების დაწყება დაგეგმილი იატაკის დონესთან ახლოს არსებული გარემომცველი რელიეფის დონიდან არანაკლებ 30-ით, ხოლო კიდევ უკეთესი — 40 cm-ით ზემოთ უნდა იყოს. მასტერს, რომელიც სამუშაოების ორგანიზებას და ე.წ. ზუსტ სამუშაოებს აწარმოებს, მნიშვნელოვნად დავეხმარებით მშენებლობისას. ამიტომ რეკომენდებულია, რომ ქვის წყობა, ერთ-ერთი ყველაზე შრომატევადი ოპერაცია, კარგად მოვამზადოთ და მისი მიმდინარეობის გეგმა დეტალურად და გულდასმით შევიმუშაოთ.

მიუხედავად იმისა, რომელი მასალა გამოვიყენებთ წყობისთვის — აგურებს, ღრუ აგურებს, ბლოკებს, ყინვაგამძლე ნატეხ ქვას თუ დამუშავებულ კეთილშობილ ქვას — შემდეგი ოქროს წესები ნებისმიერი წყობისთვის გამოდგება.

1. ნუ ვცდილობთ, ყველაფერი თავად გავაკეთოთ! ქვისწყობის კარგ ხარისხს მხოლოდ კვალიფიციური მუშახელი უზრუნველყოფს. თუ ქვისმთლელობა არ შეგვისწავლია, მაშინ დავეხმაროთ აგურების გადატანაში, მიწოდებაში, ხსნარის შერევასა და გადატანაში, სკაფოლდის გადატანაში და მსგავსში. (ნახ. 4).

სურათი 4

2. კედლის საჭირო მზიდი სიგანე სპეციალისტს უკვე პროექტირებისას განესაზღვრება. თბოიზოლაციისთვის საჭირო სისქე დამოკიდებულია კედლის მასალაზე და ამ სიდიდის მინიმალური მნიშვნელობა, დატვირთვის ტარების შესაბამისობით, რეგლამენტირებულია ნორმებით. კედლის სისქეზე ნებისმიერ ფასად არ უნდა დავზოგოთ, რადგან შემდეგ გათბობაზე უფრო დიდი ხარჯები გვექნება; მეტიც, თხელ კედლებზე შესაძლებელია წყლის ორთქლის დაგროვება, რაც ჯანმრთელობისთვის საზიანოა და აზიანებს ნალესსა და ავეჯს. ჩვენი ტემპერატურული პირობებისთვის სასურველია აგურის კედლები 38 cm სიგანისა (ნალესის გარეშე). ქვის კედლები უნდა იყოს სულ მცირე 50 cm სიგანისა (უკვე დატვირთვის ტარების გამოც). არსებობს კედლების სხვა სხვადასხვა კომბინაციებიც, რომელთაგან ყველაზე ცნობილი არის გრძივად განლაგებული ღრუ აგურებისა და წაწვენით დალაგებული მცირე აგურების კომბინაცია. ასეთი კედლების სისქეა 33 cm, მაგრამ საჭიროებს სამუშაოების ფაქიზ შესრულებას. კარგი კედელი სრულიად ვერტიკალურია და მასში ცალკეული ელემენტები წყობით არის განლაგებული. აგურის კედლებში განსაკუთრებით უნდა მიექცეს ყურადღება იმასაც, რომ აგურის რიგები თანაბრად და ჰორიზონტალურად იყოს განლაგებული. რათა შენებისას ზომები შენარჩუნდეს, უნდა გამოიყენებოდეს ხის ბლოკები, ლარტყები, თოკები, отвес-ი და ხშირად უნდა კონტროლდებოდეს წყობის სისწორე (მინიმუმ 2-3 რიგის შემდეგ).

3. ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ნაპრალები (ქვის შემთხვევაში დახრილი) უნდა იყოს დაახლოებით 1 cm და ეს ნაპრალები კარგად უნდა შეივსოს დუღაბით. დუღაბის ხარისხს ადგენს სპეციალისტი; ჩვეულებრივ გამოიყენება H4 ან H6 ნიშნულების დუღაბი. სვეტებისა და საკვამურების წყობისთვის საჭიროა ცემენტით გამაგრებული დუღაბი. დუღაბი ძალზე გულმოდგინედ უნდა აირიოს, რათა მასში არ დარჩეს ქვიშისა და კირის გუნდები. დუღაბის შესაზავებლად უნდა გამოიყენებოდეს დამწიფებული კირი და თიხისგან, ლამისა და მინარევებისგან თავისუფალი ქვიშა.

4. მშენებლობისას, დაახლოებით 1 m სიმაღლეზე უკვე საჭიროა ხარაჩოები. ხარაჩოების დამზადება შეუძლიათ მხოლოდ ამისთვის კვალიფიცირებულ მუშებს, ან ისინი მზადდება ოსტატის ინსტრუქციის მიხედვით, ხოლო ხარაჩოების მასალა სრულად გამართული უნდა იყოს შესაბამისი იატაკით. ხარაჩოებზე უნდა დამონტაჟდეს მისასვლელი ფიცრები მოცურების საწინააღმდეგო ლამელებით. ხსნარის ყუთი უნდა შეივსოს ისე, რომ ტრანსპორტირებისას მასალა არ დაიფანტოს. რადგან წყობის დროს იხარჯება დიდი რაოდენობით ხსნარი, თითოეული მქსოვისთვის უნდა მომზადდეს ორი ყუთი.

5. არ უნდა დავუშვათ არეულობა სამშენებლო მოედანზე! მუშაობის დროს და მისი დასრულების შემდეგ უნდა გაიწმინდოს ხარაჩოები, რათა იატაკზე ნაღმტყორცნი არ გამაგრდეს. უნდა გაიწმინდოს ნაღმტყორცნის ყუთებიც და მზად უნდა იქნას მხოლოდ იმდენი ნაღმტყორცნი, რამდენიც იმ დღეს იქნება გამოყენებული. უნდა შეიკრიბოს დაცემული აგურები და მოედანი უნდა გაიწმინდოს ნარჩენებისგან, რათა გათავისუფლდეს სატრანსპორტო გზები. აგურები უნდა მიიტანონ და დაალაგონ ისე, რომ მლესავ ხელოსანს ხელთ ჰქონდეს, თან უნდა გავითვალისწინოთ, რომ გროვა არ ჩამოინგრეს და არ ჩამოვარდეს.

6. ერთი მლესავის წარმადობა არის 800-1000 აგურის ჩაშენება რვა საათში. თუ სამუშაო ისე არის ორგანიზებული, რომ ერთი მუშა ალევს ხსნარს, მეორე აწვდის აგურებს, მესამე (ოსტატი) დგამს ანუ აშენებს, ხოლო სხვები (ოჯახის წევრები) მასალების მიწოდებას ახორციელებენ, შესაძლებელია რვა საათში 7000 აგურის ჩაშენებაც. ამ გზით საოჯახო შენობის ძირითადი კედლები შეიძლება დასრულდეს 4–5 დღეში. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს კედლების შეერთებების სწორ შესრულებას, კუთხეებს, ღიობების ჩარჩოებს, მათ ფრთხილ გასწორებასა და გადაბმის სწორ მოწყობას.

7. ტიხრის კედლების სისქე შეიძლება იყოს 6, 10, 12 და 25 cm (კონსტრუქციული და გამყოფი მოთხოვნების მიხედვით). ტიხრის კედლების აშენება სპეციალისტმა უნდა განახორციელოს, რადგან ეს კედლები უნდა ჩაჯდეს ძირითად კედლებში გაკეთებულ ღარებში, ხოლო ბლოკებისგან ნაშენ ტიხრებს გამაგრებებიც უნდა ჰქონდეს. ყურადღება მივაქციოთ იმას, რომ „სველ“ შენობათა (აბაზანა, სამზარეულო) ბლოკის კედლების სისქე იყოს მინიმუმ 10 cm, რადგან მოგვიანებით, საჭირო ღარების გაკეთებისას, 6 cm-ის კედლები დაზიანდება.

8. და ბოლოს რამდენიმე სიტყვა ოჯახური სახლის მშენებლობაში მონაწილეთა ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ. სამუშაო ადგილზე უნდა იყოს უზრუნველყოფილი დაბანის შესაძლებლობა, მცირე ოთახი ოფლით გაჟღენთილი სამუშაო ტანსაცმლის შესანახად და გასაშრობად, მზის საწინააღმდეგო ზეთი (გასარუჯად) და ცხიმიანი კანი მოვლის კრემი. გაძვალტყავებული და დუღაბით დაზიანებული ხელები ყურადღებით უნდა დაიბანოს, ჭრილობები უნდა დეზინფიცირდეს, ხოლო მოტეხილობები უნდა დაიზილოს. მზის გადაჭარბებული ზემოქმედების წინააღმდეგ — განსაკუთრებით მათთვის, ვინც მძიმე ფიზიკურ შრომას არ არის მიჩვეული — უნდა გამოიყენონ გასარუჯი ზეთი, ფართოფარფლებიანი ქუდი და მსუბუქი ტანსაცმელი. ბავშვები უნდა მოარიდონ სამშენებლო მოედანს, კირის ჩაქრობის ორმოს. ასეთი, თამაშისთვის მიმზიდველი ადგილები უნდა შემოიღობოს და მოეწყოს.

კლასიკური სამშენებლო მასალა, აგური ძალიან მნიშვნელოვანია, ამიტომ ამ მასალას ორი სურათი მივუძღვენით, რათა წარმოგვეჩინა მისი მახასიათებლები, ანუ »გამოყენების ნორმები« (სურ. 5 და სურ. 6).

სურათი 5

რიცხვები პატარა ჩარჩოებში აჩვენებს, რამდენი ცალი აგურია საჭირო სხვადასხვა ზომის აგურით სხვადასხვა სისქის კედლის 1 m2-ზე. ისინი, ვინც თავად ასრულებენ მშენებლობას, ადვილად გამოთვლიან დაგეგმილი სათავსოების კედლების ფართობებს. კედლების მოცულობის გამოთვლა უკვე უფრო რთულია და სწორედ ამიტომ მივუთითეთ ნამუშევრების რაოდენობასა და კედლის ფართობს შორის თანაფარდობა (გამონაკლისად მივუთითეთ აგურის საჭირო რაოდენობა 1 m სიმაღლის სვეტისთვის).

ამ მონაცემების განსაზღვრისას გავითვალისწინეთ ასევე დუღაბის მიერ დაკავებული სივრცე და იქ, სადაც ცალი კომპონენტების რაოდენობა 1 m2-ზე მთელი რიცხვი არ იყო, ზემოთ დავამრგვალეთ.

სურათი 6

მშენებლებს ვუთითებთ იმაზე, რომ კუთხეებში კედლების ურთიერთჩასაკვრელად საჭირო აგურების რაოდენობა არ შედის, თუ გაანგარიშებას შიდა ზედაპირების საფუძველზე ვაწარმოებთ. ამიტომ ერთი კედლის სიგრძე შემადგენლობაში უნდა გაიზარდოს კედლის სისქის მნიშვნელობით. რიგებად დაწყობილი აგურები მხოლოდ მასალის გროვას წარმოადგენს; მხოლოდ ხსნარით დაკავშირების შემდეგ გახდება კედელი. ხსნარი არის ჩამქრალი კირის, ქვიშის, წყლისა და ცემენტის ნარევი, არაჟნის სიმკვრივის.

ხვადასხვა ტიპის დუღაბების გამოყენება

ხსნარი H4 - მცირე დატვირთული კედლებისთვის.

დუღაბის მარკა H6 - ნაკლებად დატვირთული საძირკვლებისთვის აგურისა და ქვისგან, საკვამლეებისთვის, გამყოფი კედლებისა და კამარებისთვის.

დუღაბი მარკით H10 — მზიდი კედლებისთვის სისქით 25 cm და ნაკლებისთვის, ასევე სვეტებისთვის მცირე საყრდენი ფართობით 0,1 m2

დუღაბი მარკის H25 - შენობების სარდაფის სივრცის მთავარი კედლებისთვის.

ხსნარი ნიშნის H50 - აგურის ბოძებისთვის გამაგრებით »აგრესიული« მიწისქვეშა წყლების შემთხვევაში.

Н80 მარკის ხსნარი — »აგრესიული« მიწისქვეშა წყლების შემთხვევაში.

H90 ნარევი — მეტად »აგრესიული« წყლების შემთხვევაში.

ამ ასპექტების გარდა, რა თქმა უნდა, გადამწყვეტია მოთხოვნები სიმტკიცის მიმართ.

სხვადასხვა სახის ხსნარების შემადგენლობა

H10: 1,00 m3 ქვიშა, 250 kg 300-ის ცემენტი ან   0,25 m3 კირი

200 kg მარკის 400 ცემენტი

Н25: 1,00 m3 ქვიშა, 350 kg ცემენტი მარკის 300 ან  0,10 m3 კირი

300 kg მარკის 400 ცემენტი

H4:            1,00 m3 ქვიშა                                           0,25 m3 კირი

H4f/100h:  1,00 m3 ქვიშა  100 kg ცემ. მარკის 300    0,25 m3 კირი

H4f/75n:    1,00 m3 ქვიშა   75 kg ცემ. მარკის 400     0,25 m3 კირი

H4f/50 o:   1,00 m3 ქვიშა   50 kg ცემ. მარკის 500     0,25 m3 კირი

Н6:            1,00 m3 ქვიშა  175 kg ცემ. მარკის 300 ან 0,25 m3 კირი

150 kg ცემ. მარკის 400

VP/100h:   1,00 m3 ქვიშისა  100 kg ცემენტის 300    0,33 m3 კირისა

а/250 სთ:     1,00 m3 ქვიშა  250 kg ცემ. მარკა 300          —–

o/225n:      1,00 m3 ქვიშა  225 kg ცემ. მარკის 400          —–

კირქვა გუნდებით ან შეურეველი და უხარისხოდ ჩამქრალი კირი კედელზე გამოიწვევს მარცვლის კვალის მსგავსი კრატერების წარმოქმნას.

ბეტონის რამდენიმე სახეობა

სასარგებლოა ვიცოდეთ ბეტონის მახასიათებლები და რამდენიმე სახეობა, იმ შენიშვნით, რომ ძირითადი შემკვრელი მასალის — ცემენტის — სიმტკიცე იზრდება რიცხვების (200, 300, 400, 500) ზრდასთან ერთად. ბეტონის აღნიშვნა B50-დან В500-მდე, თავის მხრივ, აღნიშნავს მის კუმშვად სიმტკიცეს. აი რამდენიმე სახეობა „ასორტიმენტისთვის“:

В - 50:     1,20 m3 ხრეში 150 kg ცემენტი მარკის 300 ან 110 kg ცემენტი მარკის 400

B - 70:    1,20 m3 ხრეში 190 kg ცემენტი მარკის 300 ან  150 kg ცემენტი მარკის 400

B - 100:  1,20 m3 მ3 ხრეში 250 kg მარკის 300 ცემენტი ან 200 kg მარკის 400 ცემენტი

В - 140:  1,20 m3 ხრეშისა 270 kg ცემენტის მარკის 300 ან 250 kg ცემენტის მარკის 400

B - 200:  1,30 m3 ხრეშის 278 kg 500 მარკის ცემენტი

თუ უკვე უკეთ გავეცანით აგურებსა და ხსნარს, უნდა აღვნიშნოთ ისიც, რომ აგურების განლაგებით მათი გრძივი მხარის კედლის სიგრძის მიმართულებით დალაგებით შეკვრის მეთოდს ეწოდება გრძივიანი შრე (სურ. 7, 1 ნაწილი). ასევე არსებობს ვერტიკალური შრე (სურ. 7, 3. ნაწილი) და ე.წ. ჯარისკაცული შრე (სურ. 7, 4. ნაწილი) ერთრიგიან ვარიანტში.

აგური შეიძლება სიგრძივად და განივად გავყოთ ორად, მაგრამ ხშირად საჭიროა 1/4 და 3/4-ედი ნაწილები. ამათით იქმნება ბოძები. ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ აგურების ზედა შრე ქვემოთ მდებარე შრის მიმართ ნახევარი გაყოფით იყოს გადანაცვლებული. ეს კავშირი უზრუნველყოფს კედლის სიმტკიცეს. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ ნაღმტყორცნი იყოს არა მხოლოდ ცალკეულ შრეებს შორის, არამედ შრეში ცალკეულ აგურებს შორისაც გვერდითი მიმართულებით (სურ. 7, ქვედა ნაწილი).

სურათი 7

მზა შრეებზე კელმით უნდა წაისვას თანაბარი და თხელი ნაღმტყორცნის ფენა დაახლოებით 1 cm სისქით; ამ ფენაზე უნდა დაიდოს აგურები (3) და აგურების ბოლოებზეც ასევე უნდა წაისვას ნაღმტყორცნი (2). დაგებული აგურები დარტყმებით ჯერ ზემოდან უნდა მოექცეს თავის ადგილზე (4), ხოლო შემდეგ გვერდიდანაც (5) (დარტყმებით იმ მხარეს, რომელსაც ნაღმტყორცნი არ უსვია). თხელი ნაღმტყორცნი ჩაედინება ვერტიკალურ ნაკერებშიც და ამით მიიღწევა კარგი გადაბმა.

აგურის შუაზე გასატეხად მოსახერხებელია ჩაქუჩის ტარზე სიგრძის მონიშვნა, და ამით ადვილად მოვნიშნავთ ადგილის, სადაც უნდა გაიჭრას აგურის ნახევარი ან მეოთხედი. ჭრის ადგილზე აგურის ორივე მხარეს უნდა გავლოთ უფრო ღრმა ხაზი და გასატეხი ნაწილის შუაში დარტყმით აგური გაიტეხება. ამ ოპერაციის დროს აგური მარცხენა ხელში უნდა გვეჭიროს.

შელესვისთვის კიდევ უფრო დიდი გამოცდილებაა საჭირო, ვიდრე აგურის ჭრისთვის. კალთიდან შიგთავსის ერთჯერადად კედელზე გადატანა ერთივე ხელის მოძრაობით ძნელად ისწავლის ის, ვინც იშვიათად არის დაკავებული მეჩაქრულის საქმით. ამიტომ უკეთესია ხსნარი დაიდოს უფრო დიდ მალოზე და შემდეგ, კედლის ქვედა კიდიდან დაწყებით — მოლოს ჰორიზონტალურად და კედელთან დაახლოებით 20°-ის კუთხით დაჭერით — მსუბუქი დაჭერით ხსნარი დაიტანოს ზედაპირზე (სურათი 8).

სურათი 8