Bugungi kunda Savo Kusić yog’och derazalar, yogʻoch-alyuminiy oynalar, maxsus oynalar, eshik va kotirovka so’rovlari. Ushbu matn uy hunarmandchiligi arxivi bo’lib qoladi va ustaxonalarni loyihalash yoki jihozlash taklifi emas.
Ish stoli va asboblarni saqlash
Agar biz ustaxonani podvalga joylashtirsak, ish stolini qo’polroq va mustahkamroq materialdan yasashimiz mumkin (rasm 1). Jadval devorga chap va orqa qirrasi bilan qo’yilgan bo’lsa, biz uni biriktira olamiz. Shkaf o’rniga kichikroq asboblar devorga o’rnatilgan barga joylashtirilishi mumkin (rasm 2). Bunday holda, asbobni ish paytida chayqaladigan chang va suvdan himoya qilish uchun siz PVX folga pardasini qo’yishingiz kerak.
SLIKA 1
Rasmlar bo’yicha chizmalar2va3 mogu bizga oddiy dastgohni duradgor dastgohiga aylantirish, asboblarni qanday saqlash va vertikal tokcha tayanchlarini biriktirish bo’yicha g’oyalar beradi.
SLIKA 2
Dastgoh yoritgichi
Agar hisoblagichning tabiiy yoritilishi qoniqarli bo’lmasa, biz lampalarni o’rnatishimiz kerak, ularni kerakli holatga sozlash mumkin. Eng mos keladigani bukiladigan tutqichli chiroq (moslashuvchan) yoki akkordeon kabi tortib olinadigan abajurli va sharikli chiroq (rasm 3, pastki qismi).
SLIKA 3
Muvaffaqiyatli ishlash uchun yaxshi yoritish ham yaxshi asboblar kabi muhimdir. Yoritish nafaqat ish uchun, balki butun xona uchun yaxshi bo’lishi kerak.
To’g’ridan-to’g’ri, yarim bilvosita va bilvosita yorug’lik
Odatda xonaning o’rtasida osilgan to’g’ridan-to’g’ri yorug’lik bilan ishlaydigan oddiy lampochka, uning intensivligi yuqori bo’lganda ham zaif yoritishni beradi. To’g’ridan-to’g’ri yorug’lik manbai kuchli soyalarni yaratadi va ko’z o’ngimizda yorug’lik va qorong’u yuzalar keskin kontrastlar bilan aralashadi. Yoritish intensivligini oshirish orqali kontrastlar kuchayadi (1-rasm).4).
SLIKA 4
Agar yorug’likni yo’naltirish uchun yorug’lik manbai ostiga shaffof sutli oynani joylashtirsak, biz yarim bilvosita yoritishni olamiz. Hisoblagichni yorituvchi yorug’likning muhim qismi orqaga qaytib, devor sirtlaridan tarqalib, faqat yumshoq soyalarni yaratadi.
Agar yorug’lik manbasidan yorug’lik nurlari bizga to’g’ridan-to’g’ri etib bormasa, lekin devorning yorqin yuzalaridan tarqalib, aks ettirilsa, biz bilvosita yoritishni olamiz. Keyin soyalar deyarli yo’q.
Bir xil intensivlikdagi yoritishni olish uchun biz yarim bilvosita yoritishda yorug’lik manbasining intensivligini va bilvosita yoritishda ham ko’proq oshirishimiz kerak. Xonani kuchli kontrastlarsiz butun xonani teng ravishda yoritib turadigan bilvosita yorug’lik bilan yoritish yaxshidir - lekin biz peshtaxtani va ish buyumlarini to’g’ridan-to’g’ri yoritishimiz kerak. Biz kerakli yorug’lik intensivligini faqat to’g’ridan-to’g’ri yoritish bilan ta’minlay olamiz.
Ish buyumlari, hisoblagichlar va mashinalar yorug’lik nurlari ko’zlarga kirmaydigan tarzda yoritilishi kerak. Agar yorug’lik manbasini ko’z darajasidan pastroq joylashtirsak, yorug’lik biroz yaxshilanadi. Eng qulay yorug’lik - yorug’lik nurlari bizning ko’zimiz yo’nalishidan ob’ektga yo’naltirilganda. Keyin biz yorug’lik manbasini yoki ish qismining porlashini ko’rmaymiz va ularning zararli ta’siridan qochamiz (rasm 5).
SLIKA 5
Kuchliroq yoritishni talab qiladigan ishlarda (masalan, loyihalashda) biz, ayniqsa, yorug‘lik manbai chizma taxtasini yoritishiga, lekin biz uni ko‘ra olmasligimizga e’tibor beramiz. Ko’zlar kuchli aks ettirilgan yorug’lik nurlaridan yaratilgan yorug’lik oynalari bilan eng ko’p bezovtalanadi. Chizish paytida bunday nometall yangi chizilgan, porloq va konveks dush chiziqlarida ham yaratiladi. Agar kerak bo’lsa, kamida bir necha daqiqa chiroqni to’g’ri o’rnatishga bag’ishlanishi kerak.
Xonani va peshtaxtaning yoritilishi, agar biz xonani ko’z darajasidan yuqorida joylashgan bilvosita yorug’lik manbai bilan yoritsak va ish ob’ektini ko’z darajasidan pastda to’g’ridan-to’g’ri yorug’lik bilan yoritsak, eng to’g’ri muvofiqlashtirilgan bo’ladi (6 rasm).
SLIKA 6
O’ng qo’l bilan ishlaydiganlar chiroqni chap tomonga qo’yishlari kerak, shunda harakatdagi o’ng qo’l ishlayotganda ishlov beriladigan qismga soya tushmaydi. Devor va shipning yorqin ranglari xonalarni yoritishda ham katta rol o’ynaydi. To’g’ri yoritilgan xonada yorug’likning foydali ta’siri darajasi 15 - 45% orasida o’zgarib turadi (bilvosita yoritish bilan u pastroq). 50% dan yuqori bo’lgan foydali ta’sir darajasiga deyarli erishilmaydi.
Ajoyib noziklikdagi ishlar to’g’ri yoritishni talab qiladi. Bizning chizmalarimiz xonaning minimal, o’rta va maksimal yoritilishini va lyuksda ifodalangan ish elementini ko’rsatadi (rasm 7).
SLIKA 7
Nihoyat, biz maqsadli, zamonaviy yoritish jismlarini amalga oshirish uchun bir nechta asosiy g’oyalarni beramiz (rasm 8). Biz stol ustidagi bilvosita yorug’lik manbasini plastik gul idishidan, bir necha dekimetr uzunlikdagi beton temirdan va bitta kattaroq bo’rtib ketgan idish qopqog’idan yasaymiz. Idishning pastki qismida biz lampochkaning bo’ynini joylashtiramiz va uni gips bilan qoplaymiz, shunda burishdan keyin o’ralgan lampochka qozondan tashqariga chiqmaydi. Beton temirdan biz uchta oyoq va ularni yopish uchun bir yoki ikkita halqa qilamiz. Biz oyoq va halqalarni perchinlar yoki lehim bilan aloqa qilish joylarida bog’laymiz, so’ngra o’rtada qozon joylashtiramiz. Qopqoqni vint bilan oyoqlarning tekis va teshilgan yuqori uchlariga mahkamlaymiz. Qopqoqning ichki yuzasini ochiq porloq rang bilan bo’yab turamiz, chunki u yorug’likni aks ettiradi va tarqatadi. Stendni chiroq rangiga mos keladigan rangga bo’yab turamiz.
Lyuminestsent naychalardan yorug’lik nurlarini rad etish, avval har ikki tomondan yopilishi kerak bo’lgan tegishli uzunlikdagi oluk bo’lagi bilan osongina amalga oshirilishi mumkin. Biz bu uchlarini kelebek yong’oqlari yordamida lyuminestsent naychalarning qavslariga mahkamlaymiz.
Bevosita yorug’lik beruvchi yorug’lik manbai bir-biriga beton temir ushlagich bilan lehimlangan ikkita bog’langan konus shaklidagi metall buyumlardan tayyorlanishi mumkin. Yorug’lik nuri rejissyori tik turmasligi kerak, lekin pastki qismi devorga bir oz egilib, u ham pastga, devorlarga yorug’lik tushishi kerak (8-rasm).
SLIKA 8
Va nihoyat shuni bilish kerakki, bilvosita yorug’lik manbalarining ko’proq iste’mol qilinishi (to’g’ridan-to’g’ri yorug’lik manbalaridan farqli o’laroq) elektr energiyasi uchun to’lovlarning ko’payishida aks etadi, bu bizning ko’zlarimiz sog’lig’i bilan qoplanadi.
Ish stolini yasash va mustahkamlash
Agar etarli joy bo’lsa, biz ustaxonada bir xil balandlikdagi ikkita ish stolini bir-birining yonida joylashtirishimiz mumkin. Stolning chap tomonida duradgorlik skameykasi va tirgak skameykasi, o’ng tomonida esa novdalar va ehtimol anvil bilan jihozlangan metallga ishlov berish dastgohi bo’lishi kerak.
Ish stolining eng muhim xususiyati kuchdir. Stolning ko‘rimsiz va katta hajmli bo‘lishi muhim emas. Faqatgina ish paytida katta kuchlarning bosimiga bardosh berishi muhimdir. Agar biz oddiy stolni ish stoliga aylantirsak, uning bo’g’inlarini mustahkamlashimiz kerak. Stolni mustahkamlashning eng oson usuli - bu taxtalardan yasalgan mustahkam mustahkamlovchi ramkani mahkamlash (qalinligi). 10-20 mm, kengligi80-100mm). Tirnoqlar bilan birlashishning o’zi etarli emas. Yog’och vintni, yaxshisi gaykali po’lat vintni ishlatish yaxshiroqdir, chunki ular bo’shashib qolsa, tortilishi mumkin (rasm).9, qismi1).
Stolning yuqori qismini mustahkamlagandan so’ng, biz oyoqlarni diagonal ravishda o’xshash o’lchamdagi lamellar bilan mahkamlaymiz. Yon oyoqlarni mahkamlash uchun ustun orqa oyoqqa, stolning orqa qismini mahkamlash uchun esa old tomondan ko’rinadigan o’ngdan chap oyoqqa tushishi kerak (rasm).9, qismi2). Agar old tomondan vintlar bilan mahkamlangan diagonali aloqani ham o’rnatadigan bo’lsak, bu ulanish chapdan o’ngga pastga qarab ketishi kerak. Agar ustun stolning old tomonida bo’lsa, u ko’pincha yo’lda bo’ladi va shuning uchun biz zinapoyaga o’xshash er-xotin parallel bo’ylama tayanchlar bilan bog’lab turgan gorizontal chiziqlar yordamida oyoqlarni yon tomondan mahkamlash yaxshidir (rasm).9, qismi3).
Stol usti tekis, mustahkam va qalinroq bo’lishi ham juda muhim. Ba’zan plastinkaning qalinligini oshirish yoki uni kuchliroq bilan almashtirish kerak bo’ladi. Agar faqat taxta mustahkam bo’lsa, etarli emas, u yaxshi mahkamlangan bo’lishi kerak. Bunga 1-1,5 cm qalinlikdagi yogʻoch rolikli vilkalar yordamida erishiladi, ularni biz plastinka ustiga oyoqning vertikal oʻrta oʻqiga joylashtiramiz (9 rasm, 4 qismi)·
SLIKA 9
Agar biz 2,5-3 cm qalinlikdagi taxtalarni ololmasak, ikkita yupqaroq taxtasidan foydalanamiz, ularni elim bilan yopishtiramiz, keyin ularni vintlar bilan mahkamlaymiz va ramkaga o’rnatamiz.
Planyalash va uzun ish qismlari uchun aksessuarlar
Redalash paytida taxtalar qo’llab-quvvatlanishi kerak. Stol uyasi juda foydali, ya’ni stol usti 4x4 sm o’lchamdagi teshikni, uning chap chetidan olti santimetrga, old qismini esa 10 cm ga kesib oldik (9 rasm, 5SK). Ko’pincha temirdan emas, balki 3,5 x 3.5 cm bo’limiga ega bo’lgan qattiq yog’ochdan yasalgan dazmolning temir tayanchi bu teshikka vertikal ravishda kiritilishi mumkin. Ushbu tayanchning bir tomonida biz L shaklidagi po’lat plitalarning egilgan chizig’ini mahkamlaymiz, qalinligi 2mm, uning konsolli uchi kaptar dumi shaklida kesilgan. Planya taxtasini bu tayanchga ikkita boshoq bilan bosib, biz uni yon tomonga siljitish xavfisiz ishlay olamiz. Qo’llab-quvvatlashning boshqa tomonida biz vintni ishlatib, eğimli yuvish vositasi bilan tekis po’lat kamonni mahkamlaymiz. Ushbu kamon yuklanmagan tayanchning uyaga tushishiga yo’l qo’ymaydi, ya’ni tayanchni ma’lum bir ko’tarilgan holatda ushlab turadi (10-rasm, l-qism).
SLIKA 10
Bundan tashqari, stol usti old chap tomoniga vintlar bilan biriktiradigan yana bir mahkamlash moslamasini yasashimiz mumkin. Qo’llab-quvvatlash qattiq nurning bo’lagidan yasalgan bo’lishi kerak, biz uni egilgan tomoni stolning old chetiga qaratib qo’yishimiz kerak. Biz chekkalarini tekislashimiz mumkin bo’lgan taxtalarni temir tayanch bilan qo’llab-quvvatlasa, buralib ketadigan bu egilgan tirqishga o’rnatish mumkin. Shu tarzda, biz vertikal ravishda joylashtirilgan taxtalarni ham rejalashtirishimiz mumkin (2-rasm).10, qismi2).
Agar biz uzun taxtaning ingichka tomonini kattaroqdan ko’ra qayta ishlayotgan bo’lsak, biz stol usti ostidan tortib olinadigan yog’och tayanch nurlardan foydalanamiz. Bu nurlar kesmadir6x6 cm, va stol usti va qo’shimcha tayanch plitasi orasiga stol ustidan uzoqroqda joylashtirilishi mumkin6,2-6,5sm. Zarur bo’lganda, biz nurlarni kerakli uzunlikka chiqaramiz va ularga ishlayotgan taxtani joylashtiramiz (1-rasm).10, qismi3.)
Uzoq narsalarni qayta ishlash uchun oyoqlar kerak bo’ladi, ularning eng yaxshisi balandligi sozlanishi mumkin bo’lgan oyoqlardir (2-rasm). 11, qismi1).
Shuni ham ta’kidlash kerakki, chuqur bir chuqurchani kesish kerak5-10 cmva kenglik12 cm, stol usti old chetining butun uzunligi bo’ylab, chunki u bizga bir muddat kerak bo’lmagan asboblarni joylashtirishi mumkin.
SLIKA 11
Nihoyat, biz turishimiz mumkin bo’lgan oddiy asboblar qutisini ko’rsatamiz. Ushbu qutini uydagi boshqa ish joylariga ham olib borishimiz mumkin (rasm11, qismi2).
Mengele va xavfsiz ish
Metalga ishlov berishda ishlatiladigan, umumiy talablarga asoslanib, duradgorlik peshtaxtasidan ajratilmasligi kerak. Ular mustahkam, mustahkam bo‘lishi va surish va tortish kuchlariga (masalan, to‘ldirishga) bardosh bera olishi kerak. Mangel plitasini qalinligi 0,5-1 mm bo’lgan metall yoki PVX plastinka bilan yopish kerak. Yog ’va axloqsizlikni oson olib tashlash uchun silliq va mos bo’lishi kerak. Plastik material faqat ish stolida payvand qilmasak, lehimlamasak yoki qizdirmasak, mos keladi, ya’ni bu qoplama kuchli termal ta’sirlarga duchor bo’lmasligi kerak.
Parallel qisqichlar ob’ektlarni qabul qilish uchun ishlatiladi. Sotib olayotganda, kichikroq narsalarni kattaroq mangellarga sig’dirishini unutmang, lekin kattaroq narsalar sig’maydi. Maishiy maqsadlarda, kengligi taxminan 100 mm bo’lgan jag’lar bilan vidalar eng mos keladi. Mangallarni peshtaxtaning o’ng old qismiga, oyoqlari yaqiniga biriktirsak yaxshi bo’ladi. Yaxshi illatlar ulardagi ish buyumlari yetib borishi uchun sozlangan.
Agar ish qismi qo’lda ushlangan bo’lsa, qo’lda harakatlanuvchi ilmoqlar qo’llaniladi. Mangelning yana bir zarur bo’lgan qo’shimcha qismi bu kichikroq o’lchamdagi anvil bo’lib, u bilan biz narsalarni bolg’acha bilan uramiz va egamiz. Anvil stol oyoqlaridan birining ustidagi vint bilan mahkamlangan bo’lishi kerak, aks holda uning og’irligi va zarbasi peshtaxta yig’ilishiga zarar etkazishi mumkin.
Mangellarni ehtiyotkorlik bilan ishlatish kerak. Ish qismlari har doim jag’larning o’rtasiga mahkamlangan bo’lishi kerak. Agar buning iloji bo’lmasa, ob’ektning uzunligi tufayli, u holda boshqa uchida jag’larga bir xil qalinlikdagi bo’lak qo’yilishi kerak. Bunday holda, mangel mili deformatsiyalanmaydi.
Mangles, agar ularda tekislash uchun teshik bo’lsa, kichik anvil sifatida ham foydalanish mumkin.
Vizka hisoblagichining muhim qismi bu yiqilishdan himoyalangan kuchli tortma boʻlib, unda biz eng koʻp ishlatiladigan asboblar va oʻlchash aksessuarlarini saqlaymiz.
Matn va chizmalar tarixiy manbadan olingan va ustaxona, elektr o’rnatish, yoritish, shamollatish yoki yong’indan himoya qilish tizimining loyihasi emas. Erto’la bo’shlig’ida namlik, shamollatishning etarli emasligi, chang, yonuvchan materiallar va elektr xavflarining oshishi mumkin. Tarmoqqa ulanishni yoki chiroqni himoya qilishni improvizatsiya qilmang; elektr ishlari malakali shaxs tomonidan amalga oshirilishi kerak. Mashinalarni faqat tegishli himoya vositalari, assimilyatsiya qilish, shaxsiy himoya vositalari bilan va ishlab chiqaruvchining ko’rsatmalariga muvofiq foydalaning.