Valde populares sunt casae ad ferias, imprimis illae ex ligno factae. Tamen pretium harum casarum valde altum est. Pretia alta mitigari possunt per conficienda elementa secundum principium »fac tibi ipse«.
Fabricatio elementorum aedificatoriorum incipienda est dimensione elementorum. In hoc, praeter facilem tractationem, ratio habenda est etiam rationalis usus materiarum iam exsistentium. Magnopere etiam cavendum est ut, in fabricatione, elementa ab uno homine moveri possint, a duobus autem transportari. Dimensiones convenire debent modulo aedificatorio 30 cm, id est dimensiones sint multiplices integri numeri 30, ut e.g. 1,20 m, 90 cm, 2,10 cm. Hoc principium valet etiam pro ianuis, fenestris et similibus. Opera incipimus confectione marginum elementorum. Componendus est index materiae necessariae cum dimensionibus et data in tabula ordinanda sunt. Quoad fieri potest, delineatio quam plurimorum elementorum in scala 1:1 facienda est. Dimensionibus linearibus addendae sunt longitudo ad ligaturas et superpositiones. Sustentacula verticalia elementorum marginum in extremis coxis figimus, media autem brevibus tenonibus (fig. 1).
FIGURA 1
Materies frame est abies secta, sectionis 50x50 - 25x50 mm, et longitudinis secundum robustitatem materiei ad obductionem adhibitae atque magnitudinem tabulatorum. Partes principales elementorum aedificii sunt frames. Latii transversi munus roborationis habent, ideo eorum usus pendet a robustitate materiei ad obductionem et a magnitudine elementorum. Haec laticula brevibus tenonibus et glutinatione montantur, ne portans principalis infirmetur. Si materia ad obductionem adhibita tenuis est, tunc etiam roborationes diagonales faciendas sunt. Loca fenestrarum et ianuarum iam in installatione formari debent per sustentacula verticalia et horizontalia, ratione habita mensurarum connexionis.
Obductio
Framce paratas quattuor modis obducere possumus: foris tabulis oblongis, intus tabulis fibrarum lignorum, foris et intus tabulis fibrarum lignorum; foris lamberio, intus autem tabulis particulatae, atque demum combinatim (tabulis, tabulis fibrarum lignorum, particulatis et lamberio). Particulatam et sectionem ad mensuram per servitium in pagina Uslužno sečenje iverice iubere potes
Combinatio cum asseribus et tabulis. Ad revestimentum externum bonum est mercatorium genus asserum rotundorum. Asseres ponuntur horizontaliter, ab imo sursum, atque clavis ad structuram figuntur. Margines asserum, qui inter se conveniunt, aut superpositione aut forma scindulae conformantur. Sciendum est asseres rotundos ad truncum pertinere, id est non per totam longitudinem eiusdem esse latitudinis atque ob formas arcuatas annorum facile deformatos esse. Processus parallelus laterum asserum in extremo angustiore incipiendus est. Processum laterum pro compagibus asserum facere possumus serra circulare oblique posita (fig. 1).
Cavendum est cum clavos infigimus, quia tabulae ad margines tenues sunt et facile rumpuntur. Non commendamus usum tabularum quarum cortex non est remotus, licet etiam hae interdum in tabernis inveniri possint. Ad revestitionem interiorem adhibendae sunt laminae e fibris ligni (lesonit).
Elementa singula aedificii inter se figi possunt tenonibus, lamellis superpositionalibus internis et externis. Margines tabularum sine rima continuari debent et in loco iuncturae ad latus sinistrum materiae adglutinanda est taenia superpositionalis eadem materia facta. Latitudo taeniae decies maior esse debet quam crassitudo.
Combinatio tabula-tabula. Multorum annorum experientia durabilitatem tabulae e fibris ligneis demonstravit. Usus harum tabularum multiplex est et multo viliiores sunt quam tabulae multiplexae. Sed nullo modo oblivisci debemus costae ad firmandum, quae, praeterquam quod structuram corroborant, deformationem tabulae impediunt. Maiora segmenta sine firmamento relinquere non debemus, quia serius aut citius deformatio occurret et hoc aspectum superficiei planae corrumpet.
Tabulae glutinando firmantur. Praerequisitum ad bonam adhaesionem glutinis est superficies munda. Latus asperum tabulae in locis glutinandi adhuc asperandum est penicillo filoso vel lamina ferrea. Fixationem clavis non commendamus, quia caput clavi ob motum et deformationem tabulae laxari potest atque maculas rubiginis efficiet. Dum glutinum tenet, obductio subicibus clavium e fragmentis tabularum factis firmanda est.
Adhesiva moderna valde fiducia sunt, sed, si necesse est, melius est uti cochleis ligneis capitibus brunitis vel cadmio obductis, necnon iis aeneis. (Brunitio: cochlea calefacienda est usque ad colorem mutatum, deinde in oleum mergenda; post extractionem ex oleo super carbones ardentes vel flammam gasii sinendum est ut oleum comburatur. Hoc repetendum est donec cochlea, in statu sicco, splendidi coloris nigri sit. Attentio! Haec operatio valde periculosa est, quia incendium vel casus efficere potest; ideo tantum in officinis rite instructis perfici potest).
Elementa tabulis lesonit-ensibus obducta etiam clavis firmantur. (Gradatim formare revestimentum his tabulis difficile est.) Si e parte externa robustas lathas superimpositas cochleis figimus (60x25 mm), tunc apud compages planas parietum internorum aliud superpositum non est necessarium. Elementa, postquam oleo liniuntur, pinguntur, exterius pingi oleo, interius vero varnish.
Combinatio tabulae lignorum particulorum et lambriae. Ad interiorem revestitionem tabulae ex tabula lignorum particulorum adhibentur, ad exteriorem autem, sic dicta lambria (revestimentum e abiete planata et sulcata), cum marginibus obliquis in iunctura.
Tabulae obtegendi ex lambris inter se directe iuxta ponuntur, perpendiculariter sub materia latharum affiguntur. In locis coniunctionis lathae in se invicem intrant atque ita superpositionem efficiunt. Tam exterius quam interius superficies ligneae planae manent, lathae speciales ad superpositionem non sunt necessariae; sola superne et inferne necessariae sunt lathae terminales, quae horizontaliter positae sunt et cochleis affixae. Haec solutio est diutissime duratura. Insulatio thermica et aerea huius solutionis respondet parieti latericio crassitudine 12 cm. Spatium aeris in structura effectum insulationis ulterius auget et emendat. In compositione elementorum postrema lathae sulcata tantum ad montationem, ex parte superiore, in locum suum ponitur.
Solutio combinata. Haec solutio re vera est coniunctio trium elementorum usque nunc descriptarum. Latus septentrionale et septentrionalis occidentalis aedificii, quae maxime influxibus atmosphericis exposita sunt, tabulis e ligno fragmentario obducenda sunt. In his lateribus ianuas et fenestras ponere non oportet. Ut intus superficies elementorum planas et coniunctas obtineamus, tabulis e fibris ligneis obducenda sunt. In parte exteriore, quae in hortum versa est, quae maxime protecta est et quam maxime utimur - ubi plerique sunt foramina (ianuae, fenestrae) - lamberia ponenda est. Sed est tabula decorativa et curva.
In superficies interiores parietis planas et continuas, ubi supellex ponitur, tabula fibrosa ad tegmen adhibenda est. In pariete interiori ianuae ingressus optime ponitur lambrum, quia in eo facillime annectuntur plutei, assulae ad vestimenta suspendenda et similia. Valde >>elegans<< et decorativa solutio est, si tegmina laterum parietum sint laevia, et tegmina parietis ingressus atque ei oppositi ex lambris.
Prvi korak u zaštiti izrađenih elemenata jeste nanošenje osnovnog zaštitnog premaza od zagrejanog i razblaženog lanenog firnajsa. Premaz se nanosi samo na površine koje su prethodno očišćene od prašine i prljavštine i obrušene. Osnovni premaz može biti i neki mastan razređivač. Zagrevanje možemo bezbedno izvršiti tako što ćemo zagrejati jednu čistu ciglu i, nešto dalje od štednjaka, na tu ciglu postaviti materijal za osnovni premaz u nekoj limenoj kutiji.
Post completam exsiccationem, superficies rursus exacuendae sunt et eis vernis (aut colore ad superficiem externam in tono desiderato) applicandus est. Usus vernici, propter splendorem, non semper est commodus, praesertim in superficialibus interioribus planis parietum. In lamberia autem maxime decorativum effectum ipsam vernix habebit. In parietem planum interiorem suademus usum coloris tono pastello leni. Parietes leves etiam papyro parietali tegi possunt. In superficies etiam ipsi optima papyra parietalia adhaesiva conglutinare possumus.
Mechanismi ad claudendas portas et fenestras
Formatio locorum pro ianuis et fenestris iam descripsimus. Positionem horum pro arbitrio determinare possumus. Dimensionibus quorumdam mechanismorum ad foramina claudenda, qui in tabernis obtineri possunt, hae sunt:
Visina: od 60 cm do 240 cm (stepenasto po 30 cm)
Širina: od 60 cm do 180 cm (stepenasto po 30 cm)
Praestantia horum clausorum in eo est quod facile etiam in elementa relative tenuia poni possunt. Post eorum affixionem et fixationem solum lamellas obtegentes ponere oportet, atque iam ad fungendum parati sunt. Fenestrae sunt unius alae, sed vitro duplici. Ostia ingressus sunt duplicibus parietibus instructa et fenestella inspectionis munita. Nonnullae dimensiones ostiorum sive fenestrarum:
fenestra 60 х 120 cm
fenestra reclinata 120 x 60 cm
magnum fenestram 120 x 120 cm
Ianuae ingressus 85х202,5 cm (cum sera securitatis, tegumento e tabula fibrae brunneae ab intus, et ab extra tegumento decorativo e pinastro, cum fenestrula ad observandum et listello decorativo.)
Ostia ad balneum, ad culinam et fortasse ad atrium antecubiculi dimensionibus 60х202,5 cm (cum obductione e tabula fibrosa, ianuae solidae cum postibus.
Structura tecti
Ad simplificandam confectionem et augendam firmitatem structurae tecti e abiete, solutiones cum tenonibus non commendamus. Materia bona secanda est in longitudines quae spatio respondeant, sulci et tenones necessarii faciendi sunt et in parte opposita iuncturae clavis et fragmento tabulae (fibra densa) vel reliquiis tabularum fibrosarum coniungendi (fig. 2). Pauci clavi per totum transire debent. Inclinatio tecti pro salonite est 20-25°. In parietes laterales et in structuram tecti faciendus est sulcus 0,5 cm ad fixandum. Sustinentia tectorii inter se fixamus listellis quae simul etiam ad salonitem firmandum serviunt, ad parietes laterales autem laminis metallicis. Post tectum opertum, etiam pars inferior prominentiæ tegenda est.
FIGURA 2
Tectum
Ad interiorem tectorii revestitionem commendamus tabulam fibrosam, et ad insulationem thermicam super eam tenuem stratum arundinis. Tabulam fibrosam a parte inferiore cochleis ligneis figimus, atque spatium attici strato arundinis ex 5 cm obducimus. Arundo, versus atticum, tectorio caemento perlitico oblinenda est. (Post tectorium non licet tectum onerare!) Post hoc ad revestitionem tecti procedi potest. Maxime! Lignum impregnandam est ad tutelam contra ignem et fungos.
Insulatio
Insulatio inter parietem internum et externum casularum lignearum plerumque est quidam materia insulatoria et spatium aereum. Hae insulationes identicae sunt insulationi parietis latericii crassitudinis 25 cm. Vis insulatoria elementorum, quae secundum principium »fac ipse« fabricantur, parieti latericio crassitudinis 12 cm respondet. Hoc adhuc augeri potest insulatione speciali inter tabulas tegentes elementorum (fig. 3 et 4).
IMAGO 3
IMAGO 4
Tectorium perliticum cum gyso - in loco montationis confectum - crassitudinis 3 cm respondet insulationi thermicae parietis latericii crassitudinis 10 cm. Tale tectorium fit ita ut in 20 litris lactis calcis tenuioris fere tantundem farinae perlitis admisceatur et misceatur donec massa consistentiam mortarii attingat. Ad durificationem addendum est - statim ante usum - 1,5 m gypsi leviter humidi. Proportio miscendi bona est, si tectorium perliticum in statu sicco sonum reddit cum percutitur, sed tamen digitus in illud adhuc premi potest. Addito nimio gypso, insulationis thermicae effectus minuetur. Ut implentes adhiberi possunt reliquiae materiarium insulationis, reliquiae materiarium spongiosorum, necnon reliquiae corticis suberis. Proportio miscendi est 1 : 1.
Quocumque solutionem accipimus, insulatio in superficiem internam parietis exterioris collocanda est, quia superficies parietis »hirsuta« meliores condiciones adhaesionis et ligationis praebet. Stratum insulationis super elementum iacens iam ante collocationem revestimenti interioris applicari debet. Animadvertendum est superficies, ubi postea revestimenta interiora incumbere debebunt, mundas manere. Materia insulationis praeparata e situla effundi debet, quia ita superficies ad glutinandum minus sordescet. Materia regula aequanda est. Non requiritur impletio centum centesimarum interspatiorum; manere potest etiam stratum aeris. Revestimentum internum in locum suum poni potest tantum post plenam exsiccationem materiae insulationis. Tunc tantum clavos malleo figere licet, si certi sumus materiam insulationis penitus ad alteram partem adhaesisse. Post insulationem, elementa transportari possunt tantum in positione iacente (pars exterior deorsum) (figura 3 et 4)
Pergola (tectum umbraculum)
Pergola est locus amatus in horto, plenus umbrae et aeris. Ex pluribus materiis confici potest. Maxime requisitis aestheticis horti respondet combinatio ferri et tabularum. Materia columnarum quoque varia esse potest: tubus ferreus, tubus e eternite, lapis naturalis vel lignum. Trabes ex ligno vel ex ferro profili confici possunt. Lattes transversae semper e ligno fiunt. Pergola ex toto ligno facta valde cara est, et praeterea ob confectionem, compositionem et nodos quandam peritiam requirit. Diligenter componenda est, ne aqua in singulis locis colligatur et ne ad praematuram putredinem structurae sustinentis veniat.
In sequentibus, descriptionem fabricationis pergulae cum elementis ferreis ferentibus et listellis ligneis dabimus (fig. 5)
FIGURA 5
Primus gradus est fabricatio structurae ferreae portantis. Columnae sustinentes conficiuntur ex profilis U 80 x 45 x 6 mm. Spatium inter columnas portantes debet esse 60 cm. Pergolae autem profilis conflatis firmantur, inferius quidem ferro plano dimensionum 25 x 5 mm, superius autem profilo U dimensionum 80 х 6 mm. Paria columnarum inter se 3 m distare debent, numerus autem parium a desiderata pergolae longitudine pendet. Ob proprium pondus et ob pressionem venti, columnae sustentantes in diligenter factas fundationes concretas designationis B 70, dimensionum 120 x 70 x 60cm, collocandae sunt. Altitudo columnarum supra superficiem soli debet esse 2,4 m, et infra superficiem 0,6 m.
Sustentacula, super quae tabulae ponuntur, ex profilis U conficiuntur dimensionum 50 x 38 х 5 mm. His soldandae sunt duplices perfiles L dimensionum 50 x 50 x 5 mm cum interaxiali distantia 40 cm et distantia inter pares profilorum L 45 mm. Hi pares profilorum L tenent rete superius pergolae ex tabulis ligneis (praeferibiliter quercinis) dimensionum 18 x 4,5 x 180 cm, quod fixum est intervallo 40 cm cochleis М8 x 100 cum nuceis. Partes ferreae duabus stratis minii, pictura nigra obtegente, et vernice tegi debent. Superficies ligneae quoque vernice translucido (navali) oblineantur.
Pergola in horto collocari potest aut alibi separatim, atque eam etiam iuxta aedificium ponere possumus. Situs pergolae ita determinandus est ut certo diei tempore loco quietis in umbra inservire possit, alio autem tempore in sole. Etiam id magni momenti est ut e pergola prospectum ad pulcherrima horti loca obtineamus. Pergola in horto effectum elementi verticalis habet atque ideo etiam certas partes spatii limitare potest. Pergola quae aedificio adiungitur, re vera spatia interiora dilatat et eorum functiones suscipit, quia a vere usque ad autumnum adhiberi potest, ut ita dicam, ad domesticam
conclave sub caelo aperto.
Superficiem sub pergola commendatur tegere firmo tegmine e lapideis vel concretis tabulis. Pergola est, re vera, forma sustentationis evoluta, quae ad plantas repentis aedificatur et viam umbratilem ad quietem in viriditate repraesentat.
Focus in horto
Locus praesertim gratus vesperis aestivis in hortis casularum feriarum, sed etiam in maioribus hortis aedificiorum familiarum urbanorum, est focus hortensis. Cum plura genera focorum constitui possint, nonnulla ex eis describemus.
Focus iuxta parietem (iuxta parietem saepimenti) ita construetur ut saepem areae terreae substituat et murum sustinentem e lapide naturali repraesentet. Foculus ex lapide vel fortasse ex lateribus aedificatur, caminus autem ex lamina ferrea crassitudinis circiter 1mm construendus est. Lamina, ad corrosionem prohibendam, oleo oblinenda est atque supra flammam sinenda est ut oleum coquatur. Altitudo camini maior esse debet quam altitudo muri sustinentis, et ex utroque latere lamellas ad fumum avertendum ponere debemus. Superficies lapidea statim sub flamma ita construenda est ut porosa sit, quo etiam a parte inferiore fluxum aeris praestet. In superficiem supra flammam hamos ad suspensa catini inserendos collocare oportet.
Murum sustinentem melius adhibebimus et multo pulchrior erit si in parte longiore, libera, foramen pro floribus exstruamus. Attamen hoc loco etiam spatium pro flamma exstrui potest, aut, si lapis quidam planus ponatur (si nimis asper est, concreto aequandus est), pars in modum mensae obtineri potest (fig. 6, 1. pars).
FIGURA 6
Hanc solutionem adhibere possumus in locis omnino a aedificio separatis, ad sepem lapideam vel hortum pertinentibus.
Focus liber cum partibus metallicis
Osnovna konstrukcija slobodnog ognjišta sa metalnim delovima jeste stalak od L profila dimenzija 30/30 mm. Na noseću konstrukciju - koja se sastavlja zakivcima, zavrtnjima ili zavarivanjem - treba postaviti ekshaustor za odvođenje dimnih gasova od čeličnih limova ili eternita. Noseća konstrukcija, odn. nogari, postavljaju se rašireni u betonske blokove koji se izrađuju na licu mesta ili se naknadno postavljaju na zemlju. Treba paziti da plamen ne dospe do eternita, jer će popucati. Metalne limove radi zaštite treba premazati uljanom bojom. Preporučljivo je da se ovi limovi tokom zime demontiraju.
In fundo structurae sustinentis collocatur craticula flammea, et supra eam craticula ad assandum. Si in pedibus foramina ad diversas altitudines perforaverimus, altitudinem craticulae, sive rostii, regere poterimus (fig. 7).
IMAGO 7
Hearth liberum ex elementis praeformatis
Tales elementa facillime ex elementis concretis conficiuntur. Simpliciora etiam ex quibuslibet elementis fabricari et componi possunt, si fieri potest ex concreto poroso cum scoria. Si tantum ad tempus facta sunt, satis est ea diligenter super se disponere, vel fortasse filo connectere. In superficiem superiorem focarii — quod sine operculo est et aliquam armariam rem simile videtur — ponenda est craticula densa, infra autem apertura ad aerem relinquenda est. Si etiam craticulam ad assandum volumus, altera craticula ad mediam altitudinem focarii inserenda est. In primo casu ignis supra craticulam est, in altero inter duas craticulas, atque supra ignem craticula ad assandum ponitur. Certe, ad altitudinem craticulae flammeae relinquenda est apertio ad combustibile inferendum. Minuendo inferiorem aeris aditum, combustio moderari potest (fig. 6, 2. pars).
Suadetur etiam ut forma specialis ad elementa foculi conficienda paretur. In has formas beton scoriaceus infunditur, et post compactationem elementa perfecta obtinentur. His elementis simpliciter super se invicem positis focus liber constitui potest.
Et ad finem pauca consilia:
Super focum arbores frondosas esse non debent. In vicino focorum materiae inflammabiles servari non oportet. Item a aedificio et silva recedendum est. Post focum accensum, antequam focum relinquamus, verificandum est num in spatio combustionis sint prunae; et solum si omnia remedia securitatis cepimus, focum relinquere licet. Lignum ad accendendum in spatio combustionis relictum certe siccum manebit usque ad proximam accensionem.
Prope focum possunt fieri sedilia pulchra et semita e tegulis ex concreto colorato. Sedile adhiberi potest pro uno minore foco (fig. 8).
FIGURA 8