By de folsleine ynrjochting fan in wenning heart ek it soargjen foar ferwaarming. Sintrale ferwaarming is de meast moderne en foardielige oplossing. As wy yn it appartemint sa’n ferwaarming hawwe, bliuwt ús allinnich it ûnderhâld fan it liedingsysteem en de ferwaarmingseleminten oer. En noch ien ding - de beskerming fan de muorren boppe de radiatoren tsjin swarte plakken fan ferbaarnd stof.
Foar it berekkenjen fan de ferwaarmingsbehoefte is it net genôch om de kalory fan it brânmiddel te kennen, om’t dat berekkenjen ek ôfhinklik is fan in soad oare faktoaren lykas bygelyks de wynrjochting, de isolearjende kapasiteit fan de muorren ensfh. De berekkening is kompleks (en jout net it meast krekte resultaat), dêrom binne yn de tabel ynformative gegevens oer de needsaaklike waarmte jûn. Fierder moat men witte dat by it brûken fan fêste brânstoffen de waarmteferliezen 20–50% bedrage, en by it brûken fan elektryske enerzjy, floeibere brânstoffen en gas 10 20%.
Op grûn fan de jûne gegevens kinne ek de nedige hoemannichten waarmte foar it ferwaarmjen fan romten fan ferskillende oerflakken en posysjes rûsd wurde.
Ferwaarming op gas
Hoewol ferwaarming op gas modern en goedkeap is, binne der dochs tal fan gefaren by it omgean mei gasapparaten en harren ynstallaasje. Fansels allinne as dy gefaren net genôch bekend binne of der sleauwich mei omgien wurdt. It is algemien bekend dat it tal ferwûnings net it grutst is op diken en yn fabriken, mar krekt yn húshâldings. Under dizze ûngelokken ûntstiet it meastepart troch ûnfeilich gebrûk fan gas en gasapparaten. De »doch it sels«-regel by gas is net allinne net oan te rieden, mar yn de measte gefallen ek strang ferbean! Mar dit ferbod betsjut net dat de hûsman him hielendal net mei dat »taboe« dwaande hâlde mei. Krekt oarsom, it is sels oan te rieden dat er ek dit mêd ken, dêr’t in beskate fakbekwaamens foar nedich is. Sa sil er de besteande gefaren makliker beoardielje kinne en beslute oant wêr’t er sels de gasynstallaasje reparearje en ûnderhâlde mei.
It maklik fernieljende effekt fan gas is mearfâldich grutter as dat fan elektryske stroom, doch is gas net sa slûchslim, om’t it gefaar derfan makliker en flugger opmurken wurdt. Hjoed-de-dei binne trije soarten gas yn gebrûk: gas út it stedlik net, oantsjut as stedsgas of ljochtsjend gas, gas dat út de grûn wûn en fia liedingen nei de konsumint brocht wurdt, natuerlik gas, en úteinlik propaan-butaan, dat yn stielen flessen ferfierd wurdt en ôfkoarte РВ-gas hjit
De wichtichste skaaimerken fan dizze gassen binne jûn yn de folgjende tabel:
Gas Relative spesifike swierte fan loft Waarmtewearde
(0 - 1) kilokalory/m3
Stêdsgas 0,64 3600 - 4000
Ierdgas 0,62 9000 - 9900
RV - gas 1,89 27000 - 29300
It wichtichste is dat wy ús oan de folgjende ynstruksjes hâlde: as wy gas rûke, is it STRIKT FERBEAN om elektryske ferljochting yn te skeakeljen, fjoer oan te stekken, in romte yn te gean mei skuon mei klompen, in stekker yn of út te dwaan, de fan yn te skeakeljen! Stielen flessen mei PB-gas meie net brûkt of opslein wurde yn romten dy’t ûnder grûnnivo lizze of by doarren en ruten, om’t it gas letter, om’t it swierder is as loft, sels troch luchtjen net fuorthelle wurde kin. As der in fertinking is dat gas earne ûntsnapt is, moat men de skuon út dwaan en de romte yngean, foarsichtich en stadich de doarren en ruten iepenje.
De ferbiningen fan de lieding, de rubberen slang en de PB-gasferbiningen moatte systematysk kontrolearre wurde, krekt as de funksjonaliteit fan de kleppen. Gjin fan dizze ûnderdielen mei gas lekke. Kontrolearjen fan lekdichtens mei in flam is LIBBENSGEFAARLIK en dêrom FERBEAN! Wy kinne de kontrôle útfiere troch de fertochte dielen yn te smeren mei tige seape wetter. As der belkes ûntsteane, is dat in wis teken dat dat diel gas lekt.
Benammen wichtich is dat ús gaskoer altyd skjin is. Oanbrând smoargens bedjert net allinnich it estetyske oansjen fan it fornús, mar beynfloedet ek de ferbaarning fan it gas en kin sels de oarsaak wêze fan it útgean fan de flam en skuorren yn de oanfierlieding. It wichtichste ûnderdiel fan it gaskoer is de brâner of »buis«. De buis is yn wêzen in Bunsenbrâner, dy’t sa wurket dat er gas troch in lytse spuit trochlit, hoewol de gasdruk mar wat heger is as de omlizzende luchtdruk. Troch de lytse trochsnit fan de spuit komt it gas mei hege faasje yn de mingkeamer, dy’t oan de siden meardere gatten hat. Troch de hege streamfaasje fan it gas wurdt de omlizzende loft oanlutsen, de saneamde primêre loft. (afb. 1, linker kant).
AFBYLDING 1
Troch de iepeningen dy’t yn de kop fan de brânersit sitte, streamt dêrmei al in mingsel fan gas en lucht, en hjir wurdt opnij (no al sekundêre) lucht út de omjouwing ynsûge. Troch dizze dûbele minging ûntstiet de roetleaze Bunsen-flam. De flam ferbrânt mei in blauige kleur, jout hast hielendal gjin ljocht, en syn kearn is dúdlik grien fan kleur. As der in soad lucht yn it mingsel sit, dan is de ferbaarning ûnrêstich, der is roet, en de kleur fan de flam is gielich. As der in soad gas yn it mingsel sit en de útstreamingssnelheid heech is, dan sil it gas yn de frije romte hurder útkomme as it ferbaarne kin en him losmeitsje fan de kop fan de brânersit, wêrnei’t de flam útgiet. Dit is in tige gefaarlike situaasje, want nettsjinsteande dat de flam út is, streamt it gas troch. Mar net minder gefaarlik is de situaasje wêrby’t troch te lytse útstreamingssnelheid de flam weromslacht yn de minger en dêr mei knetterjen en lytse eksploazjes ferbaarnt (fig. 1, rjochterkant). De oarsaak fan in te grutte útstreamingssnelheid fan it gas kin in ferbreding fan de blaaspiip wêze of ferhege druk, en fan in te lytse snelheid - in ferstoppe blaaspiip of ferlege druk. De drukregeling wurdt dien mei in reduksjeklep en dit wurk moat oan in spesjalist tabetroud wurde. It ferfangen fan in ferbredere blaaspiip kin ek allinne in spesjalist útfiere. In ferstoppe blaaspiip mei en moat ek skjinmakke wurde, troch it trochstutsen mei in sêfte (koper) tried. Dêrby moat derop letten wurde dat de iepening fan de blaaspiip net ferbrede wurdt, waans diameter mar in pear hûndertsten fan in millimeter bedraacht. Yn de brânersit sitte twa blaaspiipen. De boppeste blaaspiip tsjinnet foar normaal gebrûk, en de ûnderste foar de fermindere flam. De gasoanfierr fan de lieding nei de blaaspiip giet fia in kegelklep (fig. 2, boppeste diel).
Oan it ûnderste diel fan de brânerspiip sit in skroef foar it ynstellen fan de flam. Dêrmei kinne wy yn beskate mjitte de ôfstân tusken de brâner en it ûnderste diel fan it kookgerei ynstelle, mar der moat op let wurde dat troch it feroarjen fan de posysje fan de brânerspiip ek de ûnderlinge posysje tusken it fentylhús en de brânerspiip feroaret, wat sterk ynfloed hat op it ynjeksje-sûg-effekt fan de minger. Troch it opheffen fan it ferbaarningsroaster kin de brânerspiip maklik nei boppen ferpleatst en derút helle wurde. Ferstoppe dielen fan de brânerspiip, it roaster en deksel kinne mei in hurde boarstel fan roet en oanset brânrestanten skjinmakke wurde. Nei it skjinmeitsjen moatte de dielen goed wosken wurde mei in waskmiddel en pas nei folsleine drûging wer op har plak set wurde (ôfb. 2, midden).
Yn ’e winter kin de ferwaarming fan de keuken oplost wurde mei de flamme fan it fornús. Dat liket allinnich mar foardielich en ekonomysk. Nammentlik, by it ferbaarnen fan ien kubike meter gas ûntstiet 600 gram wetter yn de romte yn de foarm fan wetterdamp. Dit wetter set him ôf op it meubilêr, dript derôf en makket it smoarch, en is ek skealik foar de sûnens. Dêrnjonken sil de loft yn de romte gau opgebrûkt wurde, en dêrmei ek de soerstof. In tekoart oan soerstof kin yn mindere mjitte hoofdpijn en ljochtere fergiftiging feroarsaakje, mar faak bart it ek dat it fermindere soerstofgehalte net genôch is foar ferbaarning, sadat de flamme útgiet, wylst de gasútstream trochgiet.
AFBYLDING 2
Yn sokke gefallen steane de persoanen yn de romte bleat oan it gefaar fan fergiftiging. As der yn de romte nimmen is, kin by it yngean en it oanskakeljen fan de elektryske ferljochting it hiele gebou eksplodearje. Dêrom moat men by it ferlitten fan it appartemint der spesjaal omtinken oan jaan dat de gasoanfier sûnder mis ôfsletten wurdt. It moat neamd wurde dat foar gruttere gasynstallaasjes de saneamde suver-gasbrâners brûkt wurde. Oars as Bunsen-brâners hawwe se gjin primêre ming mei loft en dêrom is de flammekleur dêryn gielich.
Konveksjeferwaarming
Faak wurdt gas foar it ferwaarmjen brûkt. Spitigernôch binne ynfraread ferwaarmingseleminten tige problematysk en dêrom riede wy se minder oan, mar wy riede konveksjeferwaarming oan. (Konveksje – streaming fan waarme loft). It foardiel fan dizze gaskachel is dat de loft dy’t foar de ferbaarning nedich is en de ferbaaringsprodukten fan bûten oanlutsen wurde, en de ferbaarnde gassen nei bûten de romte ôffierd wurde. Dêrom is foar de kachel gjin skoarstien nedich, mar wol ien frije muorre fan de romte dy’t yn kontakt stiet mei de bûtenlucht, om’t de konvektor allinnich op sa’n muorre pleatst wurde kin.
De waarmte dy’t yn in gaskonvektor ûntstiet, wurdt oan de omlizzende loft ôfjûn troch it mechanisme fan de kachelomkapping, en de loft makket ûnder ynfloed fan de waarmte in sirkulêre beweging. It is it gaadlikst om de konvektor ûnder it finster te pleatsen, om’t op dy plak kâlde loft de romte yn komt en dêrtroch it ferwaarmingseffekt it grutst is. De direkte waarmte-ynfloed fan de konvektor troch strieling is relatyf lyts.
De ferbaarningsromte fan de gaskonvektor is folslein ôfsletten, (wat betsjut dat dy ûnôfhinklik is fan de keamerlucht), de needsaaklike ferbaarningslucht wurdt fan bûten oanfiere, en ek de ferbaarningsprodukten geane troch de dûbele piip nei de frije romte. Weromstrooming is ûnmooglik, om’t de reekgassen útgeane en de lucht ûnder deselde druk ynkomt, respektivelik it proses ferrint yn in romte mei deselde druk. Sa is der fan tefoaren in goede trek mei de waarmte fan de ferbaarningsprodukten garandearre (ôfb. 2, rjochts ûnder).
It fentyl fan de gaskonvektor kin regele wurde en it apparaat is foarsjoen fan de saneamde gastekoartfeiliging. flinterklepbrâner en in flamfeiliging foar de ûntstekking. It boppeste diel fan de omkasting fan de gaskonvektor hat meastal in iepening. It brûkmeganisme fan de konvektor is tige geunstich en bedraacht sa’n 80 - 85% en dêrom kin er ek brûkt wurde foar it ferwaarmjen fan gruttere romten (30-40 m2). Yn ien romte kinne nei ferlet ek mear konvektors pleatst wurde. By blok- of panieleleminten fan gebouwen yn nije wenwiken wurde by de fabrikaazje fan dizze eleminten al iepeningen foar de konvektor makke. Ek dit wiist derop dat ferwaarming mei in konvektor moderne ferwaarming is.
In betingst foar it pleatsen fan in konvektor is in passende boufergunning, en de montage mei allinnich útfierd wurde troch in dêrfoar oplate ûndernimming of ambachtsman.
Wy moatte ek sizze dat gasferwaarming tefolle de soerstof fan de romte ferbrûkt. As der gjin goede fentilaasje is soarge, sil troch it tekoart oan soerstof de flam útgean, en it giftige gas sil noch altyd de romte yn komme. (By nijere apparaten wurde al regelkleppen ynboud dy’t, as de flam útgiet, de gasoanfierrôfslute).
It is dúdlik dat ferwaarming mei elektryske enerzjy it grutste komfort biedt, mar ek it djoerste is. Elektryske ferwaarmingseleminten fan 220 V en 0,5 oant 10 kW meie allinnich strikt neffens de foarskriften brûkt wurde. It pleatsen (montearjen) en ûnderhâld fan dizze apparaten is útshlütend wurk foar spesjalisten. Hoewol’t moderne ferwaarmingsmetoaden hieltyd mear tapast wurde, wurdt yn húshâldings noch altyd it meast de konvinsjonele ferwaarmingswize mei help fan kachels brûkt. Hjir falle ek de oaljekachels ûnder, om’t dy allinnich dêryn fan koalkachels ferskille dat se minder faak en op in oare wize stookt wurde.
Foar ekonomysk ferwaarmjen moat men de ferwaarmingswearde fan de aparte brânstoffen kenne, de nedige hoemannichte loft foar ferbaarning, en ek de fereaske romte foar it opslaan fan de brânstof. Oer dizze grutheden jout de folgjende tabel ús gegevens. By de analyze fan dizze gegevens kin men ek konkludearje dat »djoere brânstof goedkeaper is«.
