Прыватны дом
Пачатковыя цяжкасці будаўніцтва
Той, хто ў невялікіх будаўнічых работах ужо набыў дастаткова вопыту як гаспадарнік у доме, лягчэй прыступіць да будаўніцтва сямейнага дома або кватэры. Тут не маецца на ўвазе, што ён сам будзе выконваць будаўніцтва, бо гэта такая работа, якая патрабуе адпаведных спецыялістаў. Але безумоўна добра, каб і >>інвестар<< быў дасведчаны ў гэтых справах і ў больш простых пытаннях сам, а магчыма і члены яго сям’і ці сябры, прымалі ўдзел. Тут будзе ісці гаворка менавіта пра ўдзел у »вялікіх« будоўлях, г.зн. пра падрыхтоўку да будаўніцтва.
Для будаўніцтва спачатку неабходна забяспечыць участак. Недастаткова перад купляй толькі «паглядзець» на ўчастак. Каб забяспечыць найлепшыя ўмовы для будучага будынка, трэба атрымаць звесткі пра некалькі рэчаў, звязаных з участкам. Пажадана перад купляй параіцца са спецыялістам. Размяшчэнне ўчастка, рэльеф, ухіл, склад і характар мясцовасці, умовы грунту, напрамкі вятроў, памеры і форма ўчастка, наяўная флора на ўчастку, размяшчэнне і стан пад’язных дарог і камунікацый — вельмі важныя фактары, якія істотна ўплываюць на праектаванне і выкананне работ пры будаўніцтве. (Напрыклад, высокі ўзровень падземных вод запатрабуе дадатковых работ па гідраізаляцыі, або, на камяністай глебе, ускладняюцца работы па ўладкаванні падмуркаў). Разгляд гэтых фактараў можа паказаць, што «таннейшы» ўчастак насамрэч «дарожшы».
Перад купляй трэба праверыць і «прававы статус» зямлі. Трэба праверыць у зямельных кнігах, ці зямля сапраўды свабодная для продажу і ці не абцяжарана яна пазыкамі, іпатэкай і г.д. Магчыма, існуюць асаблівыя правілы адносна зямлі, напрыклад права, адпаведна абавязак на праход для іншых карыстальнікаў, прапусканне вады або вадаправода, экспрапрыяцыя, будаўніцтва дарог або іншыя ўмовы (sl. 1). Пасля прагляду зямельных кніг трэба звярнуцца ў кампетэнтны орган у гміне для атрымання інфармацыі пра магчымасці будаўніцтва на гэтай зямлі. Там мы даведаемся, якое збудаванне мы можам, адпаведна павінны, узвесці ў гэтым месцы (аднапавярховае, шматпавярховае і г.д.), ці ўвогуле дазваляецца будаваць, якія ёсць горадабудаўнічыя перспектыўныя планы наваколля (дзе будуць будаваць дзіцячы сад, яслі, крамы і г.д.). Калі вынікі падрабязнага агляду зямлі спрыяльныя і калі стан у зямельных кнігах у парадку, а таксама меркаванне кампетэнтнага органа па будаўніцтве для нас спрыяльнае, г.зн. няма ніякіх абмежавальных фактараў або такіх абставінаў, якія павялічвалі б выдаткі на будаўніцтва, мы можам купіць зямлю, выконваючы правілы куплі і перапісу зямлі. Такія падрабязныя папярэднія звесткі зберагуць нас ад пазнейшых расчараванняў і непатрэбных выдаткаў, а можа, нават і ад таго, што план будаўніцтва цалкам праваліцца.
МАЛЮНАК 1
Пасля куплі зямельнага ўчастка патрэбна будаўнічая дазвола. Мэта гэтага дазволу — каб будаўніцтва будынка ажыццяўлялася ў адпаведнасці з існуючымі правіламі і каб уласнік, які мае права на будаўніцтва, выконваў яго так, каб гэта не парушала інтарэсы суседніх уласнікаў і супольнасці. Той, хто вядзе будаўніцтва без прадугледжанай будаўнічай дазволы, непрафесійна, павінен лічыцца з тым, што будынак прымусова знесуць за яго кошт.
Да заявы на будаўнічую дазвол трэба далучыць таксама выпіску з зямельных кніг як доказ таго, што заяўнік з’яўляецца паўнапраўным уласнікам зямлі. Таксама неабходна атрымаць сітуацыйны план зямельнага ўчастка, а таксама праект будынка (сітуацыя і дэталі) з тэхнічным апісаннем. Рэкамендуецца атрымаць у кампетэнтнага органа інфармацыю і пра ўмовы праекта (маштаб, колькасць асобнікаў і г. д.) тады, калі мы збіраем інфармацыю пра зямельны ўчастак. Няправільныя праекты часта ствараюць сур’ёзную праблему. Праекты могуць распрацоўваць толькі ўпаўнаважаныя на гэта ўстановы, адпаведна асобы. Мы не маем намеру ўплываць на будучых »інвестараў«, але звяртаем увагу на тое, што ў буйных праектных арганізацыях можна атрымаць гатовыя тыпавыя праекты, якія адносна недарагія, сучасныя і эканамічныя, выкананыя ў некалькіх варыянтах, так што могуць задаволіць разнастайныя патрабаванні. На падставе гэтых праектаў лягчэй можна атрымаць будаўнічыя дазволы, якія маюць ведамасць аб’ёмаў работ і каштарыс.
Пры будаўніцтве ўласнага дома кожны чалавек мае свае ідэі. Гэтыя ідэі могуць быць правільнымі і рэалістычнымі, але многія з іх нерэальныя, бо невыканальныя, неэканамічныя і нямодныя, а часта яшчэ і безгустоўныя. Праекціроўшчык пры распрацоўцы праекта павінен прытрымлівацца пэўных агульных нарматываў і правіл, звязаных з праектаваннем (напрыклад, уваход у туалет не можа быць з кухні, мінімальная плошча пакоя нарматыўна ўстаноўлена, найменшая вышыня ўнутраных памяшканняў, размяшчэнне памяшканняў, аздабленне, плошчы вокнаў і г.д. нельга выбіраць па жаданні), але адначасова павінен задавальняць і патрабаванні асобных асоб, г. зн. уладальніка. Трэба цаніць мэтазгодныя і эканамічныя прапановы праекціроўшчыкаў адносна выкарыстання тыпавых элементаў (бэлек, дзвярэй, вокнаў і г.д.).
Інтарэсы і аспекты асобных людзей найбольш могуць выявіцца пры выбары і афармленні фасада, групаванні памяшканняў, сістэмы ацяплення, тэрас, падвалаў, пабочных будынкаў і г. д. Звяртаем увагу на тое, што кампетэнтны орган не выдасць будаўнічага дазволу на падставе некампетэнтных і неэканамічных праектаў, якія не адпавядаюць правілам будаўніцтва жылля менавіта з прычыны інтарэсаў інвестара.
Калі мы атрымалі будаўнічы дазвол, трэба старанна падрыхтавацца да будаўніцтва. Добрая падрыхтоўка зберажэ нас ад пазнейшых непатрэбных работ. Паралельна з працэдурай атрымання будаўнічага дазволу трэба даручыць камусьці выкананне зводнага коштарысу і папярэдняга каштарысу. На падставе зводнага коштарысу і каштарысу мы можам вызначыць неабходную колькасць будаўнічага матэрыялу (улічваючы таксама неабходныя страты). Гэтыя дакументы патрэбныя і для атрымання будаўнічага крэдыту. Калі мы таксама забяспечылі неабходны крэдыт (або наяўныя грошы для пачатку будаўніцтва), надыходзіць закупка будаўнічага матэрыялу.
Матэрыял лепш за ўсё набываць у нейкага гандлёвага прадпрыемства. Існуе магчымасць таксама набыць ужо выкарыстаны матэрыял — што значна танней, — але пра гэта, безумоўна, трэба дамовіцца (і купіць разам) са спецыялістам. Справа ў тым, што забруджаная цэгла з растворам пазней будзе ствараць цяжкасці пры мураванні і тынкаванні, бо яна будзе «прабіваць» тынкоўку і афарбоўку. У драўляных бэльках, паркеце, палавых дошках могуць хавацца грыбы і насякомыя, якія праз год-два могуць прычыніць велізарныя страты. Для некаторых чарапіц патрэбна падвойная колькасць лачання, таму можа атрымацца, што таннае пакрыццё даху пазней абыдзецца даражэй. Таксама мяккі, ужываны вапняк не вытрымлівае марозу, таму мы не зможам выкарыстоўваць яго для муравання і для падмуркаў. Увогуле, трэба быць вельмі асцярожным, незалежна ад таго, ідзе гаворка пра новыя ці пра старыя, часта танныя будаўнічыя матэрыялы. Трэба заўсёды патрабаваць і захоўваць дакументы, якія пацвярджаюць уласнасць, а таксама ўсе астатнія рахункі і дакументы трэба старанна зберагаць.
Перад тым як прыйдзе першая партыя матэрыялаў, многія рэчы трэба яшчэ ўпарадкаваць на ўчастку. Калі ўчастак яшчэ не агароджаны, пасля ўзгаднення межаў з суседзямі і з афіцыйнымі дадзенымі трэба ўзвесці агароджу. Агароджу з боку вуліцы і правую бакавую, а таксама правую палову задняй агароджы — усё гэта, калі глядзець з вуліцы, мы павінны зрабіць. Левая бакавая агароджа і левая палова задняй агароджы належаць леваму, адпаведна задняму суседу. Атрыманне афіцыйных дакументаў пра агароджы дазволіць пазбегнуць магчымых пазнейшых спрэчак, а можа, і судовых разглядаў. У напрамку транспартавання будаўнічага матэрыялу рэкамендуецца рабіць толькі часовую і пераносную агароджу.
Асноўная перадумова для будаўніцтва — наяўнасць вады на месцы, бо транспартаванне вады дарагое і складанае. Калі мы бурылі калодзеж, а вада аказалася серністай, горкай, салёнай або смуроднай, трэба звярнуцца па дапамогу да спецыяліста па бурэнні адпаведнага (глыбокага) калодзежа або па нейтралізацыю вады. Агрэсіўную або брудную ваду нельга выкарыстоўваць пры будаўніцтве, бо праз кароткі час яна сапсуе бетон або раствор. Трэба выкапаць і ямку для вапны так, каб яна не перашкаджала транспарту і была дастаткова далёка ад будучых сцен. Аснова ямы можа быць 3 x 2 m, а глыбіня 1,5 m.
Патрэбны таксама адзін будынак для захоўвання матэрыялаў, інструментаў, а таксама для пераапранання. Для гэтай мэты трэба ўзвесці часовую буданіну з асновай 3 x 3m з дрэва, трыснягу або цэглы з магчымасцю зачынення. Але значна лепш загадзя пабудаваць адну з дапаможных пабудоў, напрыклад хлеў для паліва, на які ў нас таксама ёсць будаўнічы дазвол, і выкарыстоўваць яго для захоўвання. Не трэба забываць і пра будаўніцтва туалета ў месцы, аддаленым ад вады. Пасля дастаўкі інструментаў і дапаможных матэрыялаў (цяслярскіх клямараў, вяровак і г. д.) мы можам пачаць арганізацыю дастаўкі будаўнічага матэрыялу.
Грузавік трэба арандаваць так, каб ён быў цалкам выкарыстаны. Для сыпкіх матэрыялаў трэба патрабаваць самазвалы. Мы павінны пазбягаць таннага, але недазволенага транспарту. Дастаўлены матэрыял трэба складваць паблізу будучага будынка так, каб ён не перашкаджаў далейшаму транспарту, бо такім чынам мы пазбегнем непатрэбных перамяшчэнняў. Цэмент павінен захоўвацца пад дахам або быць накрыты, цэгла складзена перавязкай, без небяспекі траўм, пясок і жвір абнесены цэглай (каб не рассыпаўся). Гашэнне вапны лепш даручыць спецыялісту.
Пасля гэтага мы можам «абазначыць» месца будынка. Гэта зробіць майстар-падрадчык. Ён вызначыць дакладнае размяшчэнне будынка на ўчастку, становішча вуглоў і адзнакі вышынь. З месца, дзе будзе ўзведзены будынак, трэба прыбраць пустазелле і гумус (для магчымай наступнай выкарыстанасці). Будоўельная пляцоўка павінна быць роўнай, каб майстар мог шнуром вызначыць размяшчэнне падмурка. Шырыня траншэй пад падмурак адзначаецца калкамі. Мы можам удзельнічаць, пад наглядам майстра, і ў гэтых працах, а капанне траншэй — цалкам наша справа. На друзлым грунце патрэбныя падпоркі, а на трывалай глебе мы павінны выканаць траншэі дакладна па зададзеных памерах, падсякаючы сцены па баках. Выкапаны грунт паспрабуем разраўнаваць на месцы, 1-2 m ад траншэі, але часцей за ўсё яго трэба транспартаваць. Вываз грунту найлепш арганізаваць як зваротны рэйс грузавіка, які дастаўляе будаўнічы матэрыял. Пасля капання траншэй найлепш адразу прыступіць да ўладкавання падмурка (каб дождж не пашкодзіў траншэі) (рыс. 2).
МАЛ. 2
Будаўніцтва
Глыбіня падмурка павінна быць у кожным выпадку не менш за 30 cm ніжэй за ўзровень зямлі, ніжэй за мяжу прамярзання. Найхутчэйшы і адначасова найбольш эканамічны падмурак — гэта так званы «плывучы камень», які паводле ўказання майстра мы можам зрабіць і самі. Падмурак з цэглы вельмі дарагі і яго можа будаваць толькі спецыяліст. На пагорыстых мясцінах найлепш падыдзе падмурак, мураваны з каменю. Пасля выканання падмуркаў вонкавых галоўных сцен трэба зрабіць падмуркі сярэдніх і перагародкавых сцен.
На падставе папярэдняга, дбайнай працай, мы ўжо вырабілі неабходныя падмуркі. Для добрай ізаляцыі майстар выкладзе два пласты бітумных ізаляцыйных пліт 150, а тры пласты гарачага бітуму забяспечаць поўнае закрыццё. Трэба звярнуць увагу і на тое, каб ізаляцыя была на 3–10 cm шырэйшая за сцяну і каб у месцах злучэння было не менш за 15 cm перакрыцця. Гарызантальная ізаляцыя асноўных сцен павінна ўсюды далучацца да гарызантальных ізаляцый сярэдніх сцен і ізаляцый пад падлогай. Многія занядбваюць дбайную ізаляцыю, аднак ізаляцыя з’яўляецца адной з асноўных перадумоў прыдатнасці будынка для выкарыстання (мал. 3)
РАС. 3
Пачатак вонкавых асноўных сцен, унутраных асноўных сцен і перагародак павінен быць не менш чым на 30, а яшчэ лепш на 40 cm, вышэй за ўзровень навакольнага рэльефу паблізу запланаванага ўзроўню падлогі. Майстру, які выконвае арганізацыю работ і так званыя дакладныя работы, мы можам значна дапамагчы падчас муравання. Таму рэкамендуецца мураванне, адну з аперацый, якая патрабуе шмат працы, добра падрыхтаваць і падрабязна, старанна распрацаваць план яе ходу.
Незалежна ад таго, які матэрыял мы выкарыстоўваем для муравання — цэглу, пустотэлую цэглу, блокі, марозаўстойлівы бутовы камень або апрацаваны высакародны камень, — наступныя залатыя правілы падыдуць для любога муравання.
- Не будзем імкнуцца да таго, каб усё рабіць самастойна! Добрую якасць муравання можа забяспечыць толькі кваліфікаваная рабочая сіла. Калі мы не навучаліся мулярскай справе, тады дапамагайма ў пераносе цэглы, у падачы, у змешванні і пераносе раствору, у пераносе рыштавання і г. д. (рыс. 4).
МАЛЮНАК 4
2. Патрэбную апорную шырыню сцяны вызначае спецыяліст яшчэ пры праектаванні. Патрэбная таўшчыня для цеплаізаляцыі залежыць ад матэрыялу сцяны, і мінімальнае значэнне гэтай велічыні, у адпаведнасці з успрыманнем нагрузак, рэгламентавана нормамі. Нельга любой цаной эканоміць на таўшчыні сцен, бо потым у нас будуць большыя выдаткі на ацяпленне; да таго ж у тонкіх сценах магчымыя адкладанні вадзяной пары, што шкодзіць здароўю і псуе афарбоўку і мэблю. Для нашых тэмпературных умоў пажаданыя цагляныя сцены шырынёй 38 cm (без тынку). Каменныя сцены павінны быць не менш за 50 cm шырыні (ужо і з прычыны ўспрымання нагрузак). Існуюць таксама розныя іншыя камбінацыі сцен, з якіх найбольш вядомая камбінацыя падоўжна выкладзенай пустотнай цэглы і пастаўленай на рабро меншай цэглы. Таўшчыня гэтых сцен 33 cm, але патрабуе вельмі ўважлівага выканання работ. Добрая сцяна цалкам вертыкальная, і асобныя элементы ў ёй выкладзены з перавязкай. У цагляных сценах трэба асабліва звяртаць увагу і на тое, каб рады цэглы былі аднолькава і гарызантальна выкладзены. Каб пры мураванні захоўваліся памеры, трэба карыстацца брускамі, рэйкамі, шнурамі, адвесам і часта правяраць правільнасць муравання (не радзей як пасля 2-3 рада).
3. Гарызантальныя і вертыкальныя зазоры (у каменя — нахільныя) павінны быць прыкладна 1 cm, і гэтыя зазоры трэба добра запоўніць растворам. Якасць раствору вызначае спецыяліст; звычайна выкарыстоўваюць раствор маркі H4 або H6. Для муравання слупоў і комінаў неабходны растворам узмоцнены раствор. Раствор трэба вельмі старанна перамяшаць, каб у ім не было камякоў пяску і вапны. Для прыгатавання раствору трэба выкарыстоўваць вылежаную вапну і пясок без гліны, без мулу і без прымесяў.
4. Пры мураванні, вышэй за вышыню каля 1 m ужо патрэбны рыштаванні. Рыштаванні могуць вырабляць толькі для гэтага кваліфікаваныя работнікі, або іх робяць паводле інструкцыі майстра, а матэрыял для рыштаванняў павінен быць цалкам спраўны і мець адпаведны насціл. На рыштаванні трэба ўсталяваць прыступныя дошкі з рэйкамі для прадухілення слізгацення. Скрыню для раствору трэба напаўняць так, каб пры транспарціроўцы не адбывалася рассыпання. Паколькі пры мураванні расходуецца вялікая колькасць раствору, для кожнага муляра трэба падрыхтаваць дзве скрыні.
5. Не можна дапусціць беспарадку на будаўнічай пляцоўцы! Падчас працы і пасля яе заканчэння трэба ачысціць рыштаванні, каб раствор на падлозе не зацвярдзеў. Трэба таксама ачысціць скрыні для раствору і прыгатаваць толькі столькі раствору, колькі будзе выкарыстана ў гэты дзень. Трэба сабраць цэглу, якая ўпала, і ачысціць тэрыторыю ад адходаў, каб вызваліць транспартныя шляхі. Цэглу трэба даставіць і раскласці так, каб муляру яна была пад рукой, сочачы за тым, каб куча не абвалілася і не ўпала.
6. Вытворчасць аднаго муляра — укладванне 800-1000 цаглін за восем гадзін. Калі працу арганізаваць так, што адзін рабочы падае раствор, другі падае цэглу, трэці (майстар) укладае або муруе, а астатнія (члены сям’і) забяспечваюць падвоз матэрыялу, за восем гадзін можна ўкласці і 7000 цаглін. Такім чынам асноўныя сцены сямейнага будынка можна завяршыць за 4–5 дзён. Асаблівую ўвагу трэба звярнуць на правільнае выкананне стыкаў сцен, на вуглы, на акантоўкі праёмаў, на іх уважлівае падганянне і падганянне перавязкі.
7. Таўшчыня перагародак можа складаць 6, 10, 12 і 25 cm (у залежнасці ад патрабаванняў канструкцыі і перапланіроўкі). Будаўніцтва перагародак павінен выконваць спецыяліст, бо гэтыя сцены павінны ўводзіцца ў пазы асноўных сцен, а перагародкі з блокаў трэба таксама ўзмацняць. Звярніце ўвагу на тое, каб таўшчыня блокавых сцен «вільготных» памяшканняў (ванная, кухня) была не меншай за 10 cm, бо пазней, пры выкананні неабходных пазоў, сцены з 6 cm будуць сапсаваны.
8. І напрыканцы некалькі слоў пра ахову здароўя ўдзельнікаў будаўніцтва сямейнага дома. На працоўным месцы трэба забяспечыць магчымасць мыцця, невялікае памяшканне для захоўвання і сушкі прамоклага рабочага адзення, сонцаахоўны алей (для загару) і тоўсты крэм для догляду за скурай. Натёртыя і з’едзеныя растворам рукі трэба старанна памыць, раны трэба дэзінфікаваць, а мазалі змазаць. Ад празмернага ўздзеяння сонца — асабліва тым, хто не прывык да цяжкай фізічнай працы — трэба карыстацца алеем для загару, капелюшом з шырокімі палямі і лёгкім адзеннем. Дзяцей трэба аддаляць ад будаўнічай пляцоўкі, ад ямы для гашэння вапны. Такія месцы, прывабныя для гульняў, трэба агарадзіць і ўпарадкаваць.
Класічны будаўнічы матэрыял, цэгла вельмі значная, таму мы прысвяцілі гэтаму матэрыялу дзве выявы, каб паказаць яго характарыстыкі, адпаведна »нормы выкарыстання« (рыс. 5 і рыс. 6).
МАЛЮНАК 5
Лікі ў маленькіх рамках паказваюць, колькі штук цэглы патрабуецца для 1 m2 сцены рознай таўшчыні з цэглы розных памераў. Тыя, хто самастойна вядзе будаўніцтва, лёгка вылічаць плошчы сцен запланаваных памяшканняў. Разлік аб’ёму сцен ужо больш складаны, і менавіта таму мы задалі суадносіны колькасці штук і плошчы сцяны (выключна мы задалі неабходную колькасць цэглы для слупа вышынёй 1 m).
Пры вызначэнні гэтых даных мы ўлічылі таксама прастору, якую займае раствор, і там, дзе колькасць штук на 1 m2 не была цэлым лікам, мы акруглялі ў большы бок.
МАЛЮНАК 6
Звяртаем увагу будаўнікоў на тое, што патрэбная колькасць цаглін у кутах для ўзаемнага перавязвання сцен адсутнічае, калі разлік выконваецца на аснове ўнутраных паверхняў. Таму даўжыню адной сцяны ў складзе трэба павялічыць на велічыню таўшчыні сцяны. Цагліны, выкладзеныя ў рады, уяўляюць сабой толькі груду матэрыялу; толькі пасля перавязкі растворам яны стануць сцяной. Раствор — гэта сумесь гашанай вапны, пяску, вады і цэменту гушчыні смятаны.
Прымяненне розных відаў раствораў
Раствор маркі H4 - для мала нагружаных сцен.
Раствор маркі H6 - для менш нагружаных падмуркаў з цэглы і каменю, для комінаў, перагародак і скляпенняў.
Раствор маркі H10 - для нясучых сцен таўшчынёй 25 cm і менш, а таксама для слупоў з меншай плошчай асновы, чым 0,1 m2
Раствор маркі H25 - для асноўных сцен памяшканняў падвала будынкаў.
Раствор маркі H50 - для цагляных слупоў з умацаваннем на выпадак »агрэсіўных« падземных вод.
Раствор маркі Н80 — для выпадку »агрэсіўных« падземных вод.
Раствор маркі H90 - на выпадак вельмі »агрэсіўных« водаў.
Акрамя гэтых аспектаў, безумоўна, вызначальнымі з’яўляюцца патрабаванні да трываласці.
Склад асобных відаў раствораў
H10: 1,00 m3 пяску, 250 kg цэменту маркі 300 або 0,25 m3 вапны
200 kg цэменту маркі 400
Н25: 1,00 m3 пяску, 350 kg цэменту маркі 300 або 0,10 m3 вапны
300 kg цэменту маркі 400
H4: 1,00 m3 пяску 0,25 m3 вапны
H4f/100h: 1,00 m3 пяску 100 kg цэменту маркі 300 0,25 m3 вапны
H4f/75n: 1,00 m3 пяску 75 kg цэменту маркі 400 0,25 m3 вапны
H4f/50 o: 1,00 m3 пяску 50 kg цэменту маркі 500 0,25 m3 вапны
Н6: 1,00 m3 пяску 175 kg цэменту маркі 300 або 0,25 m3 вапны
150 kg цэм. маркі 400
VP/100h: 1,00 m3 пяску 100 kg цэм. маркі 300 0,33 m3 вапны
а/250 h: 1,00 m3 песка 250 kg цэмент. маркі 300 —–
o/225n: 1,00 m3 пяску 225 kg цэм. маркі 400 —–
Вапна з камякамі або неўмяшаная і нізкай якасці гашаная вапна выкліча на сцяне кратэры ў выглядзе слядоў зерняў.
Некалькі відаў бетону
Варта ведаць характарыстыкі і некалькі відаў бетону, з заўвагай, што трываласць асноўнага звязальнага матэрыялу — цэменту — павялічваецца з ростам лікаў (200, 300, 400, 500). Абазначэнне бетону ад B50 да В500 абазначае, у сваю чаргу, яго трываласць на сціск. Вось некалькі відаў для »асартыменту«:
В - 50: 1,20 m3 жвіру 150 kg цэменту маркі 300 або 110 kg цэменту маркі 400
B - 70: 1,20 m3 жвіру 190 kg цэменту маркі 300 або 150 kg цэменту маркі 400
B - 100: 1,20 m3 жвіру 250 kg цэменту маркі 300 або 200 kg цэменту маркі 400
В - 140: 1,20 m3 жвіру 270 kg цэменту маркі 300 або 250 kg цэменту маркі 400
B - 200: 1,30 m3 жвіру 278 kg цэменту маркі 500
Калі мы ўжо лепш пазнаёміліся з цэглай і растворам, адзначым і тое, што спосаб звязвання цэглы шляхам укладвання яе даўжынёй у напрамку даўжыні сцяны называецца даўжынным пластом (гл. 7, 1 частка). Існуе таксама тычковы пласт (гл. 7, 3. частка) і так званы ваенны пласт (гл. 7, 4. частка) у аднарадным варыянце.
Цэглу можна падоўжна і папярочна разразаць напалам, але часта патрэбныя кавалкі ад 1/4 і 3/4-най часткі. З іх утвараюцца слупы. Вельмі важна, каб верхні слой цаглін быў зрушаны на адну палову падзелу ў адносінах да слоя, які знаходзіцца пад ім. Гэтая перавязка забяспечвае трываласць сцяны. Важна і тое, каб раствор быў не толькі паміж асобнымі слаямі, але і паміж асобнымі цаглінамі ў слоі ў бакавым кірунку (мал. 7, ніжняя частка).
МАЛЮНАК 7
На гатовыя пласты трэба кельняй нанесці раўнамерны і вадкі слой раствору таўшчынёй каля 1 cm; на гэты слой пакласці цэглу (3), а на канцы цэглы таксама трэба нанесці раствор (2). Пакладзеную цэглу трэба ўдарамі спачатку з верхняга боку прывесці на сваё месца (4), а затым і з бакавога (5) боку (ударамі па тарцу, які не намазаны растворам). Вадкі раствор працячэ і ў вертыкальныя швы, і так будзе дасягнута добрае счапленне.
Для разразання цэглы напалову зручна адзначыць даўжыню на ручцы малатка, і так мы лёгка пазначым месца для разразання паловы або чвэрці цагліны. У месцы разрэзу трэба правесці больш глыбокую рысу з абодвух бакоў цагліны і ўдарам па сярэдзіне часткі, якую трэба аддзяліць, цагліна ламаецца. Пры гэтай аперацыі цагліну трэба трымаць у левай руцэ.
Для тынкавання патрабуецца яшчэ большы вопыт, чым для рэзкі цэглы. Выліць змесціва кельні на сцяну адным толькі рухам рукі будзе цяжка навучыцца таму, хто рэдка займаецца мулярскай справай. Таму лепш пакласці раствор на большую рэйку, а затым, пачынаючы з ніжняга краю сцяны — трымаючы рэйку гарызантальна і пад вуглом каля 20° да сцяны — лёгкім націскам на сцяну наносіць раствор на паверхню (рыс. 8).
МАЛЮНАК 8