A ń pè ní ìtẹ̀síwájú àwọn ìṣọ̀kan tí ó ń ṣiṣẹ́ fún fífi gùn ún tàbí fífi pọ̀ sí i. Àwọn ìtẹ̀síwájú wúlò fún àpẹẹrẹ nítorí pé àwọn gígùn tàbí ìwọ̀n àyè ìwé irin tí a ní kò tó; nígbà ìgbékalẹ̀ wọ́n sì wúlò nítorí fífi dí i lórí iwọn àti ìwúwo àwọn eroja kọọkan tí a ń gbé. A ń pè àwọn ìwé irin tí ń bo ìyapa nínú ìtẹ̀síwájú ní awọn abẹ́sẹ̀. Gbogbo ìṣọ̀kan mìíràn, pàápàá àwọn tó wà láàárín àwọn ọ̀pá àwọ̀n tí ó ń lọ ní àwọn ìtọ́nisọ́nà oríṣìíríṣìí àti àwọn olùrànlọ́wọ́ ní àwọn pẹlẹbẹ̀ oríṣìíríṣìí, a ń tọ́ka sí wọn gẹ́gẹ́ bí asopọ̀.
Ní àwọn ìtẹ̀síwájú tí a máa ń lo bó ṣe wọ́pọ̀, a ń ṣe ìṣírò àwọn ẹ̀wọ̀n àbáwọ́n àti àwọn riveti ìtẹ̀síwájú gẹ́gẹ́ bí agbára kikún. Nítorí náà, nínú ìtẹ̀síwájú boṣewa, a kò béèrè kí àwọn ojú ilẹ̀ ìtẹ̀síwájú fi ara wọn kan ara wọn.
Agbègbè pàtàkì tí a fi ń lò ọ̀pá tí a fa àti ọ̀pá tí a tẹ̀ (ìyẹn ni ọ̀pá gidi, tí ó ń gba àrà ló pọ̀jùlọ nípasẹ̀ agbára dídán) ni àwọn rešetke. Àwọn ìjíròrò apá yìí fi ewu ìtẹ̀síwájú (ijú) ti ọ̀pá tí a tẹ̀ sílẹ̀ láìrí. Ní kọ́kọ́, a ó ṣe àgbéyẹ̀wò agbára ìdúróṣinṣin ìṣàkóso.
Ìdínkù àwọn ihò nínú àwọn ọ̀pá tí a ń fa
Agbára rù: Ipò ìdààmú nínú ọ̀pá tí a fa lórí yí padà púpọ̀ ní agbègbè kan nítorí àwọn ihò/àwọn ṣíṣi. Ní agbègbè ìbámu, ìpínlẹ̀ ìdààmú bá ìtànkálẹ̀ lórí apá tí ó ti rọrùn láti fọ́ mu (àw. 1). Ìdààmú ìwọ̀n gígùn tó ga jù lọ nínú ọ̀pá onígun-mẹ́rin, gẹ́gẹ́ bí A. Henning sọ, ni:
maxσ = σm*[3-(d/b) + 0,8(d/b)2]
Sl. 1 - Àwọn wahalà pípẹ̀ àti kọjá-òpó nínú ọ̀pá tí a fọ́ iho rẹ̀ a) gẹ́gẹ́ bí A. Henning; b) gẹ́gẹ́ bí M. Rudeloff
Ní ọ̀ràn ààlà d/b = 0 fún àwọn lamela tí ó gbooro gan-an, nítorí náà maxσ = 3σm, àti fún ọ̀ràn tí a fi hàn ní sl. 1a d/b = 1/3 ni maxσ = 2,42 σm. Yàtọ̀ sí ìfarahàn ìkànnì gígùn, àwọn ìfarahàn ìkànnì kọjá àti ìkànnì gígùn-síka pẹ̀lú wà. Ìhà pẹ̀lú jù lọ ni lórí àwọ̀n ihò. Níbẹ̀ ni àwọn àyípadà aláìnípadà àkọ́kọ́ ti ń farahàn, ìyẹn ni pé àwọn ọ̀gá ìkànnì ń bàjẹ́, ìṣọ̀kan ìkànnì po preseku sì ń ṣẹlẹ̀. Àwọn àyípadà aláìnípadà tí ó hàn gbangba ní agbègbè àwọn ihò máa bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ìkànnì àárín σm nínú apá tó rọrùn yẹn bá ti kọjá ààlà ìfàgàdá σFO. Ìdàgbàsókè gẹ́gẹ́ bíi gbogbo ti ọ̀pá jẹ́ ní SF = Fm * σF kàn díẹ̀ ni ó pọ̀ ju ti ọ̀pá tí kò ní ihò lọ. (Fm ni agbègbè apá tó rọ̀rùn jù lọ)
Ní àwọn àdánwò fífa pẹ̀lú àwọn ọ̀pá tí a fi kàn mọ́ra, ìfọ́ máa ń ṣẹlẹ̀ ní gbogbo ìgbà nínú àwọn apá tí a ti rẹ̀wẹ̀sì. Ẹrù nígbà ìfọ́ jẹ́, ní àwọn ipò tí a máa n rí, tó péye dáadáa SB = Fn * σB. Àwọn àdánwò fífọ́ lórí àwọn ọ̀pá tí a fa sẹ́yìn pẹ̀lú ihò tí ṣí sílẹ̀ fi àwọn àwòrán ìfọ́ hàn bíi ti sl. 2.
Sl. 2 - Àwòrán ìfọ́ àwọn ọ̀pá tí a ti fà
Nínú àwọn ìdánwò pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ tí a kàn mọ́ pẹ̀lú riveti ni a fi hàn pé àwọn ìtẹ̀sí pẹ̀lú àwọn ìdìpọ̀ ìdọ̀tí pẹ̀lú ìlà riveti kan ní ìfaradà kéré ju àwọn ìtẹ̀sí pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ìlà riveti tí wọ́n tẹ̀ lé ara wọn lọ. Nípa bẹ́ẹ̀, ìfarapa àárín ní ìfọ́ σB nínú àgbékalẹ̀ tó wúlò jẹ́:
Ilana ìṣírò fún àwọn ọ̀pá tí a fa lórí: Gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìṣírò àtọkànwá, ìdààmú apapọ fún fífa gbọ́dọ̀ pé σm = S/Fm ≤ dozσ, èyí sì kan gbogbo àwọn apá tó yẹ Fm. Ìyọkúrò àwọn ihò ni a ń pinnu fún apá ináro tó ní iye ihò tó pọ̀ jù lọ, ó sì lè ṣẹlẹ̀ pé apá tí ó fọ́ tán pẹ̀lú ihò púpọ̀ máa fún ní iye Fm kékeré (àw. 2). Ní ìtumọ̀ yìí, fún àwọn profaili tí a yí, a ń ka Fm pẹ̀lú ṣiṣí sílẹ̀. Fún àwọn apá tó ṣòro, a ń ṣiṣẹ́ ní ìtumọ̀ kan naa.
Ìbáṣepọ̀ Fm/F ní ìṣàkóso máa ń wà láàárín 0,8 àti 0,9, ìyẹn ni pé ìyọkúrò ihò ΔF = F – Fm jẹ́ 10% sí 20% ti gbogbo apá gígé F ọ̀pá náà. Ní àwọn ilé ńlá, ΔF ń ní ipa púpọ̀ lórí ìwọ̀n, nítorí náà ó yẹ kí a wá àwọn apá tí ìyọkúrò ihò wọn kéré.
Àwọn ìyípadà: Ìtẹ̀síwájú elástico ti àwọn ọ̀pá tí a fà tí wọ́n ní ihò kì í yà púpọ̀ ju ti àwọn ọ̀pá tí kò ni ihò tí ó jọra lọ. Ìtẹ̀síwájú lapapọ̀ ti àwọn ìdàpọ̀ fẹrẹ̀ jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú ti àwọn lamela tí a ti so pọ̀. Nítorí náà, ó tó kí a pinnu fún ìṣirò ìyípadà àwọn amáyédẹrùn irin ìtẹ̀síwájú elástico pẹ̀lú àwọn iye E àti F ti àwọn ọ̀pá tí a kò rọ̀. Ààbò lòdì sí sísàn jẹ́ tóbi jù lọ nínú àwọn ọ̀pá tí a dín kù ju, fún àpẹẹrẹ, nínú àwọn ọ̀pá tí a tẹ̀.
Pínpin àwọn agbára nínú àwọn riveti
Àwòrán 3
Pínpin agbára S nínú ọ̀pá sí àwọn rivet kọọkan ti ìṣọkan náà dá lórí àwọn àbùdá rirọ rẹ̀, ó sì jẹ́ “àìlòfin ní ìṣirò ìdúróṣinṣin”. Nínú ọ̀ràn sl. 3 pínpin N1, N2, … dá lórí àìlera rivet àti àwọn àwo tí a so pọ̀, ó sì ń yí padà pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ Fpodvezice/Fštapa. Fún Fpodvezice ≠ Fštapa, àwọn agbára òpin nínú rivet kì í ṣe ìwọn dọ́gba mọ́ (sl. 50a). Bí ìbáṣepọ̀ Fpodvezice/Fštapa ṣe ń dín kù, Nn ń di kékeré, N1 ń sún mọ́ S. Ṣíṣe pọ̀ àwọn lamela tó ní sísànra tó yàtọ̀ púpọ̀ (sl. 4b) kì í ṣe ohun tó bójú mu nítorí kíkó ẹrù pọ̀ ju lórí rivet àkọ́kọ́.
Sl. 4 - Ìtẹ́wọ́gbà àwọn riveti fún Fštap > Fpodvezice
Àwọn lamella àti àwọn ìdìmọ́ jẹ́ líle, àwọn kíkàn nìkan ni wọ́n ní ìrírí (àw. 5a). Lẹ́yìn náà gbogbo kíkàn máa ń gba ìríra ìbáyépọ̀ kan naa, gbogbo agbára nínú àwọn kíkàn gbọ́dọ̀ dọ́gba.
Àwọn riveti rígìdí, àwọn lamela àti àwọn àmúró nìkan ni rọrùn (sl. 5b). Níwọ̀n bí ìgùn-ún nínú ọ̀pá àti àwọn àmúró láàárín riveti àkọ́kọ́ àti ti ìkẹyìn gbọ́dọ̀ jẹ́ dọ́gba, ìyẹn ń yọrí sí N2 = N3 = … = Nn-1 = 0, yàtọ̀ sí N1 = S * x1.
Aw. 5
Pínpin agbára gidi wà láàárín àwọn àpẹẹrẹ òpin wọ̀nyí. Bí ẹrù ṣe ń pọ̀ sí i, àìlera aláìdúróṣinṣin yóò kọ́kọ́ farahàn nínú àwọn rivet òpin, àwọn rivet tí ẹrù ń bà jù ni a máa dín ẹrù kù, pínpin agbára sì ń di tútù sí i. Lẹ́yìn tí àwọn àìlera tó tóbi bá farahàn, pínpin agbára ń sunmọ́ ọ̀ràn tí àwọn lamella àti àwọn ọ̀pá ìdájọ́ jẹ́ líle, ìyẹn ni pé agbára nínú àwọn rivet fẹrẹ̀ dà bí ara wọn, ní ọ̀ràn tí gige rivet ni ohun pàtàkì jù lọ.
Ẹrù nígbà ìparun: Ọ̀nà tí a fi n sọ riveti pọ̀ kò ní ipa tó pọ̀ lórí τBV. Agbára ìfọ́kanlẹ̀ τBV ti isẹ́po náà kò dá lórí iye riveti, ìpín wọn, irisi isẹ́po tí a sọ pọ̀; ẹrù nígbà ìparun bá ìfarapa ìfọ́kanlẹ̀ pẹ̀lú fífi ẹrù dé gbogbo riveti nìkan mu dáadáa. Àwọn ìtẹ̀síwájú kan náà sì wúlò fún àwọn isẹ́po boluti lasan pẹ̀lú, láti inú èyí ni a ti lè parí pé àtakò sí yíyọ̀ sẹ́yìn kò ní ipa pàtàkì lórí agbára gbígbé.
Ìṣirò ìwọn: Nípa àwọn ìkọ̀ ọ̀pá irin àti àwọn ọ̀pá tí a fi ẹrù sí ní àárín, a ń ṣe ìṣirò nípasẹ̀ pínpin tó dọ́gba, ìyẹn, fún ọkọọkan nítì N = S/n. Níwọ̀n bí nítì àkọ́kọ́ nínú àwọn ìtẹ̀sí gígùn ti máa ń di ẹni tí ẹrù ju un lọ tete, a sábà máa ń yàgò fún pípa nítì ju 6 lọ tẹ̀lé ara wọn bí ó bá ṣeé ṣe.
Ìdènà sí sisun: Sisun ní àwọn isẹ́pọ̀ máa ń hàn títí dé bá a ṣe kó ẹrù kéré díẹ̀. Ìdènà sí sisun dá lórí, ní ìlà àkọ́kọ́, agbára mímú pọ̀, èyí tí ó ń yí padà nítorí ọ̀pọ̀ ìdí. A kì í ka a sí ohun pàtàkì ní ìṣírò ìwọn àwọn isẹ́pọ̀ pẹ̀lú ìkànnì àti àwọn skuruu tí a máa ń lò tẹ́lẹ̀. A ń tọ́ka sí àwọn isẹ́pọ̀ pẹ̀lú skuruu agbára-gíga.
Pínpín àwọn agbára nínú ìrìn dídì ní ìwọ̀n ìtàgé: Nígbà tí àwọn ìjìnnà ìrìn dídì bá dọ́gba sí ara wọn ní ìtọ́sọ́nà tó péye sí ìtọ́sọ́nà agbára (aworan 6a), àwọn ìrìn dídì kọọkan ní àwọn ìgboro apá a tó dọ́gba ní ìwọ̀n, nítorí náà ní ìṣíṣàkóso àkọ́kọ́, àwọn agbára nínú ìrìn dídì N = a t σ jẹ́ dọ́gba. Ìpínpín nígbà tí àwọn ààrin-ìjìnnà ìrìn dídì kò dọ́gba jẹ́ ohun tí a kò lè pinnu pẹ̀lú iṣirò àkọ́kọ́; fún ọ̀ràn tí ó wà nínú aworan 6b, a ń ṣe e gẹ́gẹ́ bí òfin lever.
pọ. 6
Ọ̀pá tí a fa síta
Ìtẹ̀síwájú: Ìtẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn ìdààmú alábàáṣepọ̀ tó jẹ́ symétrique (sl. 3 àti 4). Agbára S nínú ọ̀pá ní ibi ìtẹ̀síwájú gbọ́dọ̀ jẹ́ kí ìdààmú náà nìkan ló ru u. A tún gbọ́dọ̀ ṣe iṣirò àwọn riveti nínú ìtẹ̀síwájú gẹ́gẹ́ bí S, nítorí pé wọ́n gbọ́dọ̀ gbe gbogbo agbára láti ọ̀pá tí a tèsiwájú lọ sí àwọn ìdààmú náà.
Àwọn ìtẹ̀síwájú pẹ̀lú ìdáhùn kan ṣoṣo ní ẹgbẹ̀ kan ni a so pọ̀ pẹ̀lú àwọn ìfarapa ìgbéyà-nlá míì ní àwọn farahan tí a darapọ̀, ní àwọn ìdáhùn, àti ní àwọn riveti. Ìbojúbo ẹgbẹ̀ kan ti àwọn ìtẹ̀síwájú, nítorí àwọn ìyípadà ńlá, ni a máa lò nígbà yẹn nìkan (àwòrán 7) nígbà tí ọ̀pá náà bá le ní fífi díẹ̀, tàbí nígbà tí a bá di i láti ẹgbẹ̀ kí ó má bà a lè tẹ̀.
Àw. 7
Àfikún alákọ̀ọ́rẹ́ – Nígbà tí àwọn amúró kò bá lè wà taara lórí àwọn dì tí a ń bá a darapọ̀, àwọn riveti àti àwọn dì máa ń gba ìdààmú ìtẹ̀síwájú tí ó ga jù. Nítorí náà, gẹ́gẹ́ bí iye m ti àwọn ìpele àárín, a yàn iye n’ riveti tó tóbi ju iye n lọ tó wà ní ìbojúbojú taara àwọn ìṣọ̀kan.
Àwòrán 8
Ní ti àwọn apá tó nira, a máa pín àwọn ohun èlò ìdẹ̀kun kí a lè yago fún ìga ìfarapa àgbègbè, nítorí náà a máa pinnu àwọn ìbùdó àgbègbè kọọkan tí àwọn ohun èlò ìdẹ̀kun náà bo gẹ́gẹ́ bí agbègbè apá ìpín náà, bí ó bá ṣeé ṣe, pẹ̀lú pípa ipò àárín ìwọ̀n mọ́. Àwọn ìpín agbègbè ti àwọn ohun èlò ìdẹ̀kun tí ó yà kúrò ní èyí ni a so mọ́ àwọn ìyípadà nínú pínpin ìfarapa. Ní fig. 9 a fihàn ìtẹ̀síwájú ọ̀pá oníwọ̀n-odi kan, ní fig. 10 ọ̀pá méjì-apá pẹ̀lú 4 àwọn dì inárọ̀ àti ojú kan láàrín àwọn igun-irin.
Awòrán 9
pọ ọpọtọ. 10
Ìsopọ̀: Fún àwọn ìsopọ̀ àwọn ọ̀pá tí a fa nà, ìbáṣepọ̀ kan náà ni, ní ìlànà, ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi ti ìtẹ̀síwájú. Àwọn ìdánwò ti fi hàn àǹfààní ńlá ti fífi agbára wọlé ní ìṣọ̀kan. Nígbà ìsopọ̀ ẹgbẹ́ kan ṣoṣo, ìfọ́kúrò ńlá máa ń wáyé ní ìtòsí gigun àti ìtòsí àgbélébùú (sl. 11). Pẹ̀lú àwọn ìfarapa ìfọ́kúrò míì tó pọ̀, a lè lo fere pátápátá àwọn ọ̀pá L àti C tí a so ní ẹgbẹ́ kan ṣoṣo. Agbára ìrù ìsopọ̀ kan lè dín kù sí ìdámẹ́wàá bí a kò bá ṣe àtúnṣe láti dọ́gba àwọn àmì ìfọ́kúrò míì.
Awòrán 11
Láti bo àwọn ìtẹ̀síwájú, kò yẹ kí a gba àwọn farahan ìsopọ̀, dipo béẹ̀ a gbọ́dọ̀ pèsè àwọn ìdáhùn pàtó. Ìsopọ̀ fún farahan ìsopọ̀ rọrùn síi nígbà tí apá tó pọ̀ jù nínú àgbélébùú ọ̀pá bá ṣubú sínú pẹ̀tẹ̀lẹ̀ farahan ìsopọ̀.
Sl. 12 - Àwọn asopọ pẹ̀lú àti láìsí igun asopọ
Ọ̀pá tí a tẹ́
Fún ìtẹ̀siwaju àti ìfaramọ́ àwọn ọ̀pá tí a ń tẹ́, àwọn ìlànà kan naa ni ó wúlò bíi ti àwọn ọ̀pá tí a ń fà, àti pé lórí wọn náà ni agbára lapapọ̀ ń kọjá nípasẹ̀ àwọn rivet àti àwọn ìdènà, ìyẹn ni pé gẹ́gẹ́ bí ipòkúrò kikun F ti ọ̀pá ni a ṣe ń ṣètò Fdènà àti Fs, tàbí Fl. Ní ìlànà, àwọn ojú-ìtẹ̀sí ìtẹ̀siwaju kò ní ìdápọ̀ pípé. Nínú àwọn ìkọ́lé irin ti ilé, ní ọ̀dọ̀ àwọn ọ̀pá díẹ̀ tí ń kọjá látinú ọ̀pọ̀ ilẹ̀, tí ó sì wà lábẹ́ ìtẹ̀ nikan, a máa ń lo àǹfààní fífi wọn kọjá pẹ̀lú àbo ìtẹ̀siwaju tó kéré sí i. Agbára gbígbé àwọn ọ̀pá tí a tẹ̀ ti parí, bí kò bá ṣẹlẹ̀ kókọ́ ìṣòro aláìdúró, nípẹ̀yà pẹ̀lú dé ìdàgbàsókè ààlà ìṣàn nítorí pé nígbà náà ni àwọn ìyípadà ńlá ń hàn, ọ̀pá náà sì ń yí sí ẹgbẹ̀. Àwọn ihò tí rivet kún fún kò ní ipa kankan tí a lè fi dájú lórí ìhùwàsí ọ̀pá.
Agbára ní ìwọ̀n àárẹ̀ àwọn ìsopọ̀ tí a kàn mọ́ pọ̀
Fún agbára ìfaradà sí ìrẹ̀wẹ̀sìn ti àwọn ìsopọ̀ tí a ràbọ̀, ohun tó ṣe pàtàkì jù ni àwọn ìpẹ̀yà aapọn tó ń hàn lórí ihò. Agbára ìfaradà sí ìrẹ̀wẹ̀sìn ti dín kù gidigidi tán nípasẹ̀ àwọn ihò fúnra wọn. Àwọn ọ̀pá tí ihò ṣí sí wọn máa ń fọ́ nínú ìdánwò ìrẹ̀wẹ̀sìn ní fífi nà, ní àwọn agbelebu-íná tí agbára wọn rọrùn, àti ìfọ́ yẹn bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìyọ̀nù ní etí ihò, tí ń gbooro sí i kọjá agbelebu-íná. Nítorí náà, àwọn ihò tí ó rọrùn gan-an ṣe pàtàkì. Nínú sl. 13 ni a ti fi agbára ìfaradà sí ìrẹ̀wẹ̀sìn àwọn ọ̀pá pẹlẹbẹ hàn ní oríṣìíríṣìí kíláàsì (ní ọ̀tún ni kíláàsì irin tó ga jù lọ). Ní àwọn ẹrù ìbẹ̀rẹ̀ tó tóbi jù σu, méjèèjì ohun èlò náà ń gba agbára ìfaradà sí ìrẹ̀wẹ̀sìn σDz tó ju ààlà sísàn lọ. Ìmùlò aapọn fẹrẹẹ dọ́gba fún kíláàsì méjèèjì.
Sl. 13 - Agbára lòdì sí ìrẹ̀wẹ̀sì σDz
Fún ẹrù àtúnṣe lórí ìfa àti títẹ fún àwọn ìsopọ̀ tí a kó pọ̀ pẹ̀lú rivet, àwọn ìbáṣepọ̀ tó jọra ní ìpìlẹ̀ wúlò bí ti àwọn ẹrù tó ní ọ̀nà kan ṣoṣo. Ó yẹ kí a kíyèsi pé ìgbi aapọn lábẹ́ ẹrù àtúnṣe tó bẹ́ẹ̀ pọ̀ tó nǹkan bí 1,5 ìgbà (sl. 14), ṣùgbọ́n pé àwọn rivet wà nínú ewu tó ga jù lọ ní ìbáṣepọ̀ ẹrù yìí ju ní ìbáṣepọ̀ ẹrù tó ní ọ̀nà kan ṣoṣo lọ.
Aw. 14 - Agbára ìrẹ́pọ̀ sí fífa lórí àárẹ̀ fún àwọn ìsọ̀kan tí a fi nítì mọ́