Al kompleta aranĝo de loĝejo apartenas ankaŭ certigo de hejtado. Centra hejtado estas la plej moderna kaj plej favora solvo. Se en la loĝejo ni havas tian hejtadon, restas al ni nur la prizorgado de la tubara reto kaj la hejtaĵoj. Kaj ankoraŭ unu afero - protekto de la muroj super la radiatoroj kontraŭ nigraj makuloj de brulinta polvo.
Por kalkuli la bezonon de hejtado ne sufiĉas scii la kalorian valoron de la hejtilo, ĉar tiu kalkulado dependas ankaŭ de multaj aliaj faktoroj, kiel ekzemple la direkto de la ventoj, la izola kapablo de la muroj kaj simile. La kalkulo estas komplika (kaj ne donas la plej precizan rezulton), tial en la tabelo estas donitaj informaj datumoj pri la bezonata varmeco. Oni devas ankoraŭ scii, ke ĉe uzo de solidaj brulaĵoj la varmoperdoj egalas al 20–50%, kaj ĉe uzo de elektra energio, likvaj brulaĵoj kaj gaso 10 20%.
Surbaze de la donitaj datumoj oni povas ankaŭ taksi la bezonatajn kvantojn da varmo por hejtado de ĉambroj kun diversaj surfacoj kaj pozicioj.
Varmigado per gaso
Kvankam hejtaĵo per gaso estas moderna kaj malmultekosta, tamen ekzistas multaj danĝeroj en la uzado de gasaparatoj kaj ilia instalado. Kompreneble, nur se tiuj danĝeroj ne estas sufiĉe konataj aŭ oni al ili senatente rilatas. Estas bone konate, ke la nombro de vundoj ne estas la plej granda sur vojoj kaj en fabrikoj, sed ĝuste en hejmoj. Inter ĉi tiuj akcidentoj la plimulto okazas pro neprofesia uzo de gaso kaj gasaparatoj. La regulo »faru mem« ĉe gaso ne nur ne estas dezirinda, sed en la plej multaj kazoj ĝi ankaŭ estas strikte malpermesita! Sed ĉi tiu malpermeso ne signifas, ke la hejma majstro tute ne rajtas interesiĝi pri tiu »tabuo«. Male, eĉ estas dezirinde, ke li konu ankaŭ ĉi tiun kampon, en kiu necesas certa profesia kompetenteco. Tiel li pli facile taksos la ekzistantajn danĝerojn kaj povos decidi ĝis kie li mem rajtas ripari kaj prizorgi la gasinstalaĵon.
La facile detrua efiko de gaso plurfoje superas la efikon de elektra kurento, tamen gaso ne estas tiom insida, ĉar la danĝero de ĝi pli facile kaj pli rapide estas rimarkata. Hodiaŭ oni uzas tri specojn de gaso: gaso el la urba reto, nomata urba aŭ lumiga gaso, gaso elprenata el la grundo kaj alkondukata per tubaroj al la konsumantoj, tergaso, kaj fine propano-butano, kiu estas transportata en ŝtalaj boteloj kaj mallonge nomata РВ–gaso
La ĉefaj karakterizaĵoj de ĉi tiuj gasoj estas donitaj en la sekva tabelo:
Gaso Relativa specifa pezo de aero Varma valoro
(0 - 1) kilokalorio/m3
Urba gaso 0,64 3600 - 4000
Tergaso 0,62 9000 - 9900
RV - gas 1,89 27000 - 29300
La plej grava afero estas ke ni observu la jenajn instrukciojn: se ni sentas gason, STRIKTE MALPERMESITE estas ŝalti elektran lumon, ekbruligi fajron, eniri la ĉambron kun ŝuoj kiuj havas ŝtalajn plandojn, enŝalti aŭ elŝalti la ŝtopilon, ŝalti la ventumilon! Ŝtalajn botelojn de PB-gaso estas malpermesite uzi aŭ stoki en spacoj sub grundnivelo aŭ apud pordoj kaj fenestroj, ĉar la gaso poste, pro tio ke ĝi estas pli peza ol aero, ne povas esti forigita eĉ per ventolado. Se ekzistas suspekto, ke gaso ie elfluis, oni devas demeti la ŝuojn kaj eniri la ĉambron, singarde kaj malrapide malfermi la pordojn kaj fenestrojn.
Sisteme oni devas kontroli la ligojn de la tubaro, la kaŭĉukan hoson kaj la ligojn de la PB-gaso, same kiel la funkciadon de la valvoj. Neniu el ĉi tiuj partoj rajtas liki gason. Kontrolado de la liko per flamo estas DANGERA POR LA VIVO kaj tial MALPERMESITA! La kontrolon ni povas efektivigi per tio, ke la suspektatajn partojn ni ŝmiras per forte sapita akvo. Se formiĝas vezikoj, tio estas certa signo, ke tiu parto likas gason.
Precipe gravas, ke nia gasforno estu konstante pura. Brulinta malpuraĵo, krom tio, ke ĝi difektas la aspekton de la forno, influas ankaŭ la bruladon de la gaso kaj eĉ povas kaŭzi estingon de la flamo kaj fendojn en la provizo. La plej grava parto de la gasforno estas la brulilo aŭ »tubo«. La tubo estas, fakte, unu Bunsena lampo, kiu funkcias tiel, ke ĝi tralasas la gason tra malgranda ajuto, kvankam la premo de la gaso estas nur iomete pli granda ol la ĉirkaŭa aerpremo. Pro la malgranda sekco de la ajuto, la gaso rapide eniras la miksilon, kiu havas plurajn truojn flanke. Pro la granda rapideco de la gasfluo, oni suĉas la ĉirkaŭan aeron, la tiel nomatan primaran aeron. (fig. 1, maldekstra flanko).
FIGURO 1
Tra la aperturoj troviĝantaj en la kapo de la brulilo do fluas jam miksaĵo de gaso kaj aero, kaj ĉi tie denove estas ensuĉata (nun jam sekundara) aero el la ĉirkaŭaĵo. Pro ĉi tiu duobla miksado formiĝas la Bunsena flamo sen fulgo. La flamo brulas bluece, preskaŭ tute ne elsendante lumon, kaj ĝia kerno estas klare verda. Se en la miksaĵo estas tro da aero, tiam la brulado estas malstabila, aperas fulgo, kaj la flamo estas flaveceta. Se en la miksaĵo estas tro da gaso, kaj la elflurapideco estas granda, tiam la gaso eliros en la liberan spacon pli rapide ol la eblo de brulado, tiel ke ĝi «dekroĉiĝos» de la kapo de la brulilo kaj la flamo estingiĝos. Tio estas tre danĝera situacio, ĉar malgraŭ tio, ke la flamo estingiĝis, la gaso plu eliĝas. Sed ne malpli danĝera estas ankaŭ la situacio, kiam pro tro malgranda elflurapideco okazas reveno de la flamo en la miksilon kaj tie ĝi brulas kun kraketado kaj malgrandaj eksplodoj (fig. 1, dekstra flanko). La kialo de tro granda elflurapideco de la gaso povas esti plilarĝiĝo de la buŝo aŭ pliigita premo, kaj de tro malgranda rapideco - ŝtopiĝo de la buŝo aŭ malpliigita premo. Reguligo de la premo okazas per redukta valvo kaj ĉi tiun laboron oni devas konfidi al specialisto. Anstataŭigon de plilarĝiĝinta buŝo ankaŭ povas fari nur specialisto. Ŝtopitan buŝon oni povas kaj rajtas purigi per borado per mola (kupra) drato. Tiam oni devas atenti, ke la aperturo de la buŝo, kies diametro estas nur kelkaj centonoj de milimetro, ne pligrandiĝu. En la tubo troviĝas du buŝoj. La supra buŝo servas por normala funkciado, kaj la malsupra por reduktita flamo. La provizo de gaso de la tubo al la buŝo efektiviĝas tra konusa valvo (fig. 2, supra parto).
Sur la malsupra parto de la tubo troviĝas ŝraŭbo por regulado de la flamo. Per ĝi ni povas iugrade reguligi la distancon inter la brulilo kaj la malsupra parto de la vazo, sed oni devas atenti, ke per ŝanĝo de la pozicio de la tubo ŝanĝiĝas ankaŭ la reciproka pozicio inter la valvkazo kaj la tubo, kio signife influas la injektan-ensuĉan efikon de la miksilo. Levante la brulreton, la tubo facile povas esti movita supren kaj elprenita. Ŝtopitaj partoj de la tubo, la krado kaj la kovrilo povas esti purigitaj de fulgo kaj brulintaj restaĵoj de manĝaĵo per forta broso. Post purigado de la partoj oni devas ilin bone lavi per lavrimedoj kaj nur post plena sekiĝo remetis en sian lokon (fig. 2, mezo).
Vintre la varmigado de la kuirejo povas esti solvita per la flamo de la kuirforno. Tio estas nur ŝajne favora kaj ekonomia. Nome, per la brulado de unu kuba metro da gaso formiĝas 600 gramoj da akvo en la ĉambro en formo de akvovaporo. Ĉi tiu akvo algluiĝas al la mebloj, gutas laŭ ili kaj malpurigas ilin, kaj estas damaĝa por la sano. Krom tio, en la ĉambro aero rapide estos konsumita, do ankaŭ oksigeno. La manko de oksigeno en pli malgranda grado povas kaŭzi kapdoloron kaj pli ringan veneniĝon. Sed ofte okazas ankaŭ tio, ke la reduktita oksigenenhavo ne sufiĉas por la brulado, do la flamo estingiĝas, kaj la gaselfluo daŭras.
BILDO 2
En tiaj okazoj la homoj en la ĉambro estas elmetitaj al danĝero de veneniĝo. Se neniu troviĝas en la ĉambro, ĉe eniro kaj ŝalto de la elektra lumigado la tuta konstruaĵo povas eksplodi. Pro tio, ĉe foriro el la apartamento, specialan atenton oni devas doni al tio, ke la gasprovizo estu nepre fermita. Ni devas mencii, ke por pli grandaj gasaparatoj oni uzas la tiel nomatajn purgasajn brulilojn. Male al Bunsen-bruliloj, ili ne havas primaran miksadon kun aero, kaj tial la koloro de la flamo en ili estas flaveca.
Konvekta hejtado
Ofte oni uzas gason por hejtado. Bedaŭrinde infraruĝaj hejtiloj estas tre problemaj, kaj tial ni malpli rekomendas ilin, sed ni ja rekomendas konvekcian hejtadon. (Konvekcio – fluo de varma aero). La avantaĝo de ĉi tiu gasforno estas tio, ke la aero bezonata por bruligado kaj la brulproduktoj estas alkondukitaj de ekstere, kaj la brulgazoj estas forkondukitaj el la ĉambro. Sekve, por la forno ne necesas kamentubo, sed necesas unu libera muro de la ĉambro, kiu havas kontakton kun la ekstera aero, ĉar la konvektoro povas esti muntita nur sur tia muro.
La varmego, kiu formiĝas en la gas-konvektoro, transdoniĝas al la ĉirkaŭa aero per la mekanismo de la forno-ŝelo, kaj la aero pro la influo de la varmego faras cirklan movadon. Plej oportune estas meti la konvektoron sub la fenestron, ĉar tie eniras malvarma aero en la ĉambron kaj tiel la hejt-efiko estas plej granda. La rekta varmiga efiko de la konvektoro per radiado estas relative malgranda.
La brulspaco de gasa konvektoro estas tute fermita, (kio signifas, ke ĝi estas sendependa de la aero de la ĉambro), la necesa aero por brulado envenas de ekstere, kaj ankaŭ la brulproduktoj eliras tra duobla tubo en la liberan spacon. Reflua fluado estas neebla, ĉar la fumgasoj eliras, kaj aero eniras sub la sama premo, do la procezo okazas en spaco de la sama premo. Tiel jam antaŭe estas certigita bona traalo kun la varmo de la brulproduktoj (fig. 2, malsupre dekstre).
La valvo de la gas-konvektoro povas esti regulata kaj la aparato estas ekipita per la tiel nomata sekurigilo kontraŭ manko de gaso, flugilforma bruligilo kaj flammenŝirmilo por ekbruligo. La supra parto de la envolvaĵo de la gas-konvektoro kutime havas aperturon. La utila efikeco de la konvektoro estas tre favora kaj atingas ĉirkaŭ 80 - 85%, tial ĝi povas esti uzata ankaŭ por hejtado de pli grandaj ĉambroj (30-40 m2). En unu ĉambro laŭbezone povas esti instalitaj ankaŭ pluraj konvektoroj. Ĉe blokaj aŭ panelaj elementoj de konstruaĵoj de novaj kvartaloj oni jam dum fabrikado de tiuj elementoj faras aperturojn por la konvektoro. Tio ankaŭ montras, ke hejtado per konvektoro estas moderna hejtado.
Antaŭkondiĉo por la instalado de konvektoro estas taŭga konstrupermeso, kaj la muntadon povas fari nur por tio taŭge kvalifikita entrepreno aŭ metiisto.
Ni devas ankaŭ diri, ke hejtfarado per gaso troe konsumas la oksigenon de la ĉambro. Se ne estas certigita taŭga ventolado, pro manko de oksigeno la flamo estingiĝos, kaj la venena gaso plu eliros en la ĉambron. (Ĉe pli novaj aparatoj jam estas instalataj reguligaj valvoj, kiuj, se la flamo estingiĝas, fermas la gasprovizon).
Estas certe, ke hejtado per elektra energio provizas la plej grandan komforton, sed ĝi ankaŭ estas la plej multekosta. Elektraj hejtelementoj je 220 V kaj de 0,5 ĝis 10 kW povas esti uzataj nur strikte laŭ la regularoj. Instalado (muntado) kaj prizorgado de ĉi tiuj aparatoj estas ekskluzive laboro de specialistoj. Krom tio, ke modernaj hejtmetodoj estas ĉiam pli kaj pli aplikataj, tamen en hejmoj ankoraŭ plej multe estas uzata la konvencia hejtmaniero per fornoj. Tien apartenas ankaŭ olefornoj, ĉar ili diferencas de karbaj fornoj nur tiom, ke ili estas hejtataj malpli ofte kaj alimaniere.
Por ekonomia hejtado necesas koni la varmopovon de la unuopaj brulaĵoj, la bezonatan kvanton de aero por brulado, same kiel la bezonatan spacon por stokado de la brulaĵo. Pri ĉi tiuj valoroj informas la sekva nia tabelo. Analizante ĉi tiujn datumojn, oni povas konkludi ankaŭ, ke „multekosta brulaĵo estas pli malmultekosta“.
