Aisea e malepe ai na o ia tioata? E ui lava e foliga mai faapena, e masani lava ona iai se mafuaaga. I lenei tusitusiga, matou te faʻamatalaina se tasi mafuaaga taua - tioata vevela - ma auala e faʻaitiitia ai le lamatiaga.
Pe a gau le tioata e aunoa ma se aafiaga vaaia, e masani lava ona fai mai tagata “ua gau na o ia”.
Ae peita’i, e toetoe lava a le ta’e le tioata e aunoa ma se mafua’aga. O se tasi o mafua’aga e ono mafai ona o le ta’i vevela o tioata, lea e tupu pe a le tutusa vaega eseese o le mata tioata e tasi.
E le gata ina tupu i le taimi o felauaiga poʻo le teuina. E mafai foi ona tupu le gau o le vevela i se taimi mulimuli ane, pe a uma ona faʻapipiʻi le tioata i totonu o se faamalama, faitotoʻa poʻo le pa puipui tele.
O le mafuaaga lena e taua ai le iloa po o le a le mea e aofia ai se lamatiaga ma pe faʻafefea ona faʻaitiitia le ono faʻaleagaina e ala i le faʻaoga tatau.
O le a tonu le gau vevela?
O tioata, pei o le tele o meafaitino, e fa’alautele pe a fa’avevela ma fa’akonekarate pe a mālūlū.
E tula’i mai le fa’afitauli pe a vevela tele le tasi vaega o le tioata, ae tumau pea le malulu o le isi vaega. O le vaega mafanafana e taumafai e faʻalautele, ae o le vaega malulu o le tioata e taofia ai mai le faia. O le mea lea, e fa’atupu ai le fa’amamafa i totonu i le tioata.
Afai e sili atu le mamafa nai lo lona tetee, e mafai ona ta’e le tioata.
O le ta’e e masani ona amata i le pito, aua o le pito o le tioata o le vaega sili ona maaleale, ona sosolo atu lea i le ogatotonu.
O le mea lea, i le tepa muamua, atonu e foliga mai e leai se mafuaaga mo le fana. Leai se a’afiaga, leai se ma’a, leai se fa’aleagaina va’aia. Ae ui i lea, o le tioata na faʻaalia muamua i se eseesega tele o le vevela.
O le fa’afitauli tele e le o le maualuga o le vevela, ae le fa’afefeteina fa’avevela

Ata 2 - O le tuaoi maʻai i le va o le la ma le paolo e tupu ai se eseesega o le vevela
E masani ona manatu e na’o le 35 po’o le 40 tikeri i fafo e mafai ona ta’e ai le tioata.
E le sa’o atoatoa.
E sili atu le taua o le eseesega o le vevela i le va o vaega taʻitasi o le mata tioata tutusa.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le tasi vaega o le tioata e mafai ona faʻaalia i le susulu o le la mo le tele o itula, ae o le isi vaega e tumau pea i le paolo o le fata, tauaso, puipui po o isi fusi tioata.
O le vaega la e vevela ma faʻalauteleina, ae o le vaega paolo e tumau pea le malulu. O le eseesega lea e tupu ai le vevesi.
O le mea lea, e mafai ona malepe le vevela e oʻo lava ile taumalulu la poʻo le tautotogo. O le ipu malamalama e mafai ona matua malulu pe a uma le po, ona fa’afuase’i lea ona fa’avevela e le la i le taeao i na’o le tasi vaega.
Mata’ata, fa’apea, e le afaina po o le a le vaitau. E taua tele le vave ma le le tutusa o suiga o lona vevela.
O punaoa faʻapitoa, e pei o Pilkington Thermal Risk Guidance, faʻamaonia o le eseesega o le vevela i le va o vaega o le mata tioata e tasi e taua tele, ae le naʻo le vevela i fafo.
Tausiga fa’apitoa i puipui tioata fa’ase’e

Ata 3 - E mafai ona taofia le vevela i le va o apaau fa’ase’e gaugau
O maa fa’ase’e tetele e lauiloa tele i aso nei aua e maua ai le tele o le malamalama, se vaaiga manaia ma se lagona o le tele o avanoa.
Ae ui i lea, ona o le tele o luga o le mata tioata ma le auala tatala, e tatau ona faʻaoga tatau, aemaise lava i aso la ma mafanafana.
I le papa fa’ase’e, o le tasi apaau e masani ona gaioi i luma po’o tua o le isi apaau pe a matala. O le mea lea, lua mata tioata o loʻo faʻapipiʻi se vaega pe atoa atoa.
Afai e tumau pea apaau i lena tulaga mo se taimi umi i le susulu o le la, e mafai ona mau le vevela tele i le va.
O ave o le la e vevela uma tioata, ae vaapiapi le va ma e masani ona le lava le ea e tafe vave ai le vevela.
O lena avanoa e mafai ona galue e pei o se tamai potu tioata lea e sili atu le maualuga o le vevela nai lo le mea tatou te faʻamoemoeina e faʻatatau i le vevela i fafo.
I le taimi lava e tasi, o le vaega o le tioata o loʻo ufiufi e se isi apaʻau e mafai ona ese le vevela nai lo le vaega e faʻaalia saʻo i le la.
O lenei mea e mafua ai le tuʻufaʻatasia o aʻafiaga leaga e lua:
- ua saisaitia le vevela i le va o apaau gaugau;
- vaega eseese o le tioata e le tutusa le vevela.
I ia tulaga, e mafai ona malepe le vevela.
E mafai moni lava ona gau le tioata ona o le fusi fa’ase’e o lo’o tatala?
E mafai, aemaise lava pe a gaugau apaau mo se taimi umi i le malosi o le susulu o le la.
Ioe, e le o lona uiga o le a pa le fa’ase’e uma i le taimi lava e matala ai. Ole tele o mea e a’afia ai le lamatiaga:
- ituaiga tioata;
- le tele o le mata tioata;
- le tu’ufa’atasiga o le pusa fa’amalama;
- ituaiga o ufiufi i luga o le tioata;
- tulaga lelei o le gaosiga;
- nofoaga o le mea faitino;
- o le itu o le lalolagi o loo faasaga i ai le tioata;
- malosi ole fa’avevela ole la;
- umi o le fa’aalia;
- le avanoa e tafe ai le ea i le va o apaau;
- i ai o pupuni, pupuni, pupuni ma isi puna o paolo.
E sili atu le fa’alavelave pe a gaugau atoa po’o se vaega o fusi tioata lapopoa, pe a fa’aalia i le malosi o le la ma pe a leai se mea e sola ese ai le vevela i le va.
O le mea lea, i aso la e matua’i la, e le fautuaina le tu’u pea o apaau fa’ase’e i le tulaga gaugau mo itula.
Afai e leai se mea e manaʻomia, e sili ona toe faʻafoʻi le apaʻau i le tulaga tapuni pe tuʻu i se auala e aloese ai mai le sosolo umi o mata tioata e lua i le la.
O le a se isi mea e mafai ona mafua ai le vevela vevela?
E le na’o papa fa’ase’e lea e mafai ona tupu ai le fa’avela le tutusa o tioata.
O se fa’afitauli fa’apena e mafai ona tula’i mai i fa’amalama masani, faitoto’a fa’atotoga ma fa’ata tioata mau.
Fa’ato’a fa’auifo tauaso

Ata 4 – O se tauaso semi-ilalo e mafai ona paolo na o le tasi le vaega o le tioata
O se tasi o fa’ata’ita’iga masani o se tauaso e fa’amau i lalo i le afa i le fa’amalama.
O le tasi vaega o le tioata o loʻo i totonu o le paolo, ae o le isi e faʻaalia saʻo i le la. E mafai ona tupu se eseesega tele o le vevela i le va o na vaega e lua.
E le fa’apea e le tatau ona fa’aogaina pupuni. I se isi itu, e aoga tele le puipuiga o le la i fafo ona e taofia ai le tele o le vevela o le la mai le ulu atu i le vanimonimo.
Ae ui i lea, i le malosi o le susulu o le la, e sili atu le aloese mai le tumau pea o tauaso mo se taimi umi i se tulaga e lafo ai se ata lafoia i luga o le tasi vaega o le tioata.
E oo lava i le paolo e sili atu ona lelei nai lo se tulaga e matua mafanafana ai le afa tioata ma le afa malulu.
pupuni ma pupuni totonu i tafatafa tonu o le tioata
O pupuni mafiafia, pupuni ta’avale ma pupuni i totonu e mafai ona maileia le vevela i le va o latou ma le tioata.
E ui atu ave o le la i totonu o le tioata, e faamafanafanaina ai le avanoa i tua atu, ae e le mafai ona alu ese le vevela ona o le pupuni.
E sili atu le lamatiaga pe a latalata tele le pupuni i le tioata ma ufiufi ai na o le tasi le vaega.
O le mafuaaga lena e mana’omia ai le tu’u ia lava o le avanoa i le va o le tioata ma le puipuiga o le la i totonu, ina ia mafai ona taamilo le ea masani.
Meafale ma mea pogisa ma tioata
O mata tioata tetele e masani ona alu ifo toeitiiti lava i le fola, o lea e tuu ai sofa, nofoa lima, pusa, aluga po o isi mea i o latou tafatafa.
O mea pogisa e mitiia le malosi o le la ma e mafai foi ona faamafanafanaina le avanoa i autafa o le tioata.
Afai e latalata tele le mea i luga, o le vaega o le tioata i tua e mafai ona matua ese le vevela nai lo le isi mea.
O le mea lea, e le lelei le tu’u sa’o o meaafale, atigipusa, aluga pogisa po’o isi mea tetele i luga o le tioata susulu.
Iila, fasi pepa ma pepa lautele
O le fa’aogaina mulimuli ane o pepa, pepa fa’asalalauga, pepa lautele ma isi teuteuga e mafai fo’i ona suia ai le auala e mitiia ai le tioata ma fa’asa’oloto ai le vevela.
E tula’i mai se fa’afitauli fa’apitoa pe a na’o le tasi le vaega o le tioata e ufiufi.
O lena vaega e mafai ona ese le vevela mai le isi vaega, aemaise lava pe afai o le pepa e pogisa pe matua mitiia le malosi o le la.
E le o pepa pepa uma e talafeagai mo tioata fa’avela uma.
A’o le’i tu’uina pepa iila, aemaise i luga o tioata fa’alua-pe tolu-vaega, e tatau ona siaki pe o le oloa fa’apitoa ua mamanuina mo lenei ituaiga tioata.
Mea fa’avevela, fa’avevela ma isi mea fa’avevela

Ata 5 - E le tatau ona tu’u sa’o i tafatafa o le tioata
E le tatau ona fa’aalia le tioata i se puna vevela malosi.
O se fa’avevela, fa’avevela, fa’avevela, fa’ata po’o le ’ea vevela e mafai ona fa’amafanafanaina na’o le tasi le vaega o le mata tioata.
A’o vevela vave lena vaega, o le isi ipu tioata e tumau pea le malulu, lea e tupu ai le faʻalavelave faʻaopoopo.
E fa’apea fo’i i le mālū fa’afuase’i.
Mo se faʻataʻitaʻiga, e le tatau ona sasaa le tioata vevela tele i le vai aisa, e le tatau foi ona faʻamamaina le tioata malulu tele i vai vevela poʻo le ausa.
Mo le fufuluina, e sili ona lelei le faʻaogaina o le vai o le vevela ma aloese mai suiga faʻafuaseʻi o le vevela.
O le ata lafoia o se faapaologa, faapaologa poʻo se fale tuaoi
O le fa’avevela le lelei e le na’o pupuni ma tauaso e mafua ai.
O se tuaoi ma’ai i le va o le la ma le paolo e mafai ona faia e:
- pupuni;
- faapaologa;
- mafolafola loloto;
- pa;
- vaega o le facade;
- pupuni o laau;
- fale tuaoi;
- mea e tuu i luma o le faamalama.
A o gaioi le la i le ao, e faapena foi le paolo i luga o le tioata.
I se taimi patino, e mafai ona vevela tele le tasi vaega o le tioata, ae o le isi o loʻo i totonu o le paolo.
Pe tutusa matatioata uma?
E leai.
Mata’eta’e fa’afefete ma fa’amama fa’amalosi e sili atu lona tete’e atu i le eseesega o le vevela nai lo tioata masani e le fa’afefeteina.
O le mea lea e fa’aoga ai matatioata fa’apenei i nofoaga o lo’o fa’amoemoeina ai le maualuga o le vevela po’o le mamafa o masini.
Ae ui i lea, e o’o lava i tioata fa’afefeteina e le mafai ona fa’aumatia.
E mafai ona ta’e ona o le malosi o le a’afiaga, fa’aleagaina le pito, le fa’apipi’iina lelei, mamafa uta masini po’o isi mafua’aga.
O lona lelei e sili atu ona tetee, ma a malepe, e malepe i se numera tele o ni vaega laiti e maua ai se tulaga maualalo o manu’a tuga.
E taua foi le iloa o le tioata laminated e le otometi ona tete’e i vevela gau.
Afai e fai le tioata fa’apipi’i i ni laupepa mata’eta’e se lua, e mafai lava ona ta’e se tasi ona o le mamafa o le vevela. O le iila i le va o matatioata e fesoasoani i vaega e pipii ai pe a ta’e ma e le malepelepe.
O le mea lea, le filifiliga o tioata e tatau ona faia i le taimi o le mamanu, e tusa ai ma lona tele, tulaga, itu o le lalolagi ma le faʻamoemoe o le faʻaaogaina.
E faape’i foliga o le ta’e vevela?
E masani ona amata se ta’eta’e vevela i le pito o le tioata ma ulu muamua i luga i se tulimanu sa’o.
Mulimuli ane e mafai ona suia le itu, lala i fafo pe faʻaauau agai i le ogatotonu.
Ae ui i lea, e faʻavae i luga o foliga vaaia, e le o taimi uma e mafai ai ona iloa ma le mautinoa le mafuaʻaga o le taʻe.
E mafai fo’i ona tupu ta’eta’ei ona o le a’afiaga, fa’aleagaina muamua i le pito, fa’atonuga fa’avae po’o le fa’apipi’iina le lelei.
O le mea lea, mo se suʻesuʻega faʻalagolago, e sili atu le suʻeina o tioata e se tagata poto.
O le a le mea e fai pe a gau le tioata?
Afai e tupu se ta’e, aua le vave taumafai e aveese pe aveese le tioata.
Muamua, fa’amautu se avanoa ina ia aua ne’i fa’alatalata iai tagata, aemaise lava tamaiti.
Aua le pa’i lima ma’ai pito ma’ai ma ’aua ne’i taumafai e aveese vaega tetele pe le mautu e oe lava ia.
E aoga le pu’eina o ata o:
- le fausiaina atoa o tioata;
- o le nofoaga na amata ai le ta’eta’e;
- tulaga o apaau faasee;
- tulaga o tauaso ma pupuni;
- mea sa i tafatafa o le tioata;
- o le ata lafoia na pau i luga o le fogaeleele i lena taimi.
O ia ata e mafai ona fesoasoani tele i le fuafuaina o le mafuaʻaga e ono tupu.
Taofi lelei a’o le’i fa’apipi’i

Ata 6 - O tioata fa’avela vevela o lo’o teuina sa’o i luga, mautu ma fafo mai le susulu o le la.
E iai le lamatiaga o le malepelepe a’o le’i fa’apipi’i le tioata.
I masina o le taumafanafana, e tatau ona gauai faapitoa i le mea ma pe faʻafefea ona teuina tioata faʻamalama vevela.
O pusa tioata e le tatau ona tuʻu i le susulu saʻo o le la, aemaise lava pe a faʻapipiʻi faʻaputu i tafatafa o le isi ma ufiufi i le iila manino.
O ata tifaga manino e le fa’atusalia le puipuiga mautinoa mai le la. I nisi tulaga, e mafai fo’i ona fa’atumauina le vevela ma fa’atupu ai se aafiaga e pei o le greenhouse.
E mafai ona vave fa’avevela le fa’ailo i fafo o le afifi nai lo le fa’ai totonu, a’o pu’eina le vevela i le va o fa’amalama. O lenei mea e tupu ai le tele o eseesega o le vevela ma faʻalavelave faʻaopoopo.
O lea la, o tioata e tatau ona:
- teu i se nofoaga ufiufi ma mago;
- puipuia mai fa’avevela sa’o o le la;
- ’alo’ese mai mea fa’avevela ma isi mea fa’avevela;
- teu sa’o i luga o lagolago talafeagai ma mautu;
- puipuia mai a’afiaga ma fa’aleagaina pito;
- ufiufi ina ia i ai le tafe o le ea i lalo o le ufiufi;
- aʻo leʻi faʻapipiʻiina, faʻasolosolo malie i tulaga o potu.
Afai e i ai se eseesega tele i le va o le vevela o le teuina ma le vevela i le nofoaga e faʻapipiʻi ai, e tatau ona faʻatagaina le fausaga e faʻafefe malie.
E tatau ona aloese mai suiga fa’afuase’i o le vevela.
Tulafono sili ona taua i le fa’aoga i aso uma
O le tele o faʻafitauli e mafai ona aloese mai nai mausa faigofie.
I le taimi o le malosi o le la, aua le tu’ua apaau tioata fa’ase’e e gaugau le tasi i le isi mo itula.
Aloese mai pupuni ma tauaso e tumau mo se taimi umi i se tulaga e na o le tasi le vaega o le tioata o lo’o i totonu o le paolo.
Ia lava se avanoa i le va o le tioata ma pupuni ina ia mafai ai ona taamilo le ea.
Aua le tu’u sa’o mea pogisa, atigipusa, meafale ma aluga i luga o le mata tioata susulu.
Aua le pipii i luga o le tioata ni ata tifaga e le’i tofotofoina ma ni fasipepa pogisa.
Taumau mea fa’avevela, mea fa’aata ma isi mea fa’avevela malosi i se mamao.
Aua nei fa’afuase’i ona fa’alili le tioata fa’avevela i se vai malulu tele.
Afai e te vaʻaia le faʻaleagaina o le pito, se patupatu poʻo le amataga o se taʻe, faʻafesoʻotaʻi le gaosi oloa poʻo se tagata tomai faapitoa.
Fa’ai’uga
O tioata fa’agata fa’aonaponei ua mamanuina e tatalia le la, timu, matagi ma suiga o vaitau mo le tele o tausaga.
Ae ui i lea, e oʻo lava i tioata lelei e le faʻafefe i tulaga uma.
O le fa’afitauli sili e le na’o le maualuga o le vevela, ae o le mea moni o vaega eseese o le mata tioata tutusa e mafai ona vevela i fua eseese.
O le mea lea e tatau ai ona gauai faapitoa atu i maʻa faʻaseʻe tetele, apaʻau gaugau, pupuni faʻamau i lalo, pupuni i tafatafa o le tioata, mulimuli ane tuʻu pepa, puna vevela i le lotoifale ma mea e taofia ai le malulu masani o luga.
O gau vevela e masani ona foliga mai ua gau le tioata e aunoa ma se mafuaaga.
Ae peitai, o le mafuaaga, e masani lava ona i ai.
O le tala fiafia o le teuina lelei, filifiliga saʻo tioata ma nai masaniga faigofie, e mafai ona faʻaitiitia le lamatiaga.
** Fuafuaga fou?** Siaki a matou fa’amalama laupapa-alumini ma faitotoa fafie-alumini faaseʻe, poʻo aauina mai se suʻesuʻega mo fautuaga ma se ofo.