Mmetụta oyi na ala

Ndudue ala n’ihi mmetụta nke oyi

N’okpuru mmetụta nke ntu oyi, mmiri efu na-enweghị ịsọ mmiri na-ajụ oyi na 0°C ma na-eme ka olu ya bawanye site na 9% nke olu ya. Ma mmiri dị n’ime ọkpọkọ kapilari dị warara adịghị ajụ oyi na 0°C, kama ọ na-ajụ oyi n’okpomọkụ dị ala, nke na-adị site na -1°C ruo -78°C. Okpomọkụ ikpeazụ a nke ịjụ oyi ka e guzobere site n’ule ụlọ nyocha na America. Ka ọkpọkọ kapilari na-adị warara karị, otú ahụ ka okpomọkụ ịjụ oyi na-adị ala karị.

N’ime ala e nwere pores ndị ejikọrọ n’otu na akụkụ niile ma na-etolite ọkpọkọ capillary. N’ime ájá, pores dị nnukwu ma na-etolite nnukwu ọkpọkọ capillary, ebe mmiri na-ajụ oyi na 0°C ma ọ bụ n’okpomọkụ ntakịrị ala karịa ya. Mmiri na-ajụ oyi n’otu nwayọọ nwayọọ, ebe kristal ice na-etolite n’ime pores, mmụba olu ha site na 9% anaghị akpata nrụrụ ala dị mkpa. N’ime ala nke nwere mkpụrụ nta, pores dị obere ma na-etolite ọkpọkọ capillary warara, ebe mmiri na-ajụ oyi na okpomọkụ dị ala karịa 0°C. Ma n’akụkụ elu, ala na-adịkarị ntụtụ karịa, nwere pores buru ibu, ebe mmiri na-ajụ oyi na 0°C ma na-etolite kristal ice. Kristal ndị a na-adọ mmiri jụrụ oyi site na pores warara n’ike dị ukwuu, nke a na-akpọ ike kristalizeshọn. Mgbe mmiri a dọtara otú a bịara kpọtụrụ kristal ice ma n’onwe ya wee jụọ oyi, ọ na-amụba olu nke kristal ice, nke na-aghọ lens ice, nke ịdị arọ ya nwere ike ịbụ ihe dị ka 0,1 ruo 10 mm. Lens ice ndị a e guzobere na-akpata nnukwu nrụrụ ala n’oge mmetụta oyi, nke n’okpuru ọnọdụ na-adịghị mma pụrụ iche nwere ike iru 30 na 50 cm.

Ọdịdị na oke nke mmegharị ala n’ihi omume oyi na-adaberekarị n’ihe ndị a 3:

1. Ihe mejupụtara granulometric nke ala

2. Ọkwa mmiri dị n’okpuru ala

3. Oge mmalite oyi.

Ad 1) N’ihe gbasara nhazi granulometric, mmetụta kachasị nke oyi bụ n’ala nwere ọka dị mma, ebe oghere ya dị obere nke ọma iji mepụta ọwa capillary dị warara, ma n’otu oge ahụ nwee permeability zuru ezu, nke na-eme ka mmiri na-agba ọsọ ọsọ n’oge oyi. Ụdị ala dị otu a ka oyi na-emetụta nke ukwuu, ma n’ihe gbasara ọsọ mpụta ya ma n’ihe gbasara ogo deformation. Ndị a bụ ala ntụ ntụ, nke kachasị nwere ọka nke ịdị ukwuu 0,02-0,002 mm. Ọka nke ịdị ukwuu >0,02 mm nwere elu capillary rise dị ala, ebe ọka nke ịdị ukwuu < 0,002 mm nwere capillary rise dị nwayọọ, nke mere na n’ọnọdụ abụọ ahụ, naanị obere mmiri nwere ike iru mpaghara mmetụta oyi n’oge oyi ahụ. Ọ bụrụ na ala ụrọ nwere karịa 25% nke akụkụ nwere ịdị ukwuu < 0,002 mm, permeability nke ala ahụ dị oke ala ma mgbasa mmiri n’ime oghere ya na-adị nwayọọ nke ukwuu, nke mere na mmiri ahụ na friza n’ime oghere ahụ tupu ice lenses enwee ike ịdọta ya.

Ad 2) E wezụga ọnọdụ gbasara nhazi granulometric nke ala, a ga-emezu ọnọdụ ọzọ ka deformation nke ala n’ọkụ oyi mee. Nke a bụ na e nwee ike inye mmiri n’ógbè mmetụta nke oyi. Ọ bụrụ na ọnọdụ a emeghịzu, ya bụ, ma ọ bụrụ na capillaries nke ala ejikọtaghị na mmiri nke ga na-asọgharị mgbe niile site na ha n’oge mmetụta oyi, deformation n’ọkụ oyi agaghị eme, n’agbanyeghị ụdị nhazi granulometric nke ala ahụ.

Ọ bụrụ na ogo mmiri dị n’okpuru ala dị elu karị, otú ahụ ka ohere nke nrụrụ ala n’ihi mmetụta oyi ka ukwuu. Ọ bụrụ na ogo mmiri dị n’okpuru ala nọ n’omimi karị karịa ịdị elu nke ịrịgo mmiri kapilari nke ala a nyere, nrụrụ n’ihi mmetụta oyi dị ntakịrị.

Ad 3) Ọ bụrụ na oge nke ịdịgide adịgide nke oyi dị ogologo, otú ahụ ka deformation n’ihi oyi na-adị ukwuu, n’ihi ịmepụta lentil buru ibu na ọtụtụ. Oyi siri ike na nke na-adị mkpụmkpụ na-akpata deformation pere mpe, n’ihi na n’ọnọdụ ahụ mmiri dị n’ime pores na-ajụ oyi ozugbo ma capillary flow nke mmiri akwụsị. N’aka nke ọzọ, oyi etiti na nke na-adị ogologo na-akpata deformation ka ukwuu n’ihi ịmepụta lentil ice n’enweghị mgbochi.

Mmetụta ịṅụpụ ígwè

N’oge ntọcha ntu oyi, mbụ ka a na-agbaze lenses ice dị n’elu akụkụ ala elu, ebe ozugbo n’okpuru ya ka na-adị oyi kpọnwụrụ, ya mere kwa, oyi akwa na-adịghị ekwe ka mmiri gafee. Ebe ọ bụ na lenses ice gbazere na-enye nnukwu oke mmiri, nke na-apụghị ịbanye site n’ala ala oyi kpọnwụrụ, oke mmiri a gbakwunyere n’elu ala na-eme ka ala juo oke mmiri ma gbanwee ya ka ọ bụrụ nnukwu mmiri mmiri, nke na-enweghị ike ọ bụla, kama a na-apịpụta ya n’akụkụ n’okpuru nrụgide. Mmegharị ala n’ihi mmetụta ntọcha ntu oyi nwere ike ịdị ukwuu ma n’ọnọdụ ụfọdụ bụrụ ihe ize ndụ. Mmegharị ndị a na-adịkarị n’ebe a na-egbutu ugwu n’okporo ụzọ ụgbọ oloko na okporo ụzọ, ebe n’oge opupu ihe ubi ụfọdụ akụkụ nke mkpọda na-amị amị n’ihi na ala juru mmiri site na lenses ice gbazere, yana n’okporo ụzọ, ebe elu ụzọ na-agbanwe n’okpuru ibu njem n’ala nke tụfuru ike ibu n’ihi iji mmiri juo oke.

Usoro maka ịtụle mmetụta mmiri oyi n’ala

Site n’ịmụ mmetụta oyi na ụdị ala dị iche iche, e kwubiri na n’ihe gbasara omume n’oyi, a ga-ekewa ụdị ala abụọ: ndị nchekwa na ndị dị ize ndụ n’oyi.

Ala ndị dị nchebe n’ọkụ oyi bụ ndị na-adịghị emepụta lenses ice, ọbụna ma oge oyi were ogologo oge. N’ụdị ala a, naanị mmiri dị n’ime pores ya ka na-ajụ oyi, a na-emekwa kristal ice, na-enweghị nnukwu mmegharị mgbe oyi na-arụ ọrụ. N’òtù a ka gravel, ájá na ala ndị yiri ha so.

Ala ndị dị ize ndụ n’ihi oyi frosts bụ ndị a na-emepụta lensị ice n’ime ha, nke nwere ike ịkpata nrụrụ ukwu. Mmiri chịkọtara n’ime oyi akwa elu dịka lensị ice n’oge mmetụ oyi na-ebute kwa mmetụta nke ime ka ala gbawaa/thaw. N’otu a ka ụfọdụ ala aja-ụrọ, ma karịsịa ala aja, so.

E nwere ọtụtụ usoro njirisi maka ịtụle ịdịgide ala n’ihu ntu oyi, n’ime ha ndị kacha mara amara bụ njirisi Arthur Casagrande na Ruklia, nke anyị ga-akọwa ebe a.

Usoro A. Casagrande

Ule a dabere na nhazi granulometric nke ala ma na-ekwu:

a) N’ala nke mejupụtara otu ụdị, nke ogo enweghị nhata ya U < 5, ala ahụ dị ize ndụ n’okpukpu ma ọ bụrụ na ọ nwere karịa 10% nke mkpụrụ nwere nha n’okpuru 0,02 mm.

b) N’ihe gbasara ala nke mejupụtara n’ụzọ na-adịghị hà, nke ogo na-adịghị hà ya U > 15, ala ahụ dị ize ndụ n’oyi ma ọ bụrụ na ọ nwere karịa 3% nke grain nke nha n’okpuru 0,02 mm.

Ọ bụ ezie na e jigidere usoro a ogologo oge ma na-enye nsonaazụ a pụrụ ịdabere na ya mgbe niile, adịghị ike ya bụ na ọ na-adabere naanị na granulometi nke ala ma ghara iburu n’uche ihe ndị ọzọ na-emetụta ọrụ oyi n’ala. N’ihi nke a, taa a na-ewere na usoro a siri ike oke ma ghara ịdị na-enye akụ na ụba.

Kritērium Rukliev

Dị ka usoro a si kwuo, a na-ekewa ala n’ime akụkụ abụọ dabere n’ịdị ike nke akụkụ siri ike, ya bụ n’akụkụ nnukwu ntụ ntụ, ọka nke dayameta d > 2 mm na akụkụ ntụ ntụ dị ntakịrị, ọka nke dayameta d < 2 mm. Iji tụlee ịdịgide ala megide oyi, a na-etinye njikọ nke ọnụ ọgụgụ nke akụkụ ntụ ntụ dị ntakịrị na ọnụ ọgụgụ nke akụkụ nnukwu ntụ ntụ, a na-enyekwa njikọ a site na oke ala na nke elu (sl. 1).

Oke ala ala na-anọchite anya pasent kachasị a na-ekwe ka ọ dị nke ihe siri ike nwere dayameta d < 0,02 mm nke ịdị arọ kpọrọ nkụ nke mejupụta, ya bụ nkewa 0-2 mm, nke n’ime ya emebighị ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nke ọ bụla n’ihi oyi n’okwu ọnọdụ na-adịghị mma, dịka oke mmiri n’ogo mmiri n’okpuru ala, ọnọdụ ihu igwe na-adịghị mma (oyi ogologo oge) na nnukwu mmiri ọdịnala nke ala.

Ọnụ ọgụgụ kachasị elu na-anabata bụ pasent kacha ukwuu nke irighiri d < 0,02 mm n’ime ịdị arọ akọrọ nke akụkụ dị ezigbo nta, nke na-eme ka mmebi oyi fọrọ nke nta ka ọ ghara ime ma ọ bụrụ na ọnọdụ dị mma dị, dịka ọkwa mmiri n’okpuru ala dị ala, ọnọdụ ihu igwe dị mma (oyi mkpụmkpụ), na mmiri eke dị nta nke ala.

Sl. 1 Oke ala nke ala nke dị n’okpuru na nke dị n’elu maka nyocha ihe ize ndụ nke ala n’oyi dịka njirisi Rukliev

Nchebe megide mmetụta oyi na ala

Omimi mmetụta oyi n’ala na-adabere n’ọnọdụ ihu igwe nke mpaghara ahụ. N’obodo anyị, ọ na-abụkarị 0,8 ruo 1,0 m n’okpuru elu ala. Ya mere, owuwu ndị e tọrọ ntọala ha n’ọkwa omimi hà ma ọ bụ karịrị 1,0 m agaghị anọ n’okpuru mmetụta oyi.

Ụdị owuwu nke ntọala ya dị elu dị ka ụzọ njem na okporo ụzọ, na-ekpughere mmetụta oyi, nke nwere ike ibute nnukwu nrụgide na mmebi n’elu ụzọ, ma n’oge ifriizi ma n’oge igbari ice. Ya mere, mgbe a na-arụ ụzọ n’okporo ụzọ na ụzọ mgbapụ na ikuku n’ọdụ ụgbọ elu, ọ dị mkpa inyocha ala gbasara mmetụta oyi, ma ọ bụrụ na ala ntọala dị ize ndụ n’ihu oyi, a ga-eme usoro nchebe. N’ụzọ na ọdụ ụgbọ elu, usoro kachasị arụ ọrụ bụ imepụta akwa tampon, nke obosara ya a na-ekpebi n’ụzọ nke na obosara mkpokọta nke ụzọ na akwa tampon bụrụ 0,80 m maka njem dị arọ ruo 0,60 m maka njem dị mfe. Ọtụtụ mgbe, obosara akwa tampon 0,30 m n’okpuru ụzọ ezuru dịka nchebe megide mmetụta oyi.

Ihe a na-ejikarị eme akwa tampon bụ ájá ma ọ bụ gravel ájá, nke kwesịrị izute ọnọdụ ndị a na-esonụ:

Index plastik IP < 5

Ọnụ ọgụgụ nke akụkụ d < 0,02 mm dị ala karịa 3%

Ogo nke enweghị nhata U > 7.

Akụkụ elu nke oyi akwa ntinye, n’ịdị arọ nke 20 cm, ekwesịghị ịbụ ájá otu ụdị na nke nwere mkpụrụ dị nta n’ihi na a naghị akpọkọta ya nke ọma ma nwee ikike ibu oke nke pere mpe. N’akụkụ a, oyi akwa ntinye kwesịrị ịbụ gravel nwere ájá na 30-70% nke nha mkpụrụ 2-30 mm. A naghị akwado mkpụrụ buru ibu karịa 30 mm.

Mgbidi ogige nke e tinyere ntọala n’akụkụ elu na-enweta kwa mmetụta froost n’ala, nke na-eme ka ha tụgharịa ntakịrị, ihe nke n’ime oge, mgbe mmetụta froost na-emegharị ugboro ugboro, na-eduga n’ịdaa ha na nbibi ha. N’ihi ya, a ga-etinye ntọala mgbidi ndị a na omimi nke 1,0 m, ma ọ bụrụ na ala ahụ nwere ihe ize ndụ froost.