Lapata’iga Taua: Ole tala fa’asolopito lea, ae le o se fa’asologa fa’aonaponei, faufale po’o fa’atonuga mo le saogalemu. O faʻamatalaga o fua, faʻailoga, mea faigaluega, malosi ma uta e le suia tulaga faʻamaonia, faʻatusatusaga, faʻamaumauga faʻapitoa poʻo le galuega a se tagata tomai faʻapitoa.
O lenei tusitusiga e le o se vaega o le ofo o loʻo i ai nei a Savo Kusić, lea e taulaʻi i faamalama, faitotoʻa ma fofo faʻatatau.
Kosi fa’ainisinia muamua
O lenei blog e matua fa’amoemoe lava mo tagata e le o ni tagata popoto, o lea o le a matou taumafai e aloese mai manatu loloto fa’apitoa, ma o le a matou tu’uina atu fautuaga fa’atino ma fofo talafeagai. Ae ui i lea, o loʻo i ai nisi o malamalama, e ui lava e aofia i faʻataʻitaʻiga faʻasaienisi, e le mafai ona alofia. Ae maise ona e vavalalata i latou i le faʻataʻitaʻiga ma e taua tele. Fa’afaigofie, o lo’o latou fausia se “a’oga tulagalua” o fa’ainisinia fa’atekinisi. Faatasi ai ma i latou, o le fua e sili ona taua, ma o le upu »geometer« e sau mai iinei (e faasino i se tagata poto faapitoa e iloa le fuaina saʻo o le eleele).
O le tagata faitau o le a feagai pea ma le lapataiga:
tolu fua,
oti tasi!
O galuega sa’o ma manuia e aunoa ma le fa’aogaina o le tulafono muamua e mafai ona tupu fa’afuase’i.
O le tulaga fa’avae mo le fua sa’o o se malamalama lelei i mea faigaluega fua, o lana filifiliga sili ona talafeagai ma le fa’aogaina, pe afai ei ai, po’o lona sui lelei i se isi (ata 1).

SLIKA 1
Mo le fuaina o la’ititi la’ititi, o le mita e mafai ona pa’u e masani ona fa’aoga (ata 1a). E faia i laupapa po o uamea. Pe a fuaina mea tetele ma uumi, e tatau ona faia ma le faaeteete le fua, ona o le le lava o le tulaga (tatala) o nisi vaega o le mita e maua ai se fua puupuu.
O le fomu ua suia o le mita o se lipine fua uamea (Ata 1b). E i ai le lelei o le tasi pito e punou i le tulimanu o le 90°, o lea e mafai ai ona faamau i le pito o le vaega fuaina ma o lea e na o le toatasi le tagata e mafai ona fuaina le umi o le 1-2 metra.
Mo le tele o fua sa’o, e tatau ona tatou fa’aogaina se caliper (ata 1c). E mafai ona fa’aoga e fua ai fua i fafo, totonu ma le loloto e o’o atu ile tele decimeters. O le vernier (fua gaioi) e mafai ai e ia ona fua ma le sa’o o le vaesefulu o le milimita. E iva vaega tetele milimita. I le vaevaega leai o le vernier, matou te faitau atoa millimeters, ma i le nofoaga e fetaui lelei ai vaevaega i luga o le vernier (pe sili ona vavalalata) ma se tasi o vaevaega milimita, o le tasi vae sefulu o le milimita.
E fa’aoga le micrometer mo fua sa’o lelei (ata 1d). Matou te tu’u le mea matou te manana’o e fua i le va o auvae malo o su’esu’ega fua o le micrometer ma liliu le pa’u micrometer se’ia oomi mama i luga o le mea. Ona i luga o le vaevaega laina i luga o le spindle matou te faitau (vaaia pea) tau o milimita ma luga o le vernier le selau selau o le milimita.
E toetoe lava tutusa le taua ma mea faigaluega fua o mea faigaluega foi e faʻaaogaina mo le faʻapipiʻiina poʻo le pulea (ata 2). O le mea pito sili ona taua ia i latou o le angle - winkle (ata 2e). O lenei meafaigāluega e fa’atusa e pei o le mataitusi L, ie. o le vaega tūsaʻo o loʻo faʻapipiʻi i le faʻavae i se tulimanu saʻo. Mai lea taimi i lea taimi e tatau ona siaki le saʻo o le tulimanu saʻo. E faia i laupapa ma uamea. O lona fa’avae e lautele atu ma e tu’u e fai ma pule mo le pito o le mea ua fuaina.

SLIKA 2
Fa’asa’o fa’asaga, o se meafaigāluega e fa’aaoga mo le fuaina o le malifa ma le fa’atonutonuina o le fa’ata (ata 2f) ose meafaigaluega taua fo’i. Faatasi ai ma ia, “angles” e mafai ona tuʻuina atu, ma faʻatasi ai ma se faʻataʻitaʻiga e tuʻu i tafatafa o lenei meafaifaʻaili, e mafai ona fuaina tulaga taua. O le pito o le laulaufaiva o lenei meafaifaʻaili o loʻo faʻaogaina saʻo i se tulimanu o 45 tikeri, ina ia faigofie ona fetuutuunai le afa sili ona faʻaaogaina o le tulimanu saʻo. E mafai foi ona faaaoga e fua ai le loloto ma le lautele.
O le u’amea “ono” (ata 1g) sikala e fa’aaogaina mo le fua sa’o o le umi, o lo’o i ai le avanoa e mafai ai ona fa’aoga le umi fa’atele. O le mea lea ua ta’ua ai o le tapasa fua. Pe a mana’omia ona vaevae se fua umi i ni nai vaega laiti, o le meafaigaluega sili lea.
E tutusa ma le tapasa fa’asalalau mo le fa’amauina o fua i fafo (ata 1h). Mo le fuaina ma le fa’amauina o fua i totonu, o lona uiga, o le tatalaina e tu’uina atu e le tapasa lava e tasi, na’o le matala atoa (ata 1i). E fa’aoga se fa’atutu tutusa (ata 2j) mo le fuaina, fa’aoga ma le makaina o umi. E pei o le tulimanu, e mafai ona pipii i le mea faigaluega. E ala i le toso i fafo ma fa’apipi’i le fa’amau i le fua mana’omia ma se pine fa’ailoga, e mafai ona tusi se laina tutusa.
Ma le mea mulimuli, e taua tele le i ai o se pule uʻamea e faʻaopoopo i se faʻamau laupapa poʻo se palasitika (e le mafai, mo se faʻataʻitaʻiga, ona tipi i se naifi, aua e iai se lamatiaga o le tipiina o le pule), se nila maka ma se tuʻi pe a galue i le uamea, e pei o Kirner.
Gaosiga fa’asolo o se mea faigaluega fua e tasi ma le tele o fa’aoga
E na’o mea aupito sili ona taua e fua ai, ae afai e iai, e leai ni a tatou pisinisi e le’i mae’a ona o le le lava o mea e fua ai. Afai tatou te le maua le avanoa e maua ai le tele o mea faigaluega fua, o le a tatou faia se mea faigaluega fua lautele faigofie ma taugofie, lea e mafai ona faʻaaogaina e faʻatino ai gaioiga e fitu (ata 3).

SLIKA 3
Tatou mana’omia le maua mai o se mea e sili atu le mafiafia e o’o atu i le 360° faia i le plexiglass (celluloid) ma le tasi pule e faia i le mea lava e tasi. Amata mai le tulimanu pito i lalo -90° (270°) fua 45° i itu uma e lua, a uma lea e tatau ona tipiina se vaega mai itu e fuaina i le ogatotonu o le protractor. I le ogatotonu o le tipi na maua i lenei auala, matou te faʻapipiʻi ai se pule o loʻo vaevaeina nei le tulimanu o le 90° i ni vaega tutusa se lua ma faʻatatau mo le fuaina o le maualuga o le 45°. I le taimi muamua, i le itu taumatau o le protractor, fai se tipi laʻititi ma se tulimanu o le 140°.
O le fa’asologa o galuega gaosi e fa’apea: 1. Matou te tipi ese se vaega ole 2x45° mai le sikuea. 2. Matou te setiina le pito o le pule i le itu o le zero division ina ia fetaui ma le ogatotonu o le protractor. 3. Matou te tipiina le sikuea i le umi atoa i luga o le pule. 4. Matou te fa’apipi’i le pule i le protractor. 5. Matou te tipiina se vaega ole 140°. 6. Tatou vili pu. 7. Fa’ai’ai le pito o le sipuni i le 15°.
Matou te fa’ama’ai le pito o le ta’ele i ni fa’ailoga sentimita lapo’a tele i le tulimanu o le 15°. Matou te tipi ese le ogatotonu i foliga o se tina ma i le tasi itu matou te faia se vaevaega milimita e fua ai le lautele. Po’o, ina ia pulea le lautele o le vili matou te viliina pu i luga o le pule (eg 2,3,4,5 mm ma isi). O le pito o le pule, i le itu o le amataga o le vaega o le senitimita, e tatau ona tuʻu i le ogatotonu o le protractor. I le nofoaga o le tipiina o le 45 ° mai le protractor, matou te tipiina se vaega ina ia fetaui le laina tipi ma le vaevaega atoa i luga o le pule. A mae’a lea, e na’o lou fa’apipi’i o le pule i le protractor ma ua saunia le mea faigaluega lautele.
O lenei mea faigaluega itiiti e mafai ona faia ni galuega eseese se fitu. I le faaopoopo atu i le faailogaina o pito i luga o laths, laupapa, pepa malo, ma isi i le tulimanu o le 45 °, i le pito o le pule e mafai ona tatou makaina i se tulimanu o le 15 °. O le galuega a le 180° protractor o le su’eina lea o tulimanu. E ala i le feliuliuaʻi o le meafaigaluega, matou te maua ai se min ruler. O le notch o le 140° i le itu e galue e pulea le faʻaogaina o pito o pito o vili. O le tulimanu o le 140° e sili atu nai lo le averesi fa’aoga tulimanu o le vili fa’ata’ita’iga, o lea e mafai ai ona fa’atatau pito la’ititi pe a fua.
E mafai foi ona fa’aoga le meafaigaluega e su’e ai le ogatotonu o mea lapotopoto. I le liliu 90-120°, ma toso le 2-3 laina, e mafai ona iloa le ogatotonu. O le vaevaega o le senitimita i luga o le pule sa’o e mafai ona fa’aaogaina e fua ai le umi, ae o le vaeluaga o le milimita i le vaeluagalemu (po’o pu e fa’ateleina le lautele) e fa’aaoga e fua ai le lautele o mea ta’avale.
E uiga i le Fa’ailoga
O le laina e tusia i se penitala po’o se nila e tatau lava ona i luga o le fua, pe la’ititi i le itu o le fasi pepa o lo’o tipi. O le vaega e pau i lalo e tatau ona valu. Ina ia faailoga laupapa, matou te faʻaaogaina se penitala faʻapitoa mo laupapa, lea e tatau ona faʻamaʻai ae le faʻamaʻaina. E mafai fo’i ona fa’aoga se peni polo.
Pe a makaina se mata ae le o se laina, o le makaina e faia i laina kolosi e lua. O laina fua o loʻo tusia i luga o le mea faigaluega e tatau ona umi teisi nai lo le tau manaʻomia ma pe a paʻi fua e lua, faʻafesoʻotaʻi le tasi ma le isi, laina laina.
Mulimuli ane, o le tulafono autu lenei: fua faatolu…
Sei o tatou iloa foi le mamanu mo le tipiina i se tulimanu (Fig2k) lea e mafai ai ona tipi pe fa’a’o’o le laths i se tulimanu e aunoa ma se fua15°,30°,45° i60°. O se mea faigaluega pei o pusa matala e iai ona tootoo i itu. O itu e fai i laupapa malo, pe a uma ona saʻo lelei le maka, e tipiina faʻailoga i tulimanu e sili ona faʻaaogaina. O loʻo tuʻuina le mea faigaluega i totonu o le avanoa i le ogatotonu o le meafaigaluega, faʻamau ma tipi e aunoa ma se faʻalavelave i le tulimanu manaʻomia.
E tolu mea moni e tatau ona matauina:1Inisi Igilisi, sol=2,54 cm;1vae=30 cm;1pauna=450Na saunoa Mr.
E uiga i le uta
A uma ona tatou iloa le mea tatou te mananao e fai, ma tatou iloa le auala e fuafua ai fua, e tatau foi ona tatou mafaufau pe o le a le ituaiga o uta o le a tatou faia e tatau ona tatalia. O le mafuaaga lena e tatau ai ona faamasani i tatou i igoa o mataupu autu o uta. Ae sili atu, e pei o le tele o tulaga o le filifiliga o mea e faʻalagolago i le uta (Fig4).

SLIKA 4
Omiga (Fig4a) e mafai ona tumau, o lona uiga tumau (e pei o, mo se faʻataʻitaʻiga, galue i luga o koluma lagolago o loʻo taofia ai le fausaga o le taualuga o le fale) poʻo le malosi, lea e afua mai i le gaioiga a le malosi i le taimi o gaioiga (faʻataʻitaʻiga, le gaioiga o se samala i luga o se rivet, poʻo le gaioiga a taavale e lua i le tasi ma le isi i le taimi o le fetoaiga).
Toso ese, saeia (ata4e) o le fa’afeagai o aafiaga o le mamafa. O se fa’ata’ita’iga masani o lenei mea o le fa’aalia lea o se malosi i totonu o se maea pe a fa’amalosi. E fa’apea fo’i i le fa’ailoga o lo’o fa’amauina ai meafaigaluega o le faitoto’a, o lona nati tatou te fa’amauina atili i le fa’amalama pito.
Mimilo (Fig4i) galue i luga o se ki o le faitoto’a pe a tatou liliuina i totonu o se loka, po’o se sikulula pe a tatou aveina se fafie i totonu o laupapa malo. O le mimilo o le sikulima e masani lava ona matauina i lalo o le mamafa tele.
Fa’amau (Ata 4d). O se faʻataʻitaʻiga manino o le faʻafefe o le pelu a le tagata faʻatau pe a taia e le pito o le pelu le ofutau a le fili. Buckling e masani ona tupu pe a utaina se pa manifinifi umi i pito, eg. le tulaga o faʻalava lagolago o le fausaga o le taualuga, pe a fai o ni faʻalava manifinifi (o le malosi lava lea e tasi e galue i le pito i lalo o le faʻalava e pei o le pito i luga). E taua tele, pe a uma, ia maitauina lenei mea: e masani ona i ai i se tasi le lagona e na o le tasi le itu e galue ai le malosi, ae ona o le tetee o le lagolago, latou te galulue moni foi mai le isi itu. Afai, mo se faʻataʻitaʻiga, tatou te nonoa le tasi pito o le maea i se laau, ae toso le isi pito e le tasi au, o sea malosi e galue i luga o le maea e peiseai, nai lo le laau, o loʻo i ai se isi ’au e tosoina le maea.
Pono (Ata 5e). Pe a galue se malosi i le tasi pito o le laau faalava o lo o pipii le isi pito, e mafua ai le pi’o. O le punou o le la’au e mafai ona fa’aitiitia tele e ala i le filifilia o se fa’ailoga fa’alava talafeagai. E masani ona tatou iloa o le punou o u’amea e mafai ona faia pe afai e pipii mau le tasi pito ae fa’aoga le isi pito i se malosi punou. O le ata 6 o lo’o fa’aalia ai le fa’afefeteina ma le fa’apa’u o fa’ailoga o laupapa ma u’amea eseese. O le tetee pito i lalo o loʻo faʻaalia e le pito i luga, mafolafola mafolafola, ma le maualuga e ala i le paipa uʻamea ma le laʻau laupapa, faia e tusa ai ma le ata o loʻo i lalo.

SLIKA 6
Fili (Ata 5f). O le fa’ata’ita’iga sili ona ta’uta’ua o le seleina o le ’otiina o pepa u’amea ma seleulu. Ma o rivets o loʻo faʻaalia i sele e mafai ona tipiina pe a faʻafefeteina papatusi faʻasaga le tasi i le isi i lalo o le aafiaga o le tensile poʻo le faʻamalosi malosi. E taua le maitauina o le faʻapipiʻiina ma le faʻamalosi. O le tasi o le uta pe a tatou tutu ma le faaeteete i luga o le ū mai la tatou 70 kg, ma le isi pe a tatou oso i luga mai le maualuga o le 2 meter. O elemene o loʻo faʻaalia i le mamafa o uta e tatau ona sili atu le malosi.

SLIKA 5
Mo so’o se fa’aoga fa’aonaponei tulaga fa’amaonia, fa’amaumauga sa’o meafaitino, fa’atatauga o uta ma fa’amaoniga a se tagata poto fa’apitoa e talafeagai. O faʻataʻitaʻiga faʻasolopito mai lenei tusitusiga e le o se faʻamaoniga o le gafatia o le amoina poʻo ni faʻatonuga mo le fausiaina.