Gaga tioata

O le malamalama i galuega tioata e faapitoa lava le mana’omia pe a iai se fanau i totonu o le aiga. Afai e inisiua le fale mautotogi, ua iloa le faaleagaina o tioata malepelepe, e faigata lava ona faʻatali - aemaise lava pe a malulu - e faʻamaeʻa tulaga aloaia ma faia le toe faʻaleleia. Atonu e le manaʻomia ona faʻamatalaina tioata, aua e toetoe lava o tagata uma na maua le “laki” e taʻe ai se faamalama. O le igoa o le tioata faamalama o le tioata mafolafola ma e faia i le mafiafia o le 1,3; 1,5; 2; 3; 4; 5 ma 7 mm. O matatioata pogisa, fa’anenefu ma mamanu e fai mai tioata mafolafola e ala i le fa’asa’oina o le oneone, po’o le togitogiina, i foliga tutusa ma tioata mafolafola.

matatioata lafo e mafiafia: 5, 6, 7 ma 9 mm; o i latou e iai mamanu e iai le mafiafia o le 4,5 mm, fa’ailoga 5 mm (tioata o le falesa), ma fa’amalosia 6 mm.

Fao tioata tafatolu ose mea taua tele fesoasoani mo galuega tioata. O lona mafiafia e amata mai i le 0,3 i 1,5 mm, ma lona maualuga mai le 6 i le 18 mm, fa’atusatusa i le mafiafia ma le fua o le laulau tioata.

Atonu e iloa e tagata uma le putty tioata. E aofia ai12% suauu linseed,88%penisina ma1%Ianolina.

E lua ituaiga naifi e fa’aaogaina e tipi ai tioata. O se naifi ma se taimane (puupuu: taimane), o le vaega sili ona taua o le taimane lava ia, ma se tipi ma se faʻavaa uʻamea. Na’o lau masani ma mata mata e mafai ona tipi lelei tioata. E leai se a’afiaga lelei o lau ua masaesae, ona e maua mai ai ma’i fa’alava, fa’ato’a fa’au’u i luga ma laina. (ata X-7).

Ina ia uu lelei le tioata tipi taimane, o le faasino igoa ma le tamatamailima ogatotonu o le lima taumatau e tatau ona tuʻu i luga o le vaega lapotopoto o le au, aua naʻo le auala lea e mafai ai ona faʻaogaina le mamafa talafeagai. O le tama’i fa’ailoga i luga o le ’au e tatau lava ona fa’asaga i le tagata o lo’o fa’aaogaina le tipi (fig. X-8).

O se taimane tipi tioata e tatau ona mama i taimi uma ma na’o se tagata poto faapitoa e tatau ona talepeina. A uma ona tipi, e tatau ona tuu i totonu o le pusa pa’u. E tatau ona fa’aeteete ina ia fa’amautinoa e fa’aaogaina na’o le tipi e tasi ma i taimi uma i le tulaga tutusa.

O le tipi fa’avaa uamea e fa’aaoga muamua e tipiina ai tioata mafiafia, ona o le talatala o luga o lenei tioata e matua fa’aleagaina ai le taimane. O le tipi e aofia ai se uili tipi, lautele 5 mm, faia i le uʻamea malo (vidia = Wie Diamant) o loʻo i ai le avanoa o le 2 mm i le ogatotonu. O le lau tipi e manifinifi i foliga talafeagai, o lona uiga o le eleele. Pe a tipi i se tulaga masani i le vaalele o le tioata, e liliu le uili ina ia mafai ona faaseʻe mea laiti laiti o le tioata, e le pipii, ae tuʻu se laina faʻaauau o le tipi. O lenei meafaigaluega e tatau ona oomi malosi atu nai lo se taimane. O le uili tipi e maua ai se laina tipi tele atu nai lo le taimane.

E i ai se pu i le ogatotonu o le taamilosaga ma e faʻaaogaina e faʻapipiʻi ai le liʻo ma se faʻailoga i le au. O le faʻailoga numera e faʻaaogaina ina ia faigofie ai ona suia uili i uili faʻapitoa, o loʻo 6 i le meafaigaluega. E tatau ona tu’u se pa’u lagona i lalo o le sikulima fa’amau. Le galuega a lenei coaster; lea e susū i le kerosene, o le taimi e tipi ai, e puipuia ai uili mai le vevela e ala i le lubrication faifai pea.

Nafi tipi tioata

Groove faamama naifi o le meafaigaluega tipi tioata e masani ona faʻaaogaina. O lona lau e tusa ma le faaluaina le lautele nai lo le au, lea e faʻapipiʻi faʻataʻitaʻi mo se uʻu lelei. O le lau e lapotopoto pe tipi, ma lona pito e faʻamaʻai, lea e mafai ai ona aveese le lau mai le tootoo. E aveese kelu malo e ala i le sasaina o le naifi i le pito o le au i se samala (Fig. X-9).

O le mea faigaluega talepeina e faia i le ausa fafie faʻatasi ma lamolemole luga e aunoa ma ni nonoa ma taʻe ma o se meafaigaluega taua tele mo le tipiina o tioata faʻamalosia (Fig. X-10.)

E fa’aopoopo i mea faigaluega nei, e te mana’omia fo’i: se samala, tui, totigilima ma se naifi (Fig. X-11)

nafi tipi tioata

Ooti

E tatau ona tu’u le laulau tioata i luga o se laulau mafolafola e ufiufi i ni mea vaivai. E tatau ona tatou uuina i le pito e latalata mai ia i tatou, toso mai ia i tatou ma e ala i le uu i le ogatotonu o pito, tuu i luga o le laulau pe aveese mai le laulau. Pe a gaosia le laupapa, e tatau ona taoto i luga o le fogaeleele atoa, ma pe a teuina, e tatau ona i ai i se tulaga tuusao e malolo i luga o le pito,

E tatau ona faia le fua sa’o a’o le’i tipiina. E tatau foi ona tatou amanaia o le mamao i le va o le pito o le taimane ma le pule e tusa ma le 4 mm. E sili atu le fua faalua nai lo le tipiina o se vaega e le saʻo le fua. E tatau foi ona pulea le sikuea sikuea o itulau. O le nofoaga o le a tatou tipi ai e tatau ona muamua solo ma faʻafefe - aemaise lava pe a tipiina tioata mafiafia - i le suauʻu e faʻamaʻape ma aveese ai mea leaga ma ia faʻalelei ma tutusa le tipi. A tipi, e tatau ona oomi teisi le tipi i luga o le tioata ma faʻagasolo tutusa e aunoa ma le taofi. O le tulimanu i le va o le mata taimane ma le tioata, pe a tipi, e tatau ona 5-6° mo le taimi atoa tipi. E le tatau ona tipi soo i luga o le laina lava e tasi aua o le a faaleagaina le taimane. O le tipi e tatau ona taofi i se auala e tu ai le tamatamailima laitiiti i luga o le tioata, aua o le a mautinoa ai le saʻo o le tipi faʻapea foi ma le gaioiga. Afai e tipi lelei le taimane, ona faalogoina lea o se leo malu, o le taimane “pese”. Afai e na’o le maosi, e le tipiina, o lona uiga e le manaia le leo.

Tape

A uma ona tipiina le tioata, o le laupapa e tumau i le tasi vaega ma e manaʻomia ona gau. E tatau ona tatou motusia vave, aua afai e maalili le laina, o le tioata e avea ma lacy ma faigata ona momotu.

O le laupapa matou te tipiina i le itu umi e tatau ona toso i le pito o le laulau i le laina tipi ma motusia i se vaivai, ae vave, faʻamalosi lalo. O se auala lelei pe a tuʻu se pule poʻo se isi paʻu i lalo o le laina tipi ma gau le tioata i se sasa malosi. Pe a tipiina fasi pepa vaapiapi tele, 2-3 cm, e mafai ona tatou faia le gau i le gau o loʻo i luga o le tipi. Tatou tuu i luga o le lipine ma fai le gaugau. O vaega totoe pe a uma ona gaugau, faʻapea foʻi ma le le tutusa, e mafai foi ona aveese i se masini gaugau. Afai o le lautele o le fasi pepa o loʻo matou tipiina o le 4-5 cm, ona mafai lea ona fai le gau e ala i le oomiina o le au o le tipi i lalo o le fasi mea e pa’ū ma gau le fasi pepa i sina mamafa. O le talepeina o tioata mafiafia ma lafo e mafai ona fesoasoani e ala i le taina, e ala i le taina o le tioata mai le pito i lalo i luga o le laina tipi ma le au o le tipi ma gau i se pule. A uma ona tipi ma punou, e tatau ona aveese pito maʻai o totoe mai itu uma e lua ma se maʻa susu carborundum.

Otioti le talaaga

E fa’aopoopo i le tipi sa’o o laina, e masani ona mana’omia le tipiina o tioata i foliga o se talaaga i totonu o le aiga. E masani ona mana’omia ni siepi fa’ata’ali’o po’o isi fa’asolo i totonu o fa’avaa ata, fa’amalama, po’o nisi fa’ata’ita’iga. Faatasi ai ma se meafaigaluega tipi li’o lima e mafai ona tatou tipiina foliga lapotopoto masani o soo se itu. E faia lea i le fa’aogaina o fa’ata’ita’iga.

Toti lapotopoto

E tatau ona fufulu muamua le ipu tioata mai le pefu i se ie vaivai ma faʻafefe i le suauu i luga o le laina tipi, poʻo le turpentine. Ona tu’u lea o le vae o le mea faigaluega tipi lapotopoto (ipu fa’asusu) i le ogatotonu o le li’o e tipiina (fig. 1).

oti li’o

SLIKA 1

O le mama - taimane e umia e tatau ona fetuutuunai i le fua manaʻomia ma faʻapipiʻi i se faʻailoga. O le faʻagasologa o le tipiina e faʻapea: ma le lima e tasi, faʻapipiʻi lemu le meafaigaluega mo le tipi faʻasolosolo, ma le isi lima, le pito o le leve - o le faʻamau taimane, ona faʻasolosolo solo lea o le liʻo, tipi ma le faʻamalosi malie.

Pe a uma ona matou tipi, tuʻu le ipu tioata i luga o le laulau ma oomi le vaega e pa’ū i le tasi lima ae o le vaega lapotopoto i le isi. Afai a maeʻa lenei taʻaloga e le vavaeeseina le vaega lapotopoto, ona sosoo ai lea ma le tipiina fesoasoani, o lona uiga o le vaega i le va o le pito o le tioata ma le laina tipi liʻo e tatau ona tipi. A maeʻa le tipiina o ausilali, e tatau ona uu le ipu i lima uma e lua ma faʻamalosi teisi, seia oʻo ina “paʻu i fafo” le talaaga lapotopoto.

E mafai ona matou faia se meafaigaluega tipi li’o matou lava. E te mana’omia le tipiina o ni fasifa’afa’afafafa’a se lua o fafie malo ma fua 1,5 x 1,5 x 6cm. O itu pito lata ane o nei fasipepa e tatau ona fa’ai’opo. E tatau ona fa’apipi’i se ipu miti pa’u (leech) i le pito mafolafola o le tasi fasi fasi fafie, ma fa’apipi’i se fafie fa’amau i le pito conical, o lona ulu e tatau ona tipi mulimuli ane. O le vaega lona lua e tatau ona vili fa’alava i tafatafa o le pito mafolafola, ma tasi le pu filo e tatau ona vili fa’atasi i lea avanoa. E tatau foi ona vili le pu e tasi i le isi pito conical, lea e ulu atu i ai le sikulima lea na tatou tipi ese ai. E tatau ona fa’ameamea i luga o le fa’afeso’ota’i o fasi pepa e lua ma fa’alumaluma ina ia fa’afaigofie le mea faigaluega.

I le pito i luga o le fafie, i le avanoa faʻalava, e tatau ona e tuʻuina se leve - se faʻamau taimane, ma a maeʻa ona fetuunai i fua manaʻomia, faʻapipiʻi le leve i totonu o le pu filo ma se fao, ma se ulu pepe.

Mo le tipiina o le curvilinear, e tatau ona e faʻaogaina se faʻataʻitaʻiga-taimane, ae o le samala (lili) e vaapiapi laitiiti ina ia sili atu ona faʻafetaui i piʻo. E mafai ona faia le tipi i ni auala se lua.

O le tipiina o mamanu e faia i le fa’aogaina o le ata muamua po’o le faia o se ata mai le pepa malo po’o le laupapa laupapa. O le faʻataʻitaʻiga e tuʻu i luga o le tioata ma tipi i se taimane i le pito o le mamanu.

O le tipiina e mafai foi ona faia e ala i le tipiina o le faʻataʻitaʻiga, poʻo foliga, tusi i luga o se laupepa o loʻo tuʻu i lalo o le tioata ma tipi i le laina o le ata. Ose galuega e sili atu ona faigata le aveese o otaota pe a uma ona tipi curvilinear. O le tipi e tatau ona tata i luga o le laina tipi i lalo o le vaega o le tioata e tumau ma o le a malepe le tioata. A malepe, ta’e i le fa’amalosi mālū.

O laina pi’opi’o o radii tetele e tatau ona tipi i ni vaega. O lapisi lapisi tetele e tatau ona tipi muamua, ona galue ai lea o le vaega o totoe i ni vaega laiti, e faʻaaoga ai se masini gaugau. Afai e mana’omia e mafai fo’i ona matou fa’aoti i’i. A maeʻa ona tipi, e tatau ona faʻafefe pito o le ipu tioata.

Iila fa’amalama

O le fa’aogaina o le va’aiga va’aia o le tipi tioata. Faʻamalama faʻamalama taʻe, matou amata i le aveeseina o toega o le tioata. Matou te aveese le putty tuai, mago mai tootoo ma se naifi putty poʻo se naifi gau tuai. O fao tafatolu mo le faʻapipiʻiina o le tioata e tatau foi ona aveese, faʻaeteete ia aua neʻi faʻaleagaina le fafie o le faʻavaa. O lapisi tioata e tatau ona vave ‘ave i luga ma teu. A tatou aveese fao ma putty, e mafai ona tatou faʻasolo le naifi i luga o faʻaulu i le tele o taimi e faʻasaʻo ai soʻo se faʻalavelave i totonu o le faʻavaa.

Ona e manaʻomia lea2-3 mfua le umi ma le lautele o le faavaa. E mana’omia lenei mea aua e masani ona lautele le fa’avaa ile pito i luga nai lo le pito i lalo. O le tioata e tatau ona laʻititi nai lo lenei fua 2-3 mm. Pe a tipiina le tioata, e tatau ona e tuʻuina se nusipepa poʻo se ie vaivai i luga o le laulau. Tuu le tioata i luga o sea faavae ma tipi i se taimane i nofoaga ua faailogaina ma le fesoasoani a se pule. O le tioata tipi e tatau ona toso i le pito o le laulau, tata i le tipi mai le pito i lalo ma malepe ai.

fa’amalama fa’amalama

SLIKA 2

I totonu o le faʻavaa, i lalo o le tioata, e tatau ona tuʻu muamua ni saimini putty manifinifi. Ona fa’aofi lea o le tioata tipi ma fa’apipi’i i fao tafatolu. Fao (fig.2) o lo’o tata’i i se samala e ma’ai pito. Mulimuli ane, e oomi atu saimini putty fou i pito o le ipu malamalama ma fa’amafola i se naifi putty. O tioata fa’amalosi falesa e mafai ona tipiina i se ’oti uili. A uma ona tipi, toso le tioata i le pito o le laulau ma gau i le mamafa malosi, ma tipi le uaea i seleulu poʻo se togi. O le tipiina o soʻo se ituaiga tioata e faigofie pe a tatou faʻafefe - e pei ona taʻua muamua - i le kerosene poʻo le turpentine. 

Afai a maeʻa le toe faʻaleleia o loʻo e mafaufau pea i le laiga fou, vaʻai i la matou faʻamalama laupapa, faitotoa masani po’o le auina mai ia i matou se su’esu’ega mo le faiga ma le fautuaga tioata.