MGA PANAGIYAHAN SA STATIKONG KARGA
Ang pagdeform sa materyal ubos sa impluwensiya sa tensiyon usa ka kaayo komplikadong panghitabo, mao nga kinahanglan kining pasimplehon sa lainlaing paagi aron masabtan. Usa niining mga pagpasimple mao ang hunahuna nga ang mga karga ibutang hinay-hinay, sama sa pananglitan nga buhaton sa mga sampol sa pagsulay sa pagbatak ug pagpislit.
Kon ang usa ka steel nga bar nga gi-load sa paghuwat sa pag-inat ipailawom sa karga nga anam-anam nga motaas ug sukdon ang iyang dilatasyon ℇ, makuha ang diagram nga gipakita sa hulagway.
_1= Utlanan sa proporsyonalidad _2 =Hubit sa pagkamalastigon 3 =Ubos nga limitasyon sa pag-agas [3’= Kinatas-ang limitasyon sa pag-agas]
Sa sinugdan ang pag-uban gamay ra kaayo ug proporsyonal sa tensiyon, sumala sa gikinahanglan sa balaod ni Hooke. Sugod sa usa ka piho nga tensiyon mohunong ang proporsyonalidad ug ang pag-uban mosaka nga mas paspas. Ang tukmang posisyon niini nga utlanan sa proporsyonalidad lisod tukion. Mas tukma ang pagsukod, mas ubos kini nga makuha. Alang sa kadaghanan sa mga materyales kini nahimutang sa δ=0, ug ang balaod ni Hooke nagrepresentar unya lamang sa unang pagbanabana sa elastikong pamatasan, ang unang termino sa pagpalambo sa serye ni Taylor sa function ℇ=ℇ (δ) palibot sa sinugdanan sa koordinata. Kon ang bar tangtangon sa karga, makita nga, kung ang tensyon dili kaayo taas, mawala usab ang deformasyon sumala sa balaod ni Hooke. Apan kini usab mausab kon malabyan ang usa ka piho nga stress nga duol sa limitasyon sa proporsyonalidad, ang gitawag nga limitasyon sa elastisidad; unya ang kinatibuk-ang deformasyon naglangkob sa elastiko (mobalik) ug dili elastiko (permanente) nga bahin. Bisan ang limitasyon sa elastisidad dili matino sa tukmang paagi; kini mas moubos samtang mas taas ang katukma sa pagsukod.
Apan, tungod kay dako kaayo ang kahuluganan niini sa teknikal nga bahin, kay kini mao ang utlanan sa kahinungdanon sa halos tanang kalkulasyon sa resistensya sa mga materyal, ug dungan usab ang utlanan diin motungha ang unang permanente nga kadaot, kini sa pagsulay sa mga sampol hugot nga ginapilit pinaagi sa usa ka gidawat nga kombensiyon, busa, pananglitan, isip utlanan sa 0,2% ginatiman-aw ang maong tensyon diin ang permanente nga pagkalapad moabot sa 0,2%.
Dayon pagkahuman sa paglapas sa limit sa pagka-elastiko, ang depermasyon mosaka dayon ug makita na kini sa mata lamang; sa halos kanunay nga parehas nga tensiyon ang bar padayon nga molugway. Kini nga tensiyon gitawag nga limit sa pag-agas.
Sa hydraulic nga mga makina alang sa pagsulay sa materyales, mapansin usab pagkahuman sa pagsugod sa pag-agas ang mas o menos tin-aw nga pag-us-os sa tensyon, sumala sa gipakita sa gráfico pinaagi sa putol-putol nga kurba; dayon ang maximum gitawag nga itaas nga limitasyon sa pag-agas, ug ang kanunay nga tensyon sa pag-agas nga mosunod gitawag nga ubos nga limitasyon sa pag-agas.
Human maabot ang usa ka piho nga pag-elongate, nga halos hingpit nga dili elastyiko, ang tensiyon magsugod pag-usab sa pagtaas, ug ang materyal modag-um. Niini nga lugar sa karga makita ang klarong pagkunhod sa cross-section sa bar tungod sa (dili elastyikong) lateral nga kontraksiyon, ug ang dugang nga dagan sa diagram sa tensiyon ug depermasyon nagdepende una sa tanan sa kung sa pagkalkulo sa tensiyon ang pwersa sa pagbitad P nga naglihok sa bar gibahin ba sa orihinal nga cross-section Fo o sa kasamtangang cross-section F. Alang sa teknikal nga mga katuyoan, ang makapainteres mao ang tensiyon P/F. Kini nga tensiyon moagi sa maksimum, nga gitawag nga kusog sa materyal, ug kon malabwan na kana nga maksimum, ang bar kusog nga mokipot sa usa ka dapit ug maputol. Ang “tinuod nga tensiyon” P/F motaas hangtod sa pagkabali.
Ang pamatasan sa ubang mga metal nagkalain kaayo gikan sa gihulagway dinhi. Ang pag-agos kasagaran dili klaro, ug ang pagkatig-a magsugod dayon human malabwan ang limitasyon sa elasticity.
Sa mga malagong materyales (bato, bildo, kongkreto) ang dili-elastikong deformasyon kasagarang gamay ra ug bisan sa gamay nga pagpalapad mosangpot na dayon sa pagkabuak. Ang kinatibuk-ang pagpalapad nga maagian sa materyal hangtod sa pagkabuak mao ang sukdanan sa kalabdosan (kabiktin-on: pagkagulangan) sa materyal ug kini sa asero tukmang ginatala sa teknikal nga mga kondisyon. Apan, tungod kay sa dayon sa wala pa ang pagkabuak ang dugang nga deformasyon magtapok sa palibot sa lugar sa pinahiktin nga seksiyon, lahi ang makuha nga bili sa pagpalapad sa pagkabuak, depende kung mas dako o mas gamay nga bahin sa baras ang gamiton isip gitas-on sa pagsukod, busa aron makuha ang klaro ug managsama nga mga resulta kinahanglan daan nang dawaton ang usa ka piho nga kombensiyon. Ang pagpalapad sa pagkabuak sagad sukdon pinaagi sa pagmarka sa usa ka gitas-on sa pagsukod l = 10 d sa lingin nga baras nga adunay diyametro d sa wala pa ang pagsulay, ug gikan sa iyang pagkalugway ∆l kuwentahon ang pagpalapad sa pagkabuak ℇSl= ∆1/1.
Kon gikinahanglan nga usisahon ang mga bar nga lahi ang cross section, ang gitas-on sa pagsukod gitino sumala sa diyametro sa lingin nga silindrong bar nga adunay pareho nga area sa cross section.