Vrste stepenica u izgradnji

Napomena o sadržaju i sigurnosti: Ovo je arhivski edukativni tekst, a ne projekat, statički proračun ili uputstvo za izradu stepenica. Fotografije su ilustracije tipova i postupaka i ne predstavljaju potvrđene projekte Save Kusića. Projektovanje i izgradnju stepeništa treba povjeriti kvalifikovanim projektantima i izvođačima, u skladu sa važećim propisima, statičkim proračunom i uslovima konkretnog objekta.

Stepenice nisu dio nove javne ponude kompanije. Trenutni fokus proizvodnje se sastoji od drveni prozori, drveni-aluminijski prozori i vrata po mjeri. Za određeni projekat možete poslati zahtjev za ponudu.

Uloga i osnovna podjela stepenica

Stepenište je konstrukcija koja se sastoji od niza horizontalnih površina, odnosno gazišta, koje se nazivaju stepenice. Omogućava vertikalno kretanje između različitih nivoa u zgradama, kućama, na otvorenom i drugim mjestima. Stepenice se često prave od drveta, metala, betona ili kombinacije nekoliko materijala.

Funkcija stepeništa je da omogući vertikalnu komunikaciju između spratova ili nivoa, prevaziđe visinske razlike i poveže prostore. Stepenice dolaze u različitim oblicima i stilovima, od klasičnih drvenih do modernih metalnih konstrukcija.

Važno je da je stepenište dizajnirano i napravljeno imajući na umu sigurnost, uključujući pravilan nagib, visinu i dubinu stepenica, ogradu i osvjetljenje, kako bi se spriječile ozljede i omogućila sigurna upotreba.

Prema obliku osnove, namjeni i materijalu za izradu, stepenice se mogu podijeliti u nekoliko grupa.

Podjela po obliku

Jednokrako stepenište

Pravo ili pravo stepenište ne mijenja svoj smjer. U zavisnosti od umetnutih odmorišta, odnosno sletanja, može biti bez odmorišta ili sa više od jednog.

Ilustracija — jednokrake drvene stepenice.

Slomljeno stepenište

U slučaju polomljenog, spiralnog, dvokrakog, trokrakog ili višekrakog stepeništa, noga mijenja smjer. Najčešći oblik je dvokrako stepenište izlomljeno pod pravim uglom, gdje natkoljenica počinje od kvadratnog podesta i proteže se okomito na smjer potkolenice.

Najčešći oblik stepenica općenito je dvokrako slomljeno stepenište, čiji se krakovi pružaju u suprotnim smjerovima, pod uglom od180°. Postoje trokrake i četvorokrake stepenice sa podestima u uglovima.

Ilustracija — dvokrako stepenište sa nogama pod uglom od180°.

Ilustracija — dvokrako stepenište sa međuprostorom.

Zakošeno, zaobljeno i spiralno stepenište

U slučaju stepenica sa zakošenim stepenicama, radi uštede prostora, mogu se potpuno ili djelomično zamijeniti stepenicama sa klinastim kosom.

Kose stepenice često nisu ugodne za hodanje. Kada je potrebno iskošiti samo nekoliko stepenica, one se mogu zamijeniti zaobljenim stepenicama.

U slučaju spiralnih ili spiralnih stepenica, sve stepenice su klinastog oblika.

Ilustracija — spiralno stepenište.

Podjela prema namjeni

Prema namjeni, stepenice se dijele na:

• bašta i na otvorenom;
• podrum;
• potkrovlje;
• stepenice izvan vanjskih zidova;
• mezanin, tj. unutrašnje stepenice.

Podjela prema materijalu

• Stepenice od prirodnog kamena se najčešće izrađuju kao baštenske ili vanjske stepenice, ali i kao unutrašnje stepenice u velikim zgradama, školama i sličnim objektima.
• Betonska stepeništa su nezapaljivo unutrašnje rešenje za podrumske ili međuspratne komunikacije i najčešći su oblik unutrašnjih stepeništa.
• Stepenice od cigle se retko grade, uglavnom kao baštenske ili podrumske stepenice.
• Staklene stepenice su izrađene od sigurnosnog stakla i armiranog staklenog betona.
• Čelične stepenice se delimično koriste u stambenim zgradama, na primer kao stepeništa od čeličnog lima, a koriste se i u fabrikama.
• Drvene stepenice se koriste u porodičnim kućama i manjim stambenim zgradama.

Ilustracija — baštensko kameno stepenište.

Stepenište

Prilikom određivanja uspona stepenica, tj. odnosa između širine gazišta b i visine stepenica h, za sve stepenice treba uzeti u obzir sljedeće:

• dužina ljudskog koraka izražava se formulom b + 2h = 60–64 cm;
• sigurnost pri hodanju izražava se oblikom b + h = 46 cm;
• udobnost pri kretanju izražava se oblikom b – h = 12 cm.

Ako se podaci iz ova tri uzorka prikažu grafički za sve moguće uspone stepenicama, ispada da se sve krive seku u omjeru uspona 17/29 cm (h/b), što je daleko najpovoljnije i zahtijeva najmanju potrošnju energije

U slučajevima kada se omjer 17/29 cm ne može postići, zavisi od svrhe stepeništa da li će se izračunati prema obrascu pogodnosti ili sigurnosnom obrascu.

Spoljno stepenište

Najjednostavniji oblik vanjskog stepeništa je stepenica ili ploča postavljena ispred ulaznih vrata. Njihova širina ne smije biti mala, da osoba koja stoji ispred vrata ima dovoljno prostora i da prilikom otvaranja vrata iznutra ne stane odmah na ivicu.

Čak i ove jednostavne stepenice moraju imati čvrstu osnovu kako se ne bi razdvojile i savijale. Najbolje je da se za podnožje koriste podrumski zidni odvodi, odnosno konzole.

U slučaju većih visinskih razlika između prizemlja i gornje ivice prizemlja, vanjske stepenice se postavljaju jednostrano, poprečno na zid objekta. Vanjske stepenice su izrađene od prirodnog kamena, radioničkog betona ili klinkera.

Ilustracija — ploča i stepenice ispred ulaznih vrata.

Međuspratne stepenice

Međuspratno stepenište od prirodnog kamena

Uglavnom postoje četiri tipa međusprata stepenica od prirodnog kamena:

1. samostojeće stepenice od tesanog kamena između čeonih zidova, na pojasnim lukovima ili nosačima lica;
2. tesane kamene stepenice na kosim armiranobetonskim pločama;
3. tesane kamene stepenice na svodovima ozidanim;
4. samostojeće stepenice od klesanog kamena sa stepenicama koje vise.

Tvrde prirodne stene kao što su granit, sienit, bazalt, fini krečnjaci, kvarcni peščari i mermer su pogodni za izradu stepenica.

Mezanin betonsko stepenište

Betonske stepenice se mogu podijeliti u četiri glavna tipa sa brojnim podtipovima:

1. stepenice od presovanog betona, poput podrumskih stepenica;
2. armirano betonske stepenice;
3. stepenice od kosih armiranih keramičkih elemenata, uglavnom između čeličnih nosača;
4. stepenice od montažnih betonskih elemenata.

Gazišta svih betonskih stepenica koja nisu obložena drugim materijalima, kao što su mermer, betonski veštački kamen, klinker ploče ili drvo, ojačana su čvrstim betonskim materijalima, prvenstveno radi povećanja otpornosti na habanje.

Ilustracija — konstrukcija i izgled betonskog stepeništa.

Međuspratno stepenište od čelika

Glavne vrste čeličnih stepenica uključuju:

• stepenište od čeličnih nosača sa stepenicama od prirodnog kamena;
• stepenište od čeličnih nosača sa betonom ili betonskim blokovima;
• stepenište od čeličnih nosača sa ciglom;
• stepenište od čeličnih nosača sa spojenim stepenicama;
• stepenište u potpunosti izrađeno od čelika.

Stepeništa iz prve četiri grupe najčešće se koriste za stambene objekte, a potpuno čelična posebno za industrijske objekte.

Ilustracija — čelično stepenište.

Međuspratno drveno stepenište

Prema načinu izrade i vezama stepenica sa plohama, postoji pet vrsta drvenih stepenica:

1. blok stepenište;
2. stepenište s ugrađenim ili klinastim gazištima;
3. stepenište sa žljebljenim gazištima;
4. stepenište sa potpuno užlijebljenim stepenicama;
5. stepenište sa ugrađenim stepenicama.

Ilustracija — mezanin drveno stepenište.

Stepenice sa ugrađenim gazištima su lake, ravne i jednokrake. Koristi se posebno za pristup krovovima, poljoprivrednim skladištima, podrumima i sličnim prostorima. Ima samo gazišta koja su ugrađena u zareze na obrazima na dubini od 20–30 mm. Debljina đona je 30–50 mm.

Najvažnija drvena stepeništa, koja se gotovo isključivo koriste za međusobno povezivanje podova, uključuju stepenište sa užlijebljenim stepenicama. Njegovi gazišta i čelo su izbrazdani u oba obraza na dubini od 18–20 mm. Debljina spoljašnjeg obraza je 45–70 mm, a unutrašnjeg 36–60 mm.