De draachkapasiteit fan in drager wurdt yn hast alle gefallen beheind troch knik fan de drukzone. Dit komt pas foar as de streamgrins berikt is nei it lykmeitsjen fan de spanningen oeral yn de drukfoet. Allinne by sterke sydlike stipe kin de opfongen rânespanning ferhege wurde oant it mêd fan fersterking fan konstruksjestiel. By de beoardieling fan de draachkapasiteit moat de werklike spanningsferdieling yn acht nommen wurde. Mei de oanname fan in rjochtlinige spanningsferdieling soe de draachkapasiteit ûnderskat wurde. Ferskynsels fan ynstabiliteit moatte yn it bysûnder ûndersocht wurde.
Ofrekken fan gatten yn dragers belêste op bûging
Oan de trekke kant fan de drager wurket in ferwurkingsferswakking fan de doorsnede lykas by trekstêven (skuorren fan de trekflange oer de ferswakke doorsnede). Foar it ôfwizen fan gatten jilde dêrby deselde regels as foar in trekstêf.
Omdat de gatten fol mei klinknagels oan de drukke kant fan de drager mar tige min ynfloed hawwe op de ferdieling fan spanningen en ferfoarmingen, en de draachkapasiteit meast beheind wurdt troch sydlings knikken fan de drukke flens, hat de grutte fan it ferweakjen fan de doorsnede by dragers mei symmetryske doorsnedes net in wichtige ynfloed op de draachlast. Dêrom hat F. Hartmann al de fraach steld oft it by symmetryske dragers yn it algemien wol needsaaklik is om ferweakjen troch gatten yn rekken te bringen. By asymmetryske doorsnedes (drukke kant sterker) kin it ôftrekken fan de gatten oan de trekke kant fan de drager bepalend wurde foar de draachkapasiteit. By faak werhelle belêsting hawwe gatten in wichtige ynfloed, sels as se op gruttere ôfstân fan de rânefezels lizze.
Tsjintwurdich wurde by de berekkening fan de draachkrêft fan in doorsnede op bûging sawol de bruto as de netto doorsnede brûkt (neist oare relevante breukfoarmen). Breuk neffens de bruto doorsnede bart yn it diel fan de doorsnede dat net troch gatten ferswakke is. Breuk neffens de netto doorsnede bart oer de doorsnede dy’t troch gatten ferswakke is, en it gebiet dat yn oanmerking nommen wurdt is it bruto oerflak fermindere mei it oerflak fan alle iepeningen.
Klinknagels yn de nekke en yn de kop
By bûging komme, neist de normale spanningen, ek skuorspanningen foar, dy’t by dragers mei parallelle riemen evenredich binne mei de trochsneedkrêft Q. By gearstalde doorsneden nimme de klinknagels dy’t de aparte walste profilen ferbine de skuorspanningen op yn de kontaktflakken tusken dy profilen. De ferdieling fan de skuorkrêften T yn it lij is parabolysk, yn de riemen hast rjochte-lineêr. By dragers mei swiere riemen ferskilt T yn it lij mar in bytsje fan de gemiddelde wearde Tm, dy’t faak genôch is foar in earste skatting.
Ofb. 1
De klinknagels yn de kop (fig. 1b) moatte tegearre de krêft fan de pen TK < TH opnimme. De penkrêft tusken de aparte riemlamellen is noch lytser en wurdt foar it gefal op fig. 1c oer mear klinknagels ferdield.
Ferlinging fan de drager
De lingterjochtingsferlinging fan de fertikale plaat is nedich as de hichte fan de plaat grutter is as de beskikbere breedte fan de platen. It kin ek nedich wêze mei it each op fabrikaazje en transport. De ferbiningsplaten en klinknagels yn de lingterjochtingsferlinging fan in draachkonstruksje moatte deselde krêft TL opnimme as in net-ferlinge plaat yn de lingterjochtingsnaad hawwe soe. Omdat de ferswakking troch gatten yn de ferbiningsplaat like grut is as yn de fertikale plaat, moat de dikte fan de ferbiningsplaat grutter wêze as of gelyk oan de dikte fan de rib.
Sl. 2 - Langtroch ferlinging fan it fertikale plaatmetaal
In trochgeande ferbining ûnder bûgbelesting kin op ferskate wizen troch ferbiningstrips ôfdutsen wurde. Sl. 3 lit meardere mooglikheden fan in wurkwinkelferbining sjen, wêrby’t allinnich de fertikale plaat trochgiet. As de ferbiningstrips allinnich tusken de riemhoeken sitte (sl. 3a), bliuwe strips fan de fertikale plaat ûnder de riemhoeken ûnderoffdutsen. Dan binne de hoeken en klinknagels yn it gebiet fan de ferbining fan de fertikale plaat folle swierder belêste; dêrom moat dit soarte ferbiningen beheind wurde ta minder wichtige ferbiningen mei lytse krêften. In folslein ôfdutsen ferbining moat altyd foarkar krije. De aparte ferbiningstrips op de fertikale skachten fan de hoeken nimme de langskrêften fan dizze strip op, mar drage mar bytsje by oan it opfangen fan de dwarskrêft. In beskate ferbettering jout dêrby sl. 3c. By grutte krêften moat stribbe wurde nei ferbiningstrips oer de hiele hichte fan de fertikale plaat (sl. 3d), wat ynhâldt dat de riemhoeken ûnderbrutsen wurde moatte. De ferbiningstrips krije de dikte fan de hoeke-arm; by grutte hoekdiktes wurde útlineplaten brûkt om te besparjen op ûnnedige dikte fan de ferbiningstrips.
Ofb. 3 - Dwarsfolch (wurkpleats) fan it fertikale plaat
Folch fan it fertikale plaat by belesting troch in dwarskrêft: De drager is op it plak fan de folch allinnich belêste mei Q (M = 0). Foar in folch mei lykmjittige ôfstanden fan de klinknagels (ôfb. 4) moat oannommen wurde dat de krêften yn de klinknagels NiQ sawat oerienkomme mei it byhearrende elemint fan it oerflak e*t fan de ferbining fan de folch, dat wol sizze dat de krêften yn de klinknagels ferdield binne lykas de skuorspanningen oer de hichte fan de drager, NiQ = e*t*τi = e*Ti. Dochs wurdt by it dimensionearjen rekken holden mei in lykmjittige ferdieling oer alle n klinknagels NiQ = Q/n.
Afb. 4 - Ferlinging fan de fertikale plaat mei ferdieling fan de skearkrêft
Ofb. 5 toant in wurkpleatsferbining fan it fertikale plaatmetaal (de hoekeprofielen en lamellen binne op in oar plak trochset).
Afb. 5
Bûgen mei normale krêft: Dragers dy’t tagelyk belast wurde mei bûgmominten en normale krêften wurde neffens deselde prinsipes en ûnder de oanname fan in rjochte spanningsferdieling dimensionearre. By folsleine ôftrek fan de klinknagels yn beide flenzen is de effektive trochsneed en de posysje fan de nulline net ôfhinklik fan it belêstingsgefal, sadat de spanningen troch M en N gewoan opteld wurde kinne. De belêsting fan de klinknagels yn it fierdere ferfolch wurdt fûn troch superposysje fan krêften út de partiële belêstingsgefallen M, resp. N.
Oanlizzen en oansluting fan dragers
Hjir wurdt allinne de meast foarkommende fan de talrike oplossings behannele. By it beoardieljen moat men altyd tinke oan de ekstra krêften dy’t ûntsteane út ôfwikingen fan mear of minder idealisearre sterkteberekkeningen.
Ienfâldige oplegging fan in drager op de boppeflens fan in oar bou-elemint komt yn oanmerking as der genôch bouhichte beskikber is. De normale situaasje is in fêste ferbining mei klinknagels of bouten. Op ôf. 6 is de normale oplegging fan trochgeande I-draagbalken yn de bou werjûn, dy’t ek boarjen yn smelle I-fuotten foarkomt. De dragers moatte yn it jûn gefal befeilige wurde tsjin omslaan en tsjin dwarse krêften (ôfb. 7 en 8). Yn de brêgebou wurde dragers faak keppele (ôfb. 9); de fêste oplegging fan de lingtedrager op de dwarstdrager (ôfb. 10). By gruttere stypkrêften moatte dragers ferstive wurde mei ynpaste hoekeprofilen of meilaske profilen (ôfb. 8 oant 10). By gearstalde dragers moat de belesting nei de rib laat wurde.
Ofb. 6 - Befêstigjen fan reade luzen
Fig. 7 en 8
Ôfb. 9 en 10
Oanlis fan de rib: Op fig. 11 en 12 binne ferbiningen fan I-liggers toand, dy’t yn de bou brûkt wurde as gewoane oanslutingen. It útsnijen kriget in grutte rûning om skuorren yn de ligger-rib te foarkommen. De elastyske ynklemmen fan de rib-oansluting bringt in bepaalde ferheging fan it draachfermogen mei. De beskreaune ferfoarmingen binne wol feilich by foaral rêstige belêsting, lykas bygelyks by âldere brêgen.
Ofb. 11. - Normale ferbiningen fan I-ligger mei loodrjochte einpeallen
Ofb. 12 - Normale ferbiningen mei ôfsniene einen fan I-balken
Rjochte op bûging stive ferbiningen wurde tapast as in ferbining sûnder hoekeferoaring nedich is (trochrinnende dragers, stive hoeken fan ramen) of as der gefaar bestiet foar brek troch wurgens by wikseljende belesting, benammen by spoarbrêgen. Der kinne kontinuïteitslamellen brûkt wurde, ferbiningen stive op bûging. hoeken stive op bûging, framehoeken.
- Lammellen foar kontinuïteit – As dragers dy’t yn itselde flak lizze ferbûn wurde moatte, dan wurde beide boppeste riemen ferbûn mei in lammel of kontinuïteitsbân. Sa wurde de klinknagels fan de ferbining ûntlast fan trekkrêften en wurde grutte ferfoarmingen foarkommen.
Ofb. 13 - Oansluting mei in lamel foar kontinuïteit
Ôfb. 14 - Oansluting fan lingtedraachbalken a) fan in autowei-brêge; b) fan in spoarbrêge
- Stive ferbiningen op bûging – Dit soarte ferbining fine wy by folsleine konsoles fan fuotgongerspaden op dykbrêgen. By lytsere mominten is harren fertikale plaat mar twaseidich ferbûn tusken de hoeke-eleminten foar ferstiving fan de haadbalk. It ynbrochte momint wurdt troch de ferstiving oer de hiele hichte fan de haadbalk ferdield, respektivelik as in koppel fan krêften yn syn flenzen ynbrocht.
Ofb. 15 en 16
- Bûgingstive hoeken – Bûgingstive hoeken tusken kolommen en draachbalken yn de boukunde moatte sa ûntwurpen wurde dat de hoeke ûnferoarlik is en dat der gjin lokale spanningsoerheffingen ûntsteane. Betroubere ferbiningen yn de hoeken ûntsteane bygelyks neffens sl. 16 as flensplaten brûkt wurde of neffens sl. 100 as it ynklemingsmomint yn de riemen fan de kolom as in krêftkeppling opnommen wurdt.
- Hoeken fan it frame – By poligonale frames kin de ferlinging makke wurde yn it brekpunt as it hoeke-ferskil lyts is; ferbûne stêven wurde ôfdutsen mei bânnen as trek- en drukstêven. De draai-krêften binne konsintrearre op it brekpunt en moatte troch ferstivingen opnommen wurde. Op ôfb. 101 moat omtinken jûn wurde oan it ferskil yn it ôfdutsen fan de ferlinging en de ferstiving, ôfhinklik fan de rjochting fan it bûgmomint en de ôfbuigingskrêften. By grutte krêften en in behoarlik hoeke-ferskil wurdt foarkommen dat de ferlinging yn it sterk kromme diel fan it frame komt. Ferlingings neist de hoeken fan it frame jouwe in better konstruktive foarm en ferienfâldigje de útfiering. Foarbylden mei klinkte universele ferlingingen oan beide kanten fan it brekpunt jouwe ôfb. 102a en ôfb. 102b, dêr’t de hoeke út in lassen diel bestiet. Op ôfb 103 wurdt de bûgsteve ferbining fan de framekolom mei de trochgeande boppeste balk toand.
Ofb. 17a
Afb. 17b
Skeane ferbiningen: By de oant no ta beskôge ferbiningen stiene de ribben ûnderling rjochtop. As de hoeke lykwols net rjocht is, dan wurde de hoeke-ûnderdielen (fig. 18) útdraaid; by tige skerpe hoeken wurde wigfoarmige tuskenstikken brûkt. Tapasse kontinuïteitsstrips en stipe-ûnderdielen yn it gegeven gefal lykas by rjochte ferbiningen. Bûgde ferbiningsplaten (fig. 19) binne ferbûn mei grutte eksintrisiteit en wichtige ekstra krêften. It meitsjen fan skeane ferbiningen wurdt makliker as laske ferbiningsplaatjes brûkt wurde (fig. 20).
Fig. 18
Ofb. 19
Fig. 20