မြေဆီလွှာ ဖွဲ့စည်းပုံ
မြေဆီလွှာ၏ ဖွဲ့စည်းပုံဟူသည် မြေထုအတွင်းရှိ ခိုင်မာသော အဆင့်၏ စီစဉ်တည်နေရာကို ဆိုလိုသည်။ သိရှိထားသည့်အတိုင်း မြေသည် ခိုင်မာသော အမှုန်များနှင့် ရေ၊ လေ သို့မဟုတ် ရေငွေ့ဖြင့် ပြည့်နေသော အပေါက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အများအားဖြင့် အချို့မှာ လေ၊ အချို့မှာ ရေဖြင့် ပြည့်နေသည်။ မြေထဲရှိ ခိုင်မာသော အမှုန်များ၏ စီစဉ်ပုံအလိုက် ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို သတ်မှတ်သည်။ ပြန့်ကျဲမထားသော မြေနှင့် ပေါင်းစည်းထားသော မြေ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများသည် အချင်းချင်း အလွန်ကွာခြားသည်။
ပြန့်ကျဲမထားသော မြေဆီလွှာ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ
မတွဲဖက်ထားသည့် မြေဆီလွှာ၏ ဖွဲ့စည်းပုံသည် ဆွဲငင်အား၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤမြေဆီလွှာ၏ ခိုင်မာသော အမှုန်များသည် ပိုကြီးမားပြီး အောက်သို့ ကျဆင်းကာ ဆွဲငင်အားကြောင့် အလွှာချနေရာယူသည်။ ထိုအမှုန်များအကြားရှိ မော်လီကျူးကြား ဆွဲငင်အားများ မရှိဘဲ သို့မဟုတ် အလွန်နည်းပြီး ဆွဲငင်အားက အောင်နိုင်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် မတွဲဖက်ထားသည့် မြေဆီလွှာတွင် ခိုင်မာသော အမှုန်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဘေးချင်းကပ် စီတန်းနေပြီး စီပြီးသား အမှုန်များအကြားရှိ လွတ်နေသော နေရာကို ဖြည့်ယူသည် (ပုံ 1_a_)။ မတွဲဖက်ထားသည့် မြေဆီလွှာ၏ အမှုန်များသည် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဝိုင်းဝန်းပုံစံရှိပြီး အရွယ်အစားတူညီပါက၊ တူညီစွာဖွဲ့စည်းထားသော သဲကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံသည် အလွန်သိပ်သည်းဆုံး (ပုံ 1_b_) သို့မဟုတ် အလွန်ကြဲဆုံး (ပုံ 1_c_) ဖြစ်နိုင်သည်၊ ၎င်းမှာ မြေထဲရှိ ခိုင်မာသော အမှုန်များ၏ စီစဉ်ပုံပေါ် မူတည်သည်။ အလွန်သိပ်သည်းဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံသည် မတွဲဖက်ထားသည့် မြေဆီလွှာ၏ အမြင့်ဆုံး သိပ်သည်းစေရန် ဖြစ်နိုင်ခြေကို ကိုယ်စားပြုပြီး ၎င်း၏ အပေါက်ဖြစ်ညွှန်းကိန်းမှာ nmin=26% ဖြစ်သည်။ အလွန်ကြဲဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံသည် မတွဲဖက်ထားသည့် မြေဆီလွှာ၏ အနိမ့်ဆုံး သိပ်သည်းစေနိုင်ခြေကို ကိုယ်စားပြုပြီး ၎င်း၏ အပေါက်ဖြစ်ညွှန်းကိန်းမှာ nmax=48% ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဲတောင်၏ လျော့ရဲသော သဲတွင် n=47% ဖြစ်သည်။
ပုံ 1 မချည်နှောင်ထားသော မြေသား၏ ဖွဲ့စည်းပုံ
အကယ်၍ မချိတ်ဆက်ထားသော မြေဆီလွှာတွင် အမှုန်အရွယ်အစား မတူညီဘဲ၊ အရွယ်သေးသော အမှုန်များက အရွယ်ကြီးသော အမှုန်များအကြားရှိ အပေါက်များကို ဖြည့်ထားပါက (ပုံ 2)၊ မြေဆီလွှာ၏ အပေါက်ပေါက်မှုမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းသည် (n=20% နှင့် ထိုထက်နည်း)။
ပုံ 2။ အရွယ်အစားကွဲပြားသော မတွဲဖက်ထားသည့် မြေဆီလွှာ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ
ချိတ်ဆက်ထားသော မြေ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ
ချိတ်ဆက်ထားသော မြေဆီလွှာတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံသည် ချိတ်ဆက်မထားသော မြေဆီလွှာနှင့် မတူညီသည်။ ချိတ်ဆက်ထားသော မြေဆီလွှာတွင် စည်းကပ်အားများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ၎င်းတို့သည် သေးငယ်သော အမှုန်များ၏ ဆွဲငင်အားထက် ပိုအားကောင်းကာ ထိတွေ့နေသည့် မျက်နှာပြင်များတွင် ၎င်းတို့ကို ချိတ်ကပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအမှုန်များသည် တန်းစီ၍ အောက်သို့ မကျဆင်းဘဲ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုအပေါ်လည်းကောင်း၊ ဘေးချင်းယှဉ်လည်းကောင်း ကပ်လျက်နေကြပြီး (ပုံ 3_a_) ထို့ကြောင့် ကွင်းဆက်ကွန်ယက်ပုံဖွဲ့စည်းမှု (ပုံ 3_b_)၊ အဖတ်ဖတ်ပုံ (ပုံ 3_c_) စသည်တို့ကို ဖန်တီးသည်၊ ဤကဲ့သို့သော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အဆင့်မြင့်ဖွဲ့စည်းပုံများဟု ခေါ်သည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံများတွင် ကြီးမားသော ပေါက်ပြားမှု ရှိပြီး စုစုပေါင်း မော်လ်ထု၏ 60-80% အထိ ရှိနိုင်ကာ၊ ချိတ်ဆက်မထားသော မြေဆီလွှာတွင် ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်ပါ။
ပုံ။ 3. ချုပ်နှောင်ထားသော မြေဆီလွှာ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ
ပိုက်ကျဉ်းမှုနှင့် ပိုက်ကျဉ်းမှုကိန်းဂဏန်း
မြေဆီလွှာ၏ ပေါက်ရောက်မှု ကို ပေါက်နေရာ၏ အရွယ်အစားကို မြေဆီလွှာစုစုပေါင်း အရွယ်အစားနှင့် ဆက်စပ်သော အချိုးအဖြစ် သတ်မှတ်သည် (ပုံ 4).
ပုံ 4. မြေ၏ porosity နှင့် porosity ကိန်း
ကျွန်ုပ်တို့ သတ်မှတ်ပါက
- Vp = မြေအတွင်းရှိ ပေါက်ပမာဏ
- Vm = တင်းမာသော အမှုန်များ၏ ထုထည်
- V = မြေဆီလွှာ၏ စုစုပေါင်းပမာဏ၊
မြေဆီလွှာ၏ ဆွယ်ပေါက်မှု n သည် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ
n = VP / V = VP / (VP + Vm),
သို့မဟုတ် မြေ၏ စုစုပေါင်း ထုထည်၏ % ဖြင့်
n = 100 * VP / (VP + Vm) %.
မြေ၏ အပေါက်ပမာဏကိန်းကို အပေါက်များ၏ ထုထည်နှင့် အခဲအမှုန်များ၏ ထုထည်အကြား အချိုးအဖြစ် သတ်မှတ်သည်:
e = VP / Vm.
ပေါက်ရိပ်ကိန်း n အတွက် ပုံစံမှ ကျွန်ုပ်တို့ ရရှိသည်မှာ:
nVP + nVm = VP, ထို့ကြောင့် Vm = VP(1-n) / n.
ဤတန်ဖိုးကို e အတွက် ဖော်မြူလာတွင် အစားထိုးလျှင် ရရှိသည်
e = n / (1-n).
ဤညီမျှခြင်းမှ ကျွန်ုပ်တို့ ရရှိသည်
e - ne = n; n = e / (1 + e).
ပေါက်ရောင့်အချိုးက မြေ၏ သိပ်သည်းဆကို ပြသသည်။ e အချိုးကိန်း ကြီးလာလျှင် မြေ၏ သိပ်သည်းဆ လျော့နည်းပြီး၊ ပြောင်းပြန်လည်း အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ဖိအားအောက်ရှိ ဖိလွယ်သော မြေတစ်မျိုးသည် အနားကျသွားပါက ပေါက်ရောင့်အချိုးကိန်းကို အနားမကျမီနှင့် အနားကျပြီးနောက် နှိုင်းယှဉ်၍ အနားကျမှုပမာဏ Δ_h_ ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။
အထူ h ရှိသော ဖိနိုင်သည့် မြေဆီလွှာအလွှာကို စဉ်းစားကြည့်ပါ (ပုံ 5_a_)။ ဤအလွှာကို ဝန်တင်ပါက ၎င်းသည် Δ_h အမြင့်အထိ ကျုံ့နိမ့်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ဝန်တင်မှုကြောင့် ၎င်း၏ အထူသည် h1 သို့ လျော့ကျမည်။ ထို့ကြောင့်
Δ_h_ = h – h1.
ဖိအားခံနိုင်သော မြေ၏ ကျုံ့ဝင်ခြင်းသည် ပေါက်ကွဲများပေါ် မူတည်ပြီး ဖြစ်ပေါ်သည်၊ အကြောင်းမှာ တင်းကျပ်အမှုန်များမှာ လက်တွေ့အားဖြင့် မဖိသိပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ မြေ၏ ပေါက်များသည် ရေဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် လုံးဝ ပြည့်နေပါက ရေလည်း ထိုနည်းတူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကျုံ့ဝင်မှုကို ပုံ 5_b_ တွင် အစီအစဉ်အရ ဖော်ပြနိုင်သည်။
ပုံ 5။ ဝန်ပေးသောအခါ အထူ h ရှိသော ဖိအားခံနိုင်သည့် မြေလွှာ၏ ကျုံ့ဝင်မှု Δh
h0 ဖြင့် ပေါက်များ မရှိသော ခိုင်ခံ့သော အမှုန့်များအလွှာ၏ စိတ်ကူးယဉ် အမြင့်ကို၊ reduced height ဟုခေါ်သည်ဟု သတ်မှတ်ပါက၊ အနုတ်ကျခြင်း Δ_h_ ကို reduced height h0 နှင့် ဆက်နွယ်မှုအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်-
အကယ်၍ အကျယ်နှင့် အလျားသည် တစ်ယူနစ်နှင့် ညီမျှသော မြေဆီလွှာအလွှာကို စဉ်းစားပါက၊ ထို့နောက် h, h1 နှင့် h0 အမြင့်များသည် ထုထည်များကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ထို့ကြောင့်
ဤတွင် e သည် ရှေ့အခြေအနေရှိ ပေါက်လွှဲနှုန်း၏ ကိန်းသတ်မှတ်ချက်ဖြစ်ပြီး e1 သည် နိမ့်ကျခြင်းပြီးနောက်ဖြစ်သည်။ အထက်ပါအရာမှ နိမ့်ကျခြင်းကို ရရှိသည်
Δ_h_ = h0 (e-e1).
အဆစ်ကျခြင်းကို ကျုံ့မသွားမီရှိသော အလွှာအမြင့် h နှင့်နှိုင်းယှဉ်၍ ဖော်ပြနိုင်သည်၊ အကယ်၍ လျှော့ချထားသော အမြင့် h0 ၏ တန်ဖိုးကို အစားထိုးပါက៖
h0 = h – nh = h (1-n) = h / (1+e),
အကြောင်းမူကား n = VP / V = VP / h_,_ ထို့ကြောင့် VP = nh.
ထို့ကြောင့် ရရှိသည်
မြေအမျိုးအစား တစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါ ပျမ်းမျှ ပေါက်ရောက်မှု n နှင့် ပေါက်ရောက်မှုကိန်း e တန်ဖိုးများ ရှိသည်-
မြေဆီလျော်မှု
မြေထဲရှိ ရေအမျိုးအစားများ
မြေသားအတွင်းရှိ ရေသည် အမာခံအမှုန်များအကြားရှိ ဖေါက်များအတွင်းရှိ ရေအဖြစ် ပေါ်လာပြီး၊ ၎င်းကို ဖေါက်ရေ ဟု ခေါ်သည်၊ ထို့ပြင် အမာခံအမှုန်များပေါ်တွင် စုပ်ယူထားသော ရေ အဖြစ်နှင့် ဖွဲ့စည်းသတ္တုရေ အဖြစ်လည်း ရှိသည်။
Porna voda တွင် အခဲအမှုန်များကြားရှိ လွတ်လပ်ရေ ပါဝင်ပြီး ၎င်း၏ လှုပ်ရှားမှုသည် Darcy ဥပဒေအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဆွဲငင်အားရေ သည် ဆွဲငင်အား၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် အပေါ်မှ အောက်သို့ ဦးတည်ချက်အားလုံးတွင် လှုပ်ရှားသော်လည်း ၎င်း၏ လှုပ်ရှားမှုသည် Darcy ဥပဒေအတိုင်း မဖြစ်ပါ။ ကပီလာရီရေ သည် ကပီလာရီအင်အားများ၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် လှုပ်ရှားပြီး မျက်နှာပြင်တင်းအား ရေသည် မြေဆီလွှာအခဲအမှုန်များကြား ထောင့်များတွင် မျက်နှာပြင်တင်းအားကြောင့် တည်ရှိနေပြီး ၎င်းကို ထောင့်ပိုင်း pora ရေ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဤရေအားလုံးကို မြေဆီလွှာကို 110oC အပူချိန်တွင် ခြောက်အောင်လုပ်ခြင်းဖြင့် အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားနိုင်သည်။
စုပ်ယူထားသော ရေ သည် မော်လီကျူးအားများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသော အမာခံအမှုန်များကို ဖုံးအုပ်ထားသည့် ရေဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရေဖလင် ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်း၏ အထူသည် 6-80 µµ (1µµ=10-6 mm, milimikron) အတွင်း ရှိသည်။ စုပ်ယူထားသော ရေ၏ သက်ရောက်မှုသည် အမှုန်ကြီးများတွင် နည်းပါးသော်လည်း အမှုန်များ ပိုမိုသေးငယ်လေလေ ၎င်း၏ သက်ရောက်မှု ပိုကြီးလေလေ ဖြစ်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အမှုန်များ၏ စုစုပေါင်း မျက်နှာပြင်ဧရိယာ တိုးလာသလို ယူနစ်ပမာဏမြေသားအတွင်းရှိ အမာခံအမှုန်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်သော စုပ်ယူရေ၏ အချိုးလည်း တိုးလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤရေကို 110oC တွင် ခြောက်အောင်လုပ်ခြင်းဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ဖယ်ရှားနိုင်သည်။
ဖွဲ့စည်းသတ္တုရေ သည် မြေသား၏ အမာခံအမှုန်များရှိ သတ္တုဓာတ်များ၏ ပုံဆောင်ခဲများအတွင်း ဓာတုဗေဒအရ ပေါင်းစည်းနေသော ရေဖြစ်သည်။ ဤရေသည် အလွန်နည်းပြီး မြေကို ခြောက်အောင် လုပ်ခြင်းဖြင့် ဖယ်ရှား၍ မရပါ။ ထို့ကြောင့် ဤရေကို အမာခံအမှုန်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။
မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ ရေပမာဏ
Po definiciji količina vode u tlu ili vlažnost tla je odnos težine vode sadržane u tlu prema težini njegovih čvrstih sastojaka. Prema količini vode u tlu razlikuju se tri slučaja: tlo potpuno zasićeno vodom, tlo delimično zasićeno vodom i tlo potpuno suvo.
ရေဖြင့် လုံးဝ ပြည့်ဝနေသော မြေ
n ဖြင့် မြေဆီလွှာ၏ porosity၊ γs ဖြင့် အစိတ်အပိုင်းအားလုံး၏ ထုထည်အလေးချိန်၊ γw ဖြင့် ရေ၏ ထုထည်အလေးချိန်ကို သတ်မှတ်ပါက စိုပြည့်နေသော မြေဆီလွှာ၏ စိုထိုင်းဆ wZ ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်
ရေဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြည့်ဝနေသော မြေ
မြေဆီလွှာအတွင်း ပါရှိသော ရေ၏ အလေးချိန်ကို Ww ဖြင့်၊ ခိုင်မာသော အမှုန်များ၏ အလေးချိန် သို့မဟုတ် မြေဆီလွှာ၏ ခြောက်သွေ့အလေးချိန်ကို Wd ဖြင့် သတ်မှတ်လျှင်၊ ထိုအခါ မြေဆီလွှာ၏ စိုထိုင်းဆ w
w = _Ww / Wd ၊ ထို့ကြောင့် မြေ၏ခြောက်သွေ့အလေးချိန်၏ ရာခိုင်နှုန်းအရ w = 100 Ww / Wd ဖြစ်သည်။
ဤအခြေအနေတွင် မြေ၏စိုထိုင်းဆကို စိုထိုင်းဆအဆင့် Sr ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် မြေထဲရှိ အမှန်တကယ်ရှိသော ရေ၏အလေးချိန်နှင့်၊ အပေါက်အားလုံး ရေဖြင့်ပြည့်နေပါက ထိုမြေထဲတွင် ရှိမည့် ရေ၏အလေးချိန်တို့၏ အချိုးဖြစ်သည်၊ သို့မဟုတ် ရေပြည့်ဝသော မြေ၏ ရေအလေးချိန်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
သက်ဆိုင်ရာအားဖြင့် _γ_w = 1,00 Sr = w*γs / e.
စိုထိုင်းဆအဆင့်အတွက် ကန့်သတ်တန်ဖိုးများမှာ -
- လုံးဝခြောက်သွေ့သောမြေဆီလွှာအတွက် w = 0; Sr = 0
- အပြည့်အဝ ရေစိုနေသော မြေအတွက် w = e/γs; Sr = e/γs * γs / e = 1,0.
Sl. 6. ရေဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြည့်ဝနေသော မြေစမ်းနမူနာ
ပြည့်ဝမှုအဆင့် (တစ်ခါတစ်ရံ ပြည့်ဝမှု သို့မဟုတ် စိုထိုင်းမှုအဆင့် ဟုလည်း ခေါ်သည်) ကို ရေဖြင့် ပြည့်နေသော အပေါက်အလွတ်များ၏ ပမာဏနှင့် စုစုပေါင်း အပေါက်အလွတ်ပမာဏ၏ အချိုးအဖြစ်လည်း ဖော်ပြသည် (ပုံ 6):
Sr = V2 / V1
ဤနေရာတွင် V2 သည် ရေဖြင့် ပြည့်နေသော ပေါက်များ၏ အတွင်းထုထည်၊ V1 သည် ရေ၊ လေ နှင့် ဓာတ်ငွေ့များဖြင့် ပြည့်နေသော ပေါက်များ၏ စုစုပေါင်း အတွင်းထုထည် ဖြစ်သည်။ w သည် မြေ၏ ခြောက်အလေးချိန် Wd, အပေါ် မူတည်သော မြေစိုထိုင်းဆ % ဖြစ်ပါက ကျွန်ုပ်တို့ وٽ ရှိသည်မှာ
V2 * γW = w Wd, ထို့ကြောင့် V2 = w Wd / γw.
တစ်ဖက်မှာ V1 = V – Vd ဖြစ်ပြီး၊ Vd * γs = Wd, ဖြစ်သဖြင့်၊ အကြောင်းမှာ
Vd = Wd / γs နှင့် V1 = V – Wd / γs.
ထို့ကြောင့် မြေဆီလွှာ၏ ပြည့်ဝမှုအဆင့် Sr သည်
သို့မဟုတ် မြေအခြောက်အလေးချိန်၏ ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ်
မြေကြီး လုံးဝခြောက်သွေ့သော
ဤကိစ္စတွင် w = 0 ဖြစ်သည်။ ချွေးပေါက်အတွင်းရှိ ရေအားလုံးကို ဖယ်ရှားပြီးဖြစ်သော်လည်း အက်ဒဆိုပ်ဖြစ်နေသော ရေကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ဖယ်ရှားထားပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရေဖလင်သည် ဆက်လက် တည်ရှိနေသော်လည်း ၎င်း၏ အထူ လျော့နည်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။