Vrste i primena tračnih testera
Tračne testere dele se na vertikalne i horizontalne teškog tipa za rezanje trupaca na daske i grede, vertikalne tračne testere srednjeg tipa za razrezivanje greda i debelih dasaka na tanke i vertikalne tračne testere lakog tipa za izrezivanje pravolinijskih i krivolinijskih dasaka i drugih elemenata.
Pomoću tračnih testera teškog i srednjeg tipa, za razliku od gatera, mogu se rezati pojedinačni trupci i grede na daske vodeći računa o nedostacima i drugim osobenostima trupaca. Osim toga, one pri rezanju daju manju širinu reza, pa manje drveta odlazi u piljevinu.
U praktičnom radu preduzeća građevinske industrije za obrađivanje drveta najviše su se primenjivale mašine sa tračnim testerama marki LC-70 i LC-80.
Tračna testera LC-80
Slika 1 — Tračna testera LC-80.
Mašina se sastoji od trupa, obrtnog stola, dva točka za testeru — donjeg vodećeg i gornjeg zatežućeg, kočionog uređaja i elektromotora.
Tehničke karakteristike LC-80
- Prečnik točkova preko kojih ide tračna testera: 800 mm
- Širina rezanja — prolaz: 715 mm
- Najveća visina rezanja: 570 mm
- Širina lista tračne testere: do 60 mm
- Dužina lista tračne testere: 3600–6000 mm
- Dimenzija stola: 945 × 970 mm
- Prečnik transmisionog točka: 285 mm
- Broj obrta točkova u minutu: 620–800 mm
- Jačina elektromotora: 3,2 kW
- Težina mašine: 920 kg
Na ovoj mašini mogu se pomoću dodatnog mehanizma rezati debele daske na tanke. Mašina reže drvo testerom čiji je list u obliku trake.
Listovi tračnih testera
Slika 2 — Profili listova tračnih testera.
Tračne testere dele se prema nameni na stolarske, čiji listovi služe kao režući alat stolarskih tračnih testera, i rastružne, čiji list služi kao režući alat tračne testere teškog i srednjeg tipa. Rastružne testere imaju profile I i II.
Dimenzije zubaca listova stolarskih tračnih testera mogu se odrediti iz odnosa: korak zupca t = (1,5 + 2,0) B, visina zupca h = (0,5 + 0,6) t, gde je B širina lista testere u milimetrima.
Dimenzije stolarskih i rastružnih tračnih testera
Vrednosti u sledećoj tabeli prenete su redosledom iz izvornog sadržaja.
| Naziv testera | Dužina (u rolni), mm | Širina sa zupcima, mm | Korak zuba, mm | Debljina |
|---|---|---|---|---|
| Stolarske | Višekratna dužina od 4 m Višekratna dužina od 6 m |
10 15 20 30 40 50 |
6 6 8 10 10 12 12 |
0,6 0,6 0,7 0,8 0,8 0,9 0,9 |
| Rastružne | Višekratna dužina od 6 m Višekratna dužina od 7 m Višekratna dužina od 8,5 m |
50 85 125,150,185 |
30 40 50,50,50 |
0,9 1,0 1,0 1,2; 1,0 1,2; 1,01,2 |
Profili zubaca
| Profili zubaca | Korak zubaca t, mm | Visina zubaca h, mm | Poluprečnik zaobljenja unutrašnjeg ugla r, mm |
|---|---|---|---|
| Stolarske | 6 8 10 12 |
2,0 – 3,0 4,2 – 4,4 4,8 – 5,0 6,3 – 6,5 |
1,5 1,5 2,5 2,5 |
| Rastružne I | 30 40 50 |
9 11 13 |
3 4 4 |
| Rastružne II | 30 40 50 |
7,5 – 8 10 – 11 14 -15 |
3 4 4 |
Širina lista i poluprečnik krivine
Između širine lista tračne testere i poluprečnika krivine elementa koji se izrezuje postoji zavisnost. Ona proističe iz toga što je normalni rad testere moguć uz uslov da se širina lista tračne testere slobodno smesti u rez. Kada ovaj uslov nije ispunjen, proizvodi će neizostavno biti defektni.
Širokim listovima testera mogu se izrezivati krivolinijski elementi ako je veličina razmetanja veća od dvostruke debljine lista. Stoga se list testere razmeće tako da se preskače po jedan zub.
| Poluprečnik krivine, mm | 25 | 50 | 100 | 200 | 300 | 400 | 500 | 600 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Širina lista testere | 6 | 10 | 15 | 24 | 29 | 34 | 37 | 42 |
Pri rezanju borovog i smrekovog drveta vlažnosti 12–30%, sa brzinom rezanja 40 m/min, veličinom pomaka na jedan zub 0,2–0,3 mm i visinom reza 50–200 mm, stolarske odnosno rastružne testere moraju raditi bez oštrenja četiri časa.
Dozvoljene sile zatezanja listova
Ako se u toku rada ne prekoračuju sile zatezanja lista testere u zavisnosti od njegove širine i uslova normalne eksploatacije mašine, mogu se izbeći česta kidanja lista tračne testere.
| Debljina testera, mm | Sile zatezanja | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 25 | 50 | 75 | 100 | 125 | 150 | 175 | 200 | |
| 0,8 | 250 | – | – | – | – | – | – | |
| 0,9 | 300 | 400 | 500 | 600 | 750 | – | – | – |
| 1,0 | 350 | 500 | 600 | 750 | 1000 | 1100 | – | – |
| 1,2 | – | – | 750 | 900 | 1100 | 1300 | 1500 | – |
| 1,4 | – | – | – | 1100 | 1300 | 1500 | 1800 | 2200 |
| 1,6 | – | – | – | – | – | – | 2100 | 2300 |
Razmetanje i stlačivanje zubaca
Listovi tračnih testera mogu se razmetati na specijalnim automatskim mašinama, pomoću ručnih razmetača ili udarima čekića neposredno po zupcu. Pored razmetanja, primenjuje se i stlačivanje zubaca na specijalnim mašinama ili pomoću specijalnog pribora.
Veličina razmetanja kreće se od 0,25 do 0,30 mm za stolarske testere i od 0,40 do 0,50 mm za rastružne pri rezanju četinarskih vrsta drveta sa vlažnošću do 25%. Pri rezanju tvrdih lišćarskih vrsta sa vlažnošću ispod 25%, jednostrano razmetanje iznosi 0,20–0,25 mm za stolarske i 0,40–0,45 mm za rastružne testere. I za četinarske i za lišćarske vrste razmetanje se povećava sa povećanjem vlažnosti materijala koji se reže.
Povezane teme: mašine i alati za obradu drveta, mašine sa kružnim testerama, rezana građa četinarskog i lišćarskog drveta, građa i proizvodnja drvenih prozora i vrata.