Dzisiaj Savo Kusić koncentruje się na oknach drewnianych, oknach drewniano-aluminiowych, oknach na zamówienie, drzwiach i zapytaniach ofertowych. Niniejszy tekst ma charakter archiwum instalacji domowych i nie stanowi oferty zaprojektowania, wykonania lub serwisu instalacji grzewczej.
Ogrzewanie centralne lub podłogowe
Jeśli kocioł znajduje się znacznie poniżej elementów grzejnych (np. w piwnicy), to jest to instalacja centralnego ogrzewania, a jeśli elementy grzejne i kocioł znajdują się na tym samym poziomie, to jest to ogrzewanie podłogowe.
Istnieją dwa rozwiązania rurociągów centralnego ogrzewania. To, które zostanie zastosowane w danym przypadku, zależy przede wszystkim od charakteru budynku (mieszkania).
System z niższą dystrybucją
W przypadku układu grawitacyjnego z układem dolnym, do grzejników podłączone są od dołu przewody rozprowadzające gorącą wodę pochodzącą z kotła oraz przewody zbierające i powrotne z ochłodzoną i pobraną wodą z grzejnika do kotła (rys. 1). Linie rozprowadzające i powrotne w stronę najdalszego elementu grzejnego wznoszą się równomiernie tak, że przy ich napełnianiu całe powietrze jest wypychane z rur. Kąt nachylenia elewacji powinien wynosić co najmniej 3-5% (na metr bieżący 3-5 mm). W tym systemie na każdym indywidualnym przyłączu na grzejniku powinno ono znajdować się obok zaworu regulacyjnego, lub. zamknięcie i oddzielny zawór lub kurek do uwalniania powietrza. Podczas napełniania instalacji wszystkie zawory należy otwierać indywidualnie, aby umożliwić ucieczkę powietrza ze wszystkich miejsc. W takich przypadkach pod krany odpowietrzające należy umieścić większy pojemnik (wiadro) i zakręcać kran tylko w przypadku wycieku wody bez powietrza.
W większych zakładach zawory odpowietrzające zostały zastąpione cienkimi rurowymi przewodami odpowietrzającymi (3/8’’). Jednakże w przypadku mniejszych zakładów nie jest to konieczne, spowodowałoby jedynie niepotrzebną pracę i koszty. Niższy układ można wykonać przede wszystkim tam, gdzie piwnica rozciąga się pod całym mieszkaniem lub istnieje możliwość wykonania kanałów dla rurociągów bez podnoszenia podłogi (na przykład, gdy budynek jest w budowie).
Naczynie wzbiorcze (rys. 1, d) jest bardzo ważnym dodatkowym elementem ciepłowni. Naczynie wzbiorcze jest zawsze najwyższym punktem instalacji. Zadaniem naczynia wzbiorczego jest odebranie nadmiaru wody powstałej w wyniku wzrostu temperatury podczas ogrzewania instalacji i zawrócenie tej wody do instalacji, gdy instalacja jest schładzana (kiedy nie jest podgrzewana). Dzięki temu system jest stale ładowany. Oprócz tego zadaniem zbiornika wyrównawczego jest także usunięcie nadmiaru wody z instalacji poprzez przelew, który powstaje na skutek przepełnienia. Objętość naczynia wzbiorczego powinna stanowić 0,06-0,07 mi część całkowitej objętości instalacji. Ponieważ tego rodzaju obliczenia są długie, za podstawę obliczeń możemy przyjąć wydajność cieplną instalacji, tj. na każde 1000 kcal/godzinę należy przyjąć 2-2,1 litra objętości naczynia wzbiorczego. Na przykład dla instalacji o 15.000 kcal/godzinę można przyjąć 15 x 2 = 30 litrów. W przypadku układu z układem dolnym zaleca się umieszczenie naczynia wzbiorczego w tym samym pomieszczeniu, w którym znajduje się woda (np. łazienka, toaleta, kuchnia), pod stropem. Dzięki temu nie są potrzebne żadne środki zapobiegające zamarzaniu, a przelew można po prostu podłączyć do kanalizacji.
System podziału górnego
W przypadku instalacji z układem górnym (rys. 1, b) podgrzana woda dociera na poddasze poprzez rurę dystrybucyjną umieszczoną pod stropem lub poprzez pionowe tzw. piony główne. Z rury rozdzielczej woda spływa pionami do elementów grzejnych, a z elementów grzejnych rurami zbiorczymi, które znajdują się pod elementami grzejnymi, wraca do kotła. Dzięki takiemu rozwiązaniu rury rozprowadzające od najdalszego korpusu ciepłowniczego do pionu głównego powinny mieć równy wzrost, a rury odbierające równy spadek w kierunku kotła.
SLIKA 1
Zbiornik wyrównawczy należy umieścić na poddaszu i zabezpieczyć przed zamarzaniem. Można to rozwiązać najprościej za pomocą papierowej pokrywy i materiału izolacyjnego pomiędzy naczyniem a pokrywą (suche trociny, słoma, szmaty itp.). Grubość warstwy izolacyjnej powinna wynosić co najmniej 15 cm. Rura przelewowa jest ułożona tak, aby woda spływała po dachu do rynien.
Specjalne zawory odpowietrzające nie są wymagane w instalacjach z kolektorami napowietrznymi. Podczas napełniania instalacji woda wypycha powietrze przed siebie w linii rozprężnej. Układ z rozprowadzeniem górnym najczęściej wykonuje się tam, gdzie pod mieszkaniem nie ma piwnicy, a problemem jest umiejscowienie wody powrotnej na poziomie podłogi. W żadnym wypadku nie kładź poziomej sieci dystrybucyjnej na suficie (nawet jeśli byłoby to rozwiązanie najkorzystniejsze z estetycznego punktu widzenia), gdyż w takim przypadku musiałaby ona być dobrze zaizolowana termicznie, a i tak mielibyśmy bardzo duże straty ciepła.
Ogrzewanie podłogowe
Ogrzewanie podłogowe (rys. 1, c) to specjalna konstrukcja grawitacyjnego ogrzewania ciepłą wodą z górnym rozdziałem, gdzie wszystkie urządzenia, armatura, a także cała instalacja znajdują się na tym samym poziomie budynku. Kocioł zazwyczaj umieszcza się w jednym pomieszczeniu budynku (które normalnie wymaga ogrzewania) i w tym samym pomieszczeniu pod sufitem umieszcza się zbiornik na skropliny.
Porównując systemy grzewcze, można stwierdzić, że system z niższą dystrybucją wymaga najmniej rurociągów i że ten system ma najprostszą instalację. Jego wadą jest to, że trudniej jest usunąć z niego powietrze. Zaletą systemu z górnym rozdziałem jest to, że przy chłodzeniu rury nie ma problemu z wytworzeniem efektu cyrkulacji i powietrza. Wadą tego systemu jest to, że jego montaż jest bardziej skomplikowany i wymaga większej ilości materiałów.
Obliczanie i wymiarowanie rurociągów
Po dokonaniu wyboru najkorzystniejszego dla nas systemu możemy narysować schemat połączeń. Zaleca się wykonanie diagramu aksonometrycznie (ze względu na większą przejrzystość) i zastosowanie różnych kolorów dla przewodów ciepłej wody i powrotnych. Wszelkie zmiany kierunku należy wskazać na rysunku, nawet tzw. połączenia poziome i wpisać odpowiednią długość do każdej części. Na przyłączach grzejników należy przewidzieć zawory, a zawory odcinające tylko tam, gdzie jest to konieczne.
W końcowej fazie projektowania należy określić średnice rur dla poszczególnych części rurociągu. Aby zwymiarować rurę, należy najpierw ustalić siłę cyrkulacji przepływu, czyli określić dostępne ciśnienie. Jak już wspomniano, uzyskuje się to jako różnicę ciężarów właściwych wody podgrzanej (rozprowadzanej) i schłodzonej (powrotnej). Ciśnienie oblicza się ze wzoru p = a x h, gdzie p jest dostępnym ciśnieniem w milimetrach słupa wody, a - jest różnicą ciężarów właściwych wody podgrzanej i powrotnej w kp/m3; h - wysokość efektywna, odległość pomiędzy osią kotła a korpusem grzewczym w metrach (rys. 2, a).
Przekrój rurociągu określa się na podstawie obliczeń. Powinno wystarczyć, aby siła cyrkulacji (dostępne ciśnienie) przezwyciężyła straty spowodowane tarciem w rurach i zmianą kierunku, a także aby przez elementy grzejne przepływała w ciągu godziny wystarczająca ilość wody, aby zapewnić obliczone wymagane ciepło. Na przykład element grzewczy zaprojektowany do wydzielania ciepła 200 kcal/godzinę powinien przepuszczać co najmniej 100 litrów wody na godzinę.
SLIKA 2
Wymiary rur, eksperci korzystają z tabel. Na zdjęciu nr. 2, b przedstawia schemat ogrzewania podłogowego budynku rodzinnego. W przypadku ogrzewania podłogowego efektywna wysokość jest minimalna, a dostępne ciśnienie jest uzyskiwane prawie wyłącznie w wyniku chłodzenia rur. W tym przypadku nigdy nie wolno nam wymiarować wartości granicznych, zawsze musimy pozostawić margines bezpieczeństwa. W przypadku elementów grzejnych znajdujących się bliżej kotła należy pozostawić rezerwę 10-15%, ponieważ jest mniejsza cyrkulacja, a co za tym idzie mniejszy dopływ ciepła.
Instalacja i testowanie systemu
Obliczając wymiary rury, zakończyliśmy projekt i posiadamy wszystkie niezbędne dane do budowy instalacji. Na ich podstawie możemy zakupić niezbędne rury, kształtki, profile. (Zakup rur ocynkowanych tylko niepotrzebnie zwiększyłby koszty.) Instalacja rurociągu może zostać wykonana na dwa sposoby poprzez spawanie lub użycie łączników gwintowanych. Metoda spawania jest szybsza i bardziej estetyczna, ale trudniej ją rozwiązać samodzielnie. Spawanie wymaga użycia maszyny i może być obsługiwane wyłącznie przez upoważnione osoby. Oprócz tego wymogu osoba wykonująca prace musi posiadać doświadczenie w pracach związanych z rurociągami.
Podczas montażu rurociągów metodą spawania, w przypadku zmiany kierunku, rury są zginane na gorąco. Rury o mniejszych średnicach (do 1“) przy pewnym doświadczeniu można giąć „na pusto”, natomiast rury o większych średnicach można giąć tak, aby wcześniej wypełnić je piaskiem. Montaż będzie szybszy, jeśli otrzymamy wstępnie wygięte części do rur o większej średnicy. Z tych kawałków możemy następnie wykonać inne elementy (np. połączenia łukowe).
Przy montażu rur z mufami, podobnie jak w przypadku rur wodociągowych, stosuje się elementy z żeliwa sferoidalnego. Elementy montujemy w zwykły sposób wkładając pomiędzy cewki namoczony kabel. Ze względu na gwintowanie ta metoda montażu wymaga więcej pracy, ale także mniejszej wiedzy.
Montaż rurociągu możemy rozpocząć po zamontowaniu kotła i elementów grzejnych. W pierwszej kolejności zawory należy umieścić na elementach grzejnych, aby uwzględnić je przy cięciu rur. Zawory mocuje się do gwintowanego przyłącza grzejnika za pomocą nakrętki holenderskiej. W przypadku gniazd z nakrętką i obręczą holenderską należy stosować uszczelki z gumy azbestowej. Plomby skórzane i twarde, papierowe nie są zadowalające, bo mają krótką żywotność. Przed ostatecznym montażem pierścień uszczelniający należy nasmarować olejem. Zaworów nie wolno montować odwrotnie, gdyż ich opór przepływu jest znacznie większy. Po zamontowaniu zaworu należy zaznaczyć w ścianach i stropach niezbędne otwory i wywiercić je. Musimy zwrócić uwagę na wymiary tych otworów, aby nie rozszerzyć ich podczas montażu.
Instalację rur należy rozpocząć od podłączenia kotła i w pierwszej kolejności zamontować główny pion oraz linie rozprowadzające, a następnie podłączyć do nich elementy grzejne. To samo należy zrobić z instalacją linii powrotnych i zbierających. W przypadku montażu za pomocą nakrętek rurowych, rozdzielaczy lub rur zbiorczych należy je montować do poszczególnych części rurociągu, instalując również niezbędne przyłącza. W przypadku rur układanych poziomo wymagany wymiar i kierunek nachylenia należy kontrolować za pomocą poziomicy. W każdym miejscu, w którym przewiduje się powstanie poduszek powietrznych, należy zamontować zawory odpowietrzające, pamiętając jednak o tym, aby zawór znajdował się w najwyższym punkcie tego sektora. W miejscu, w którym rura przechodzi przez ścianę, podczas montażu należy na rurę założyć mufę, czyli kawałek rury dłuższy od ściany o co najmniej 10 mm i o nieco większej średnicy niż rura (2-5 mm). W ten sposób rura nie uszkodzi ściany i tynku na skutek rozszerzalności cieplnej.
Liny ułożone poziomo należy przymocować do każdego 2-3 m za pomocą kątowników stalowych, a dłuższe linie pionowe za pomocą wsporników. Łączników nie należy dokręcać zbyt mocno, aby zapobiec poluzowaniu się rozpórek lub wsporników rury w wyniku rozszerzania. Po montażu należy jeszcze raz dokładnie sprawdzić całą sieć, połączenia i połączenia rur w celu wykrycia ewentualnych błędów.
Po kontroli wizualnej można przeprowadzić kontrolę wody. W celu kontroli wody należy otworzyć wszystkie zawory grzejnikowe. Do przyłącza do opróżniania i napełniania, które znajduje się w pobliżu kotła, podłączamy sieć wodociągową lub pompę studzienną za pomocą węża gumowego i napełniamy instalację wodą. W razie potrzeby instalację można napełnić także przez odpowietrznik zbiornika kondensatu (za pomocą wiadra), ale napełnianie w ten sposób jest bardzo męczące i czasochłonne, gdyż powietrze musi opuścić instalację pod prąd napływającej wody.
Podczas ładowania system powinien być stale monitorowany i jeśli zacznie gdzieś przeciekać, należy natychmiast przerwać ładowanie i kontynuować po naprawieniu błędu. Nie wolno nam również zapomnieć o otwarciu zaworów wydechowych (jeśli występują) podczas napełniania układu. Napełnienie układu następuje wtedy, gdy woda wypłynie z naczynia kondensacyjnego przez przelew oraz gdy utworzymy zawory odpowietrzające, tak aby woda przepływała przez nie w sposób ciągły. Jeśli nigdzie nie ma wycieków, możemy przygotować się do próbnego ogrzewania.
Próbne ogrzewanie i konserwacja
W kotle najpierw rozpalamy ogień zasypując palenisko gazetami (należy otworzyć regulator ciągu). W ten sposób przegrzejemy kocioł i sprawdzimy ciąg. Jeśli wszystko jest w porządku, możemy regularnie rozpalać piec. Do ogrzewania próbnego należy w miarę możliwości wykorzystać drewno, gdyż w ten sposób roślina najszybciej się nagrzeje. Kilka minut po zapłonie powinniśmy wyczuć przepływ gorącej wody w przewodach, a po 15-40 mminutach, w zależności od wielkości instalacji i intensywności ogrzewania, należy również podgrzać przewód powrotny, dając znak, że woda zakończyła pełny obieg.
Kiedy we wszystkich grzejnikach rozpocznie się przepływ wody, należy podgrzać wodę do temperatury 90°C. W przypadku układu o niższym rozkładzie należy po kolei otworzyć wszystkie zawory wydechowe na kilka sekund i czynność tę powtórzyć kilkukrotnie w trakcie podgrzewania próbnego. W ten sposób osiągniemy to, że gazy oddzielone od wody pod wpływem temperatury będą mogły swobodnie opuścić instalację. Kiedy już upewnimy się, że instalacja działa bez zarzutu, wygaszamy ogień i pozwalamy roślinie ostygnąć, abyśmy mogli dokończyć prace. Najpierw musimy naprawić ściany w miejscach, w których wierciliśmy, a następnie pomalować sieć rurociągów. Malowanie należy wykonać po oczyszczeniu i odtłuszczeniu w trzech warstwach (patrz instrukcja zakupu farby specjalnej). Pomiędzy nałożeniem kolejnych warstw siatkę należy pozostawić do wyschnięcia na co najmniej 24 godzin, nawet przed nałożeniem ostatniej warstwy i więcej, ponieważ emalia jest na bazie nitro i jeśli warstwa podstawowa nie będzie wystarczająco sucha, powstaną zmarszczki.
Wodę należy podgrzewać tylko do takiego stopnia, który zapewni pożądaną temperaturę ogrzewanych przez nas pomieszczeń. Temperatura wody uzależniona jest od temperatury zewnętrznej, a temperaturę w pomieszczeniu możemy regulować stopniowo regulując zawór grzejnikowy.
Poziom wody w naczyniu wzbiorczym przynajmniej raz w miesiącu powinien być kontrolowany lub uzupełniany. Wodę z instalacji spuszczamy tylko w bardzo uzasadnionych przypadkach.
Jest to tekst historyczny, a wymienione jednostki, formuły, materiały i procedury nie stanowią projektu, obliczeń, instrukcji montażu ani uruchomienia nowoczesnego systemu. Nie należy używać uszczelniaczy ani innych produktów zawierających azbest. Kocioł, komin, dopływ powietrza, ochrona przeciwpożarowa i przed tlenkiem węgla, rozszerzalność, urządzenia zabezpieczające, ciśnienie, temperatura, materiały, płukanie i próby muszą zostać określone i sprawdzone przez upoważnionego projektanta i wykonawcę zgodnie z obowiązującymi przepisami i instrukcjami producenta. Niewłaściwe napełnienie, spawanie, spalenie lub zamknięcie systemu może spowodować pożar, zatrucie, oparzenia, wyciek lub niebezpieczny wzrost ciśnienia.